De Panters, dat is mijn groep, mijn leeftijd

Remko Vrijdag (23) won deze week de Pall Mall Export Prijs (een replica en 15 000 gulden) voor jong Nederlands talent vanwege zijn optreden in het toneelstuk Tip Top en zijn inbreng in het cabaret-driemanschap De Vliegende Panters. Datzelfde driemanschap ontving deze week een stipendium van 40 000 gulden van het Prins Bernhard Fonds.

Dan fiets ik om een uur of elf naar ons repetitielokaal, we hebben een ruimte in het voormalige Wilhelminagasthuis. De afgelopen maand was het daar berekoud en daarom nemen we nu af en toe onze toevlucht tot de Toneelschool. Meestal is er wel ergens een lokaal vrij. We zitten nu ook nog heel erg in de schrijf- en bedenkfase, dus zouden we net zo goed kunnen afspreken bij één van ons thuis, of in een café. Maar hoe meer ons programma zich ontwikkelt, des te meer ruimte we nodig zullen hebben - bijvoorbeeld voor de piano.

In september zal ik niet meer meespelen in 'Tip Top'. Toen bleek dat het een groot succes was en de ene na de andere lovende recensie binnenkwam, was men wel in voor een reprise, maar eigenlijk was het voor mij al te laat. Ik had daarvoor al besloten door te gaan met de Vliegende Panters. Nu gaat in september ons programma 'Sex' in première, dat is ook exact de nieuwe speelperiode voor 'Tip Top'.

De mensen van Tip Top vroegen nog of ik dan niet kon regelen dat ik een paar avonden per week voor 'Tip Top' reserveerde en de rest voor de Vliegende Panters. Het was een enorm getouwtrek; er moest duidelijkheid komen voor mezelf en voor mijn partners Diederik Ebbinge en Rutger de Bekker. Er moesten knopen worden doorgehakt, zo vóelde het ook echt. Voor het eerst moest ik een zware beslissing nemen, er hing ècht wat van af. Ik heb wel een paar nachten in bed liggen woelen.

Maar ik ben ervan overtuigd dat ik uiteindelijk de goede beslissing heb genomen. De Panters, dat is míjn groep, míjn leeftijd. Het is jonge-honden-energie, totaal anders dan de energie die in 'Tip Top' naar buiten komt. Het zijn echt worlds apart. Dat bleek ook heel duidelijk bij de uitreiking van de Pall Mall Export Prijs. Het was de eerste en ik neem aan enige keer dat ik direct na elkaar zowel iets van de Vliegende Panters deed als uit 'Tip Top'. Dat was heel raar; ik was toch een beetje in de drive van de Vliegende Panters en dan schakel je opeens over naar een stukje over het joods amusement. Het leuke was wel dat men het pikte. Het ene is wild en snel, het andere melancholisch, in de goede zin van het woord. Het lied van 'Sally met de roomijskar' is heel warm.

Het is ook een goede beslissing geweest, omdat ik nu in het diepe spring. Ik had kunnen kiezen voor een succesformule, een stuk op herhaling, waarbij mijn salaris gegarandeerd is en ik weet wat er van mij wordt verwacht. De Vliegende Panters is een avontuur, zo voelt het ook. Maar nu kan het nog, gezien mijn leeftijd. Ik kan me nog bepaalde dingen permitteren.

In de Vliegende Panters kan ik een bepaald soort gekheid kwijt die maar een paar mensen in mijn omgeving - zoals Rutger en Diederik - óók hebben. 'Sex' is een combinatie van hele harde humor en soms is het ook heel teder of kwetsbaar... Tenminste, ik hoop dat het zo overkomt; dat is wel de bedoeling. De lijn van het verhaal dat we nu hebben, is drie pre-puberale jongetjes die een bandje hebben. Het is zo'n jeukleeftijd, met kriebels in de buik. Het is nog niet helemaal duidelijk wáár de seks vandaan komt, maar hij is er wel al. Het is zoiets onontkoombaars, zoiets spannends, soms ook gevaarlijk. Dat zit heel erg in de voorstelling.

We hebben de titel eerst op het gevoel bedacht, nu zijn we aan het nadenken hoe we die verantwoorden. En verder bekt het lekker en staat het ook goed op de posters. Er zijn theaterdirecteuren die over de titel struikelen en daarom onze voorstelling niet boeken. Maar als je daar aan toegeeft, ga je richting Staphorst. Laat het maar zo blijven, het is een soort voorcensuur. Ik denk ook wel dat 'Sex' door een specifiek publiek - vooral mensen van twintig tot dertig - zal worden opgepikt.

Er zullen absoluut reacties komen dat men onze show grof en plat vindt, maar daar ben ik niet bang voor. Ook nu, in het voorstadium, komen we bij het improviseren vaak uit bij platte seks. Maar we proberen het wèl uit te diepen, er een draai aan te geven. Je kunt wel een act doen met incestpoppen - die heel grappig is - maar we hebben ook het gevoel dat we er daarna nog mee verder moeten. Ik vind dat we ervoor waken dat het plat is om het plat, maar het is absoluut geen maatschappijkritisch cabaret. Het hangt er ergens tussenin.

Veel oude mensen die naar 'Tip Top' gingen, kwamen na afloop naar me toe. Ze vonden me fantastisch, zouden me blijven volgen en vroegen of ik daarna nog wat anders ging doen. 'Ja, met de Vliegende Panters'. 'Oh, we zullen zeker komen'. Dat kan problematisch worden; ik denk dat ik een deel van mijn opgebouwde krediet kan verliezen. Maar je weet het nooit, misschien vinden ze het wel prachtig.

'Sex' is een uitbreiding van het optreden waarmee we in maart vorig jaar de Wim Sonneveld Prijs wonnen op het Amsterdams Kleinkunst Festival, dat was maar een klein half uur. Tijdens het repeteren hadden we echter steeds ideeën te over. Toen dachten we al dat we eigenlijk een avondvullend programma moesten gaan maken. We kennen elkaar al vier jaar, gaan elkaar steeds beter aanvoelen. Je komt in een bepaalde drive, dat moet je uitbuiten. Dat vind je niet zo snel, zo'n goed lopende combinatie.

Nadat we het festival hadden gewonnen, hebben we vrij snel besloten door te gaan. Met de opdracht van het Prins Bernhard Fonds is het vervolgens eigenlijk heel gek gelopen; we hebben ons niet eens zelf aangemeld. André Veltkamp, algemeen directeur van de Akademie voor Kleinkunst, zei tussen neus en lippen door dat hij ons plan had voorgelegd aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, want daar moet het eerst worden goedgekeurd voordat het bij het Prins Bernhard Fonds komt. Je moet èrgens je geld vandaan halen en als dat dan via het Prins Bernhard Fonds kan... Ben Hurkmans van de AHK heeft zich toen heel erg hard voor ons gemaakt bij het fonds.

Het is inderdaad uniek dat er een opdracht is verleend voor kleinkunst. Maar het ging met kleinkunst en subsidies tot nog toe sowieso heel raar. Als je je programma muziektheater noemde, kon je wèl in aanmerking komen voor subsidie. Noemde je het echter cabaret, dan niet. Dat kon zichzelf bedruipen, was het oordeel. Terwijl wat wij doen toch eigenlijk een mengsel is. Het is niet alleen cabaret, maar ook een beetje toneel en muziektheater. Of het nou cabaret heet, of objecttheater of mime, de uitgangspositie voor jonge mensen die van de academie komen, is altijd moeilijk. Dit steuntje in de rug is erg prettig.

Het programma loopt in de verkoop aan de theaters al als een trein. Ik vind dat niet benauwend; het zet me eerder aan om extra hard te werken. Als het nu geen goed programma wordt, ligt het hélemaal aan ons. Wèl denk ik soms: we winnen de ene prijs na de andere, we zijn door Youp van 't Hek gevraagd of we bij zijn produktiebureau willen komen en dan ook nog zoveel subsidie... waar moet het naar toe? Maar voorlopig geeft het alleen veel zelfvertrouwen.

In een later stadium van de repetities gaan we een paar avonden overleggen met Ruut Weissman; hij gaat de eindregie doen. We barsten van de ideeën, maar hij is heel goed in het structureren en het bijschaven van onze chaotische rommeltjes. Ik zie hem ook als een soort coach. Hij geeft absoluut meerwaarde aan 'Sex'. Al het materiaal komt van ons, maar hij maakt het prettig om naar te kijken.

Op het ogenblik zijn we iedere dag tot een uur of zes bezig met het programma en zijn de meeste avonden van onszelf. Dat vind ik wel zo gezellig, want ik heb een erg leuke vriendin. Ze is vroedvrouw. Dat vind ik echt meesterlijk, om elke dag nieuwe mensjes op de wereld te kunnen zetten. Ze zeggen toch wel dat je in het theater zo bezig bent met emoties? Dat je jezelf binnenstebuiten moet keren? Gelul. Voor haar is dat veel sterker van toepassing. Ik wil ook wel eens mee, maar dat mag dan niet.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden