De patiënt heeft straks veel minder te kiezen

Ondemocratisch handjeklap van verzekeraars en ziekenhuizen bepaalt waar zieken in toekomst nog behandeld worden.

Net voor het einde van het politieke seizoen berichtten de media over opvallende ontwikkelingen in de gezondheidszorg. Ziekenhuizen, privéklinieken, zorgverzekeraars en minister Schippers (volkgezondheid) spraken af dat zij de zorgkosten gaan beteugelen. Die bedragen nu ruwweg 62 miljard euro per jaar, een vijfde van de collectieve uitgaven. Met het akkoord hoopt men de stijging van de zorgkosten te beperken tot 2,5 procent per jaar, in plaats van de huidige 7 procent groei per jaar.

De ongeveer honderd ziekenhuizen in Nederland zullen niet meer alle behandelingen aanbieden. Ze gaan zich specialiseren. De zorgverzekeraar zal bepalen op welke specifieke ziektebeelden een ziekenhuis zich moet gaan toeleggen, en welke behandelingen het zal moeten afstoten. Selectie gebeurt op basis van prijs en kwaliteit. Patiënten met een complexe zorgbehoefte moeten straks soms verder reizen.

Waar het medisch-specialistische zorg betreft, zal de patiënt dus niet meer vrij kunnen kiezen. En dat is toch een beetje vreemd.

Bij de Tweede Kamer ligt al een jaar het voorstel voor een echte consumentenwet voor de zorg. Deze 'Wet Cliëntenrechten Zorg' (WCZ) zal de patiënt het recht op keuze-informatie geven. Komt dit voorstel erdoor, dan is een zorgaanbieder verplicht de zorgbehoevende op zijn verzoek te informeren over de kwaliteit van de zorg, over de ervaringen van andere cliënten, over de wetenschappelijk bewezen werkzaamheid van behandelingen, over eventuele wachttijden en over de tarieven. Al die informatie heeft de patiënt immers nodig om te kunnen vergelijken en een beredeneerde keuze voor een zorgaanbieder te kunnen maken.

Blijkbaar ziet ook het kabinet keuze-informatie als een voorwaarde voor goede zorgverlening. De vertrouwensrelatie tussen gebruiker en aanbieder van zorg wordt - aldus het kabinet - versterkt als de gebruiker zelf heeft gekozen.

Maar ondertussen valt er voor de patiënt in de medisch-specialistische zorg straks minder te kiezen. Ofwel dit centrumrechtse kabinet houdt er een weinig consistent zorgbeleid op na, ofwel het is recent van zijn liberale geloof gevallen dat toegang tot goede gezondheidszorg vooral afhankelijk is van verstandige consumentenkeuzes.

Bij de Wet Cliëntenrechten Zorg zijn kanttekeningen te plaatsen. Patiënten zijn geen consumenten. Voor het verregaand rationaliseren van het ziekenhuislandschap valt veel te zeggen. Maar met dit akkoord wordt de herinrichting van dat landschap volledig overgelaten aan het technocratische middenveld. Dit is handjeklap in de directiekamers van zorgverzekeraars en ziekenhuizen. Bij zulke fundamentele ingrepen in een belangrijke publieke voorziening horen meer democratische legitimiteit en controle.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden