'De paus wil alle hindoes bekeren'

Zolang de paus er is, zal het waarschijnlijk wel redelijk rustig blijven tussen India's hindoes en christenen. Maar daarna gaat het jachtseizoen weer open, vrezen sommigen. De wind is gezaaid, de storm kan moeilijk uitblijven. ,,De christelijke missionarissen rusten pas als ze India hebben kapotgemaakt.'' Zulke slogans hebben de toon gezet.

Meer dan duizend belangstellenden zijn zondagavond afgekomen op het bezoek aan Bombay van de Goa-yatra, een pelgrimstocht van enkele tientallen nationalistische hindoes, van de vroegere Portugese kolonie Goa naar New Delhi. Onderweg proberen de 'pelgrims' het publiek te mobiliseren tegen het bezoek van de paus aan New Delhi volgende week.

Een pelgrimstocht is een geliefde vorm van nationalistisch hindoe-protest sinds L. K. Advani, tegenwoordig minister van binnenlandse zaken, in 1992 zo'n tocht leidde naar Ayodhya. Die stoet groeide uit tot een massabeweging en bij de bestorming van het einddoel, een omstreden moskee, vielen aan moslimzijde duizenden doden.

Vrachtauto's en bussen voeren ladingen jongemannen aan. Op het plein in Bombay krijgen ze oranje sjaals en pamfletten toegestopt, en roepen ze luidkeels de leuzen mee: 'Groot is het moederland', en (de god) 'Ram is de machtigste'. Af en toe knettert het vuurwerk. Op het metershoge podium staan een stuk of tien oudere mannen. Een voor een nemen ze het woord. Dan begint het pas echt te knetteren: emotionele uithalen, overslaande stemmen, gebalde vuisten.

,,We moeten leren van de geschiedenis: vierhonderd jaar geleden vermoordde de paus honderdduizenden hindoes en verwoestte hij duizenden tempels,'' schreeuwt een besnorde veertiger in smetteloos wit gewaad. ,,Nu komt hij weer. Wij Indiërs zullen hem als een gast ontvangen. Want gasten zijn voor ons als goden. Maar als hij weer hetzelfde komt doen, zullen wij ditmaal keihard terugslaan. Dan zullen wij hem ontmaskeren als de Satan, en hem en zijn trawanten vermorzelen.''

Enkele voorgangers in het publiek zetten de mee te scanderen slogans in, en de volgende spreker neemt het woord: ,,Jezus reed nog op een ezeltje, maar de paus heeft zijn kogelvrije auto laten overvliegen. Hij vertrouwt de hindoes niet. Hij is het hoofd van een internationale samenzwering om alle hindoes te bekeren, en het moederland te verzwakken.'' Voldaan kijkt hij naar de drommen krijsende jongemannen, die door de eigen ordetroepen in bedwang worden gehouden.

Leve de volksmenner die de menigte tot extase weet te brengen. Weg met de feiten die nuanceren, eer aan de mythe die haat weet te zaaien. De volgende menner schreeuwt: ,,Er ligt een geheim plan klaar in het Vaticaan. In 2003 moet in ieder Indiaas dorp een groot kerkgebouw staan en moet ieder gezin een bijbel hebben. De volgende fase is de balkanisering van ons prachtige moederland. Dan hebben de christelijke missionarissen pas rust. Maar ze vergissen zich: wij zijn krachtiger dan ooit. We pakken ze terug.''

Overal in India borrelt de haat op, die de Sangh Parivar, een conglomeraat van nationalistische hindoe-organisaties, sinds bijna twee jaar aan het zaaien is. Maandag klaagden doodsbange christenen uit de dorpen in Koraput, een district in het Oost-Indiase Orissa, dat degenen die onlangs hun huizen en kerken in brand hebben gestoken, nu al weer vrij rondlopen, en doorgaan met dreigen. Dinsdag demonstreerden duizenden, op initiatief van nationalistische hindoe-organisaties in Nagercoil, in de Zuid-Indiase deelstaat Tamil Nadu. Het protest was gericht tegen de herbouw van een vorige maand al dan niet per ongeluk afgebrande kerk. Sinds een jaar of twee vinden er gemiddeld negen incidenten per maand plaats waarbij christenen worden aangevallen door hindoes.

De Sangh Parivar voert een knappe campagne. Iedere dag publiceren de kranten verklaringen van hindoe-leiders, hoe vreemder hoe prominenter gebracht. Vooral het bezoek van de paus volgende week aan India is een dankbaar middel om de ontkiemde haat bij de hindoe-achterban tot wasdom te brengen. Zo beweerde een leider van de nationalistische hindoe-organisatie VHP deze week op enkele voorpagina's dat ,,de paus met zijn bevrijdingstheologie de oostelijke deelstaten van India tot afscheiding van het moederland wil dwingen''. Naar het voorbeeld van Pakistan, 'dat duivelse product van islamitische zendingsijver'.

De centrale beschuldiging van de Sangh Parivar tegen de christelijke kerken, en nu speciaal tegen de rk kerk, luidt dat ze proberen de hindoes onder dwang tot het christendom te bekeren. Deze media-campagne heeft de christelijke zending tot een hot item gemaakt. Een evangelisatie-oproep van Amerikaanse zuidelijke baptisten om hun hindoeïstische landgenoten het evangelie te brengen, was bij enkele grote Indiase dagbladen zelfs opening krant. Het 'tegengif' van de Sangh Parivar is eenvoudig en effectief: je herhaalt voortdurend allerlei fantastische beschuldigingen, zodat het hindoe-publiek volgens het gezegde 'waar rook is moet vuur zijn' de christelijke gemeenschap hoe langer hoe meer gaat wantrouwen.

Christelijke leiders zeggen op het gezonde verstand van de meerderheid van de hindoes te rekenen: zij doorzien de malligheid van de beschuldingen wel. Maar het probleem is dat onder een miljard inwoners ook een kleine minderheid nog gevaarlijk groot kan zijn. Zeker als die kleine minderheid goed georganiseerd is en grote groepen hindoes bereikt die vanwege hun armoede en analfabetisme beperkt toegang hebben tot andere informatie. Een gerucht over de ontheiliging van een godenbeeld kan massa's mobiliseren.

De leiders van de Sangh Parivar lijken India rijp te willen maken voor nieuwe bloedige acties tegen christenen. Gevraagd naar hun betrokkenheid, klinkt steevast een ontkenning. Ook bij de geruchtmakende moord op de Australische zendeling Staines en zijn twee zoons, begin dit jaar in Orissa, wasten de radicale hindoe-organisaties hun handen in onschuld.

Maar Dara Singh, de voortvluchtige moordenaar, is een actief lid van de nationalistische hindoeorganisatie RSS, de moederorganisatie van de regeringspartij BJP. Singh zou in het regionale verkiezingscampagneteam van deze partij hebben meegewerkt. Toen Singh anderhalf jaar geleden was gearresteerd wegens geweld tegen handelaren in (heilige) koeien, heeft een BJP-parlementariër zijn borgsom betaald. Singh lijkt hoge bescherming te genieten; zo concludeerde een regeringscommisie bij haar onderzoek naar de moord op Staines dat Singh geen banden heeft met hindoe-organisaties. Dat kon de commissie alleen volhouden door het onderzoeksrapport van de politie van Orissa te negeren, onthulde het tijdschrift The Week onlangs. Daarin was immers sprake van tal van connecties met de Sangh Pariver. Singh zou de leider zijn van een groep die met gewelddaden hindoes en christenen tegen elkaar probeert op te zetten. Singh houdt zich nog steeds verborgen in het oerwoud, en zal als het aan zijn beschermheren ligt wel nooit gearresteerd worden.

Volgens de advocaat Irfan Engineer, directeur van een sociologisch onderzoeksinstituut in Bombay, zijn overal in de gebieden met adivasi's, traditioneel levende niet-hindoevolken, types als Dara Singh actief. Engineer werkte vanaf 1993 vier jaar als juridisch adviseur onder de Dangs, een adivasi-volk in de deelstaat Gujarat. Daar was hij getuige van de opbouw van een hindoe-nationalistisch RSS-netwerk, dat probeerde niet-christelijke Dangs te mobiliseren. Toen er begin dit jaar berichten over aanvallen op christelijke Dangs naar buiten kwamen, keerde Engineer terug. ,,Kennelijk voelden de RSS-ers zich toen sterk genoeg om een actie tegen christenen te beginnen. Tientallen kerken en huizen van christenen werden in brand gestoken.''

Sangh Parivar-leiders ontkennen hun betrokkenheid niet. Mohen Joshi, landelijk-secretaris van de VHP op werkbezoek in Bombay, zegt desgevraagd: ,,Christelijke missionarissen hadden kruisen op hindoe-hutten gezet, die wij er weer af hebben gesloopt. Dat was alles.'' V.N. Tambe, de oud-voorzitter van RSS-Bombay, zegt openlijk: ,,Als zij onze tempels vernietigen, vernietigen wij hun kerken.'' Dat christenen eerst hindoes zouden hebben aangevallen noemt Engineer een fabeltje. ,,Christenen vormen een kleine minderheid, die alleen daarom al geen conflict zoekt.''

Ook volgens rapporten van Indiase mensenrechtenorganisaties zijn aan Sangh Parivar gelieerde organisaties de aanstichters van de problemen in Gujarat, zoals ook in Orissa, Tamil Nadu en elders. Bovendien bracht zowel Human Rights Watch als het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken onlangs rapporten uit over de religieuze situatie in India waarin de rol van Sangh Parivar-organisaties werd gekritiseerd. Beide rapporten spreken van goed georganiseerde, van bovenaf geleide acties tegen christenen.

Van niet-vrijwillige bekeringen tot het christendom is nog nooit iets gebleken. En het christendom zit in India bepaald niet in de lift. Het percentage christenen is de laatste dertig jaar gezakt van 2,6 tot 2,2.

Toch buldert M. Joshi van de VHP: ,,D'r zijn wel zevenhonderd manieren waarop christenen hindoes proberen te bekeren. Ze gebruiken hypnose en strooien met valse beloften om niets vermoedende hindoes tot hun geloof te bekeren. Ze zetten ook mooie jonge christen-meisjes in om onze jongens te versieren. Willen ze zich niet tot christen bekeren, dan worden ze beschuldigd van verkrachting. Wie zich niet wil bekeren wordt op grond van valse aangiften door corrupte politieagenten gearresteerd. Het christendom is een internationale samenzwering om India te verdelen. Het vormt een groot gevaar voor onze veiligheid.'' Joshi is geen fantast: wat hij beweert, heeft hij niet zelf verzonnen. Joshi is ook geen leugenaar, want in alles wat hij zegt, gelooft hij heilig. Joshi is zelfs geen zonderling want wat hij zegt, is gemeengoed in de Sangh Parivar.

Engineer: ,,Ze zijn zo gelovig dat ze maar enkele feiten nodig hebben om een - onlogisch - verhaal te verzinnen, waar ze vervolgens rotsvast in gaan geloven. Vroeger hebben we nog wel eens discussiebijeenkomsten met hen georganiseerd. Maar dat was zinloos: ondergraaf je een beschuldiging, dan komen ze gewoon met een volgende beschuldiging.''

Juist de Sangh Parivar maakt zich schuldig aan het gedrag waar zij christelijke missionarissen van beticht. De VHP was begin dit jaar een van de organisaties die in Gujarat capmagne voerden tegen christelijke zending. Ze organiseerde er collectieve bekeringsrituelen waarbij christelijke adivasi's tot het hindoeïsme 'herbekeerd' werden. Joshi over deze shuddi karan-rituelen: ,,Ze moeten publiekelijk tonen dat ze iets verkeerds gedaan hebben. Na hun schuldbelijdenis moesten ze zich met water reinigen.'' Volgens mensenrechtenorganisaties zijn sommige christenen onder dwang naar bekeringsrituelen gebracht. Anderen werd geld in het vooruitzicht gesteld.

Uit Joshi's woorden is op te maken hoeveel ruimte Sang Parivar aan godsdienstvrijheid geeft. ,,Honderd procent van de christenen was vroeger hindoe. Als ik het horloge dat mij ontstolen is, terugpak, ben ik toch geen dief? Wij gebruiken de woorden bekeren of herbekeren daarom niet. We eisen dat alle christenen weer hindoe worden.''

De collectieve bekering van christenen door de VHP is een variant op de campagne van deze organisatie in de jaren zeventig en tachtig onder groepen moslims met een hogere kasten-achtergrond.

De sociaal-wetenschappers Y. Sikand en M. Katju stellen dat de term 'bekering' hierbij nauwelijks opging, omdat geen persoonlijk doorleefde geloofsbelijdenis vereist was. ,,De persoonlijke mening van de betrokkenen deed er niet toe, het ging om de formele heropneming van groepen in hun oude kaste. De leiders van deze moslimgroepen werden gepaaid, de rest van de groep volgde vaak.''

De twee stellen dat 'de hindoe-zendelingen niet worden gemotiveerd door hun wens om spiritualiteit te brengen of hulpverlening te geven, maar door vijandschap tegen alles wat niet-hindoe is'. De bekering van groepen moslims was al moeilijk, maar die van christelijke adivasi's zoals in Gujarat lijkt nog lastiger te zijn, onder meer omdat adivasi's geen verleden hebben waarin het kastenstelsel een rol speelde.

De anti-chistendom-campagne van de Sangh Parivar heeft geen andere middelen dan intimidatie en geweld. Vanwege het gebrekkige resultaat schijnen de collectieve bekeringsacties op het moment te zijn opgeschort.

De BJP-regering zit met het pausbezoek in een lastig parket. Geen BJP-politicus heeft afstand genomen van de haat-campagne tegen de fictieve collectieve bekeringen door christelijke missionarissen. Wel heeft de regering bij monde van een van de radicaalste hindoe-ministers, Advani, de organisator van de bloedige Ayodhya-yatra in 1992, zijn vrienden van de Sangh Parivar met klem verzocht om tijdens het pausbezoek alleen vreedzaam te demonstreren. Bloedvergieten tijdens het bezoek van de paus zou India's reputatie als gastheer te zeer schaden. Mensenrechtenactivisten zoals advocaat Engineer zijn bang dat als de paus weg is, het jachtseizoen wordt geopend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden