'De pater'

Deze rubriek ontvangt bijna alleen sympathiebetuigingen. Maar onlangs kwam er een envelop binnen met knipsels uit deze krant waarin melding werd gemaakt van de pauselijke afwijzing van homoseksualiteit als een objectieve afwijzing. Met de handgeschreven de bitse vraag erboven of daar nou geen 'Word toch rooms' aan gewijd moest worden. Heel kort dan. In zijn concrete letterlijkheid is de uitspraak van de paus weinig rooms. Hij had beter kunnen mompelen dat het allemaal wel in orde komt met de menselijke seksualiteit als ze maar is ingebed in een duurzame verhouding van liefde.

Chris Rutenfrans

Maar de felle reacties op de pauselijke misser zijn natuurlijk evenmin rooms. Als een paus iets stoms doet, zegt de rechtgeaarde roomse gelovige: 'Me dunkt dat de paus ook oud wordt', en gaat vervolgens rustig naar de mis. Roomse geestelijken zijn nu eenmaal geen dominees die weggestuurd kunnen worden omdat hun opvattingen niet stroken met die van hun gemeente. De roomse kerk is geen democratie. Dat hoeft ze ook niet te zijn omdat het lidmaatschap ervan niet onontkoombaar is en omdat de waarheden van het geloof niet behoren tot het domein van de rede en het vrije debat.

Om de ware roomse lankmoedigheid deelachtig te worden, moet je niet al te streng-godsdienstig zijn opgevoed. Mijn ouders, hoewel oprecht gelovig, koesterden een gezond wantrouwen tegen de clerus, gevoed door de zakelijke relatie die ze als beheerder van het parochiehuis met de pastorie onderhielden. Ze waren niet dol-enthousiast toen ik op m'n twaalfde, volledig in de ban van de avontuurlijke verhalen in de missieblaadjes, missionaris wilde worden. Die ambitie werd mild maar grondig ontmoedigd. 'Daar moet je een roeping voor hebben', zeiden ze. Nachten heb ik toen wakker gelegen, maar geroepen werd ik tot mijn spijt almaar niet.

In die tijd kende ons dorp enkele hoogst eigenzinnige inwoners. Een van hen werd 'de pater' genoemd. Anders dan ik was hij wél geroepen, maar helaas niet uitverkoren. Halverwege zijn seminarie-opleiding keerde hij eind jaren dertig plotseling naar het dorp terug. Er werd gefluisterd dat de pastoor zijn opleiding tot priester geblokkeerd had. Maar niemand wist er het fijne van, en het is nooit opgehelderd.

Wie of wat hem ook verhinderd heeft om priester te worden, hij beantwoordde hoe dan ook niet aan het gangbare beeld van een geestelijke. Hij hield zich niet aan de plaatselijke gebruiken, kreeg met bijna iedereen ruzie, en gedroeg zich ronduit onaangepast. Vaak werkte hij niet omdat hij nu eenmaal een hekel had aan vaste diensttijden. Befaamd werd zijn uitspraak dat hij de zondag maar niets vond omdat dan iederéén 'teumig liep' (niets uitvoerde).

Niemand begreep precies waar hij van leefde. Hij scharrelde zijn kostje zo'n beetje bij elkaar. Nu eens at hij bij deze, dan weer bij die. Eén van zijn logeeradressen was het merkwaardige bouwsel waarin de zonderlinge notaris K.D. Schönfeld Wichers woonde, de broer van de schrijver Belcampo.

De buren van de 'pater' betaalden zijn premie voor de ziekenkas. In en rond zijn huisje, waar chaos heerste, hield hij wat kippen die ervoor zorgden dat hij ook met die buren onmin kreeg. ,,Jouw hennen vreten al onze jonge boontjes op'', klaagde de buurman, ,,hou je hoenders op je eigen erf.'' Waarop de pater plechtig verklaarde: ,,Die hoenders van mij mogen gaan waarheen zij willen.''

Het hardnekkige verhaal dat de 'pater' wel eens in het café de mis naspeelde, is pertinent onwaar. Betrouwbare zegslieden beklemtonen juist zijn vroomheid. Dat hij gesjeesd was als priester-student had geen spotter van hem gemaakt. Zijn vroegere buurjongen herinnert zich dat hij een fraaie stem bezat. ,,De zomerdag, als het van dat prachtige weer was, dan begon hij 's avonds tegen middernacht opeens te zingen: Credo in unum Deum. Het was tot in de wijde omtrek te horen. En dan het hele Credo, van begin tot eind.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden