De patstelling tussen rechts en links bedreigt toekomst van Europa

'Stem Hollande en je krijgt Griekenland'. Folders met dit soort teksten werden in de dagen voorafgaand aan de presidentsverkiezingen in Frankrijk door het kamp-Sarkozy in je handen gedrukt.

Het moet gezegd worden, de folders die het kamp-Hollande verspreidde, deden het ergste vrezen: hogere belastingen en meer uitgaven om Frankrijk uit de crisis te krijgen. Maar wil Frankrijk Griekenland worden, dan moet Hollande het wel heel bar maken. De financiële markten reageerden inderdaad negatief op zijn uitverkiezing, maar raakten door de Griekse politieke chaos pas echt in mineur. Als gevolg van de onmacht om na de verkiezingen een regering te vormen, daalden de Griekse aandelen tot hun laagste punt sinds 1992. Ook liep de rente op Griekse staatsleningen tot recordhoogte op en gaf de combinatie van politieke chaos en financiële puinhoop een nieuwe impuls aan het debat over een Griekse exit uit de eurozone.

Griekenland maakt duidelijk dat het democratische systeem niet in staat is een diepe crisis op te lossen die fundamentele en pijnlijke ingrepen eist en een plan voor toekomstige economische groei. Het zakenkabinet van premier Papademos wist tijdelijk rust te brengen en een financiële deal met Europa rond te krijgen, maar nu het land weer in handen van reguliere politici is, vecht iedereen elkaar alweer met onverzoenlijke standpunten de tent uit.

Wat er in Griekenland gebeurt lijkt een uitvergroting van wat in heel Europa aan de hand is. Er staan twee kampen tegenover elkaar. Kort gezegd wil rechts begrotingsdiscipline door bezuinigen en wil links weliswaar op termijn de begroting op orde brengen, maar opteert het voor de komende jaren voor hogere lasten en meer uitgaven. Ik blijf mij over deze discussies verbazen. Ik begrijp dat de Keynesiaanse politiek van overheidsstimulering de economie aan het rollen kan krijgen, maar ik begrijp ook dat een schuldencrisis niet door het maken van meer schulden kan worden opgelost. Exorbitante rentebetalingen maken de economie ook kapot.

Bovendien zullen steeds hogere belastingen een averechts effect hebben. Puissant rijke Fransen verhuizen inmiddels naar Londen en de iets minder welgestelden opteren voor Brussel. Dat is spelen met vuur omdat in veel landen, waaronder Nederland, 80 procent van de belastingen wordt opgebracht door 20 procent van de belastingbetalers. Die 20 procent moet je dus te vriend houden. In Nederland stelden de economen Lans Bovenberg en Bas Jacobs ook dat het wandelgangen- of Kunduzakkoord te veel nadruk op lastenverzwaring legt.

Beide kampen zal het uiteindelijk niet lukken om de economie uit het slop te krijgen. Er moet, zoals ook Hollande wil, een groeistrategie komen. Maar niemand die er een heeft. Sterker nog, nergens blijken politici bij machte om afgesproken groeidoelstellingen na te komen. Dat bleek bijvoorbeeld uit het echec van de Lissabonstrategie (2000) om van Europa de meest concurrerende economie ter wereld te maken. De doelstellingen van haar opvolger, Europa 2020, worden bij voorbaat niet gehaald. Een groeistrategie eist private investeringen. Maar die worden pas gedaan als er politieke stabiliteit is. Een morrend electoraat en onmachtige politici zorgen overal in Europa ervoor dat die stabiliteit ver weg is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden