De pabo is weer in trek, bij starters én switchers

Beeld ANP

Het aantal zij-instromers in het basisonderwijs stijgt al drie jaar op rij. 1735 mensen, 30 procent meer dan vorig jaar, beginnen na de zomervakantie met de deeltijd-pabo.

Dat de pabo's weer in de gratie zijn, komt maar ten dele doordat een baan vanwege het lerarentekort gegarandeerd is, zegt Barbara de Kort. Zij is voorzitter van het Lobo, het Landelijk overleg lerarenopleidingen basisonderwijs.

"Voor veel volwassenen komt er een moment dat ze hun loopbaan heroverwegen: hoe wezenlijk is het werk dat ik doe? Werk in het onderwijs ervaren mensen als betekenisvol. In gesprekken met deeltijders, die vaak al een carrière elders achter de rug hebben, merk je keer op keer dat dat de belangrijkste drijfveer is."

De Kort denkt dat de recente loonsverhoging van 8 procent in het basisonderwijs een ondergeschikte rol speelt bij de toestroom. "Een betere cao helpt uiteraard, maar haalt mensen niet definitief over de streep. Je zag de stijging vorig jaar ook al."

Het aantal leerkrachten in spe zat een aantal jaren in het slop. Dat kwam mede door strengere selectie-eisen aan de opleiding en de invoering van het leenstelsel. Er zijn dit jaar ook meer voltijdstudenten. Aan de opleiding voor basisschooldocent beginnen na de zomer 7864 mensen, dat is 11 procent meer dan in 2017.

Overigens kan het definitieve aantal pabo-studenten zowel in voltijd als deeltijd lager uitvallen, omdat studenten zich bij verschillende studies kunnen aanmelden. Nieuwe leraren zijn hard nodig, want de tekorten blijven stijgen: van ruim 1250 leraren dit najaar tot 4000 in 2020 en naar verwachting 10.000 in 2025.

Anne van Aerle Beeld Inge van Mill

'Ik wil iets concreets doen: uitleggen wanneer je 'ou' of 'au' schrijft' 

Ze had het werk als secretaresse en coördinator van de afdeling communicatie van een ziekenhuis al wel een tijdje gezien, zegt Anne van Aarle (33) uit Delfgauw. "Ik werk nu bijna tien jaar en steeds vaker dacht ik: is dit het nou? Een kantoorbaan, stukken schrijven. Ik wil iets nuttigs doen, een baan waarbij ik mijn capaciteiten en interesses kan ontplooien."

Als ze door het geschiktheidsonderzoek komt, gaat Van Aarle na de zomervakantie als zij-instromer aan de slag op een basisschool in het Zuid-Hollandse Zevenhuizen. Een vol programma: twee dagen voor de klas, een dag in de week naar de pabo en de overige twee dagen met het hoofd in de studieboeken.

Het was voor haar als vwo-leerling jaren geleden niet vanzelfsprekend om naar de pabo te gaan. Ze studeerde in 2009 af aan de Radboud Universiteit, internationale bedrijfscommunicatie. Een loopbaan als secretaresse, project- en communicatiemedwerker en coördinator van een afdeling communicatie volgde. Heel anders dan een leven voor de klas.

Langzamerhand kwam het onderwijs in het vizier, vertelt Van Aarle. "Ik wil iets concreets doen: het leren van een staartdeling, uitleggen wanneer je 'ou' schrijft en wanneer 'au'. Kinderen iets meegeven en bijbrengen." Juist dat concrete, dat miste ze de afgelopen jaren in het kantoorleven. "In het werk dat ik deed, had ik het gevoel dat ik een klein radertje in het geheel was. Kijk, in een ziekenhuis is de core business het beter maken van mensen, niet communicatie. Het voelde alsof ik niet met iets wezenlijks bezig was."

Een paar jaar geleden probeerde ze de deeltijd-pabo met haar baan als secretaresse en communicatiemedewerker te combineren. "Al meteen de eerste week begon ik mijn stage in groep 5-6. Dat was heerlijk. De onbevangenheid en nieuwsgierigheid van de kinderen gaven me volop energie." Ze kapte noodgedwongen met de opleiding. "De combinatie van vaste lasten, werken, studeren en stagelopen lukte niet."

Nu probeert ze het opnieuw. "Ik neem wat mee als zij-instromer: ik werk al jaren met mensen, heb een achtergrond in communicatie en ben gewend systematisch te werken." Lachend: "Ik hoop dat me dat helpt bij de administratie waarmee je als juf ook te maken krijgt."

'Je zou het een late roeping kunnen noemen'

Marina Ferrante (49) uit Laren (Noord-Holland) merkte dat ze vastliep in haar werk. "Ik werk om iemands anders portemonnee te vullen, dat idee had ik steeds vaker", zegt Ferrante. Ze vertelt dat ze het niet meer kon opbrengen om nog eens jaren op de afdeling verkoop van een commercieel bedrijf door te brengen. "Op een gegeven moment dacht ik: wat heb ik te verliezen? Doorgaan met werk dat ik niet meer wil, dat werkt niet."

Marina Ferrante

Niet zo lang geleden gaf ze de er brui aan. In september begint Ferrante met de deeltijd-pabo. "In het onderwijs denk ik dat ik werkelijk iets kan betekenen in de vorming van jonge mensen. Ik wil iets wezenlijks doen in mijn leven. Dat is mijn belangrijkste motief."

Niet alleen het streven naar meer geld, ook de werkdruk in het bedrijfsleven stond haar tegen. "Ik werkte drie dagen. In de praktijk betekende dit dat ik het werk van vijf dagen in die drie dagen propte." Ferrante is ervan doordrongen dat ook leraren te kampen met veel papierwerk en administratie. "Ik weet het, ik zal moeten ervaren hoe dat is. Ik denk dat het scheelt dat het onderwijs iets is waarvoor ik diep gemotiveerd ben. Dat maakt dat je de last misschien anders ervaart."

Een vriendin die juf is had het al eens gezegd: is het onderwijs niet wat voor jou? Toch twijfelde Ferrante lang. "Een overstap maak je niet zo makkelijk. Ik ben nu op een leeftijd dat het nu of nooit is." Wat Ferrante over de streep trok was de school van haar zoon, die nu acht is. "Daar help ik graag mee. Daar zie ik hoe zinvol het werk is van basisschooldocent."

Ferrante denkt dat haar leeftijd een voordeel is voor de klas. "Ik heb opvoedervaring, levenservaring ook. In de vorming van kinderen is dat belangrijk, denk ik. Hoe behandel je anderen? Hoe ga je om met het milieu? De school waar ik stage ga lopen ziet de meerwaarde van mijn leeftijd gelukkig ook." Of ze een leven voor de klas ziet als een roeping? "Nou, je zou het een late roeping kunnen noemen."

Lees ook:

Recept tegen overwerkte leraar: een kortere zomervakantie

Bijna de helft van de leraren moet regelmatig overwerken, bleek deze week uit CBS-cijfers. Is een kortere zomervakantie de oplossing voor dat probleem?

Steden lokken leraren, maar het tekort blijft bestaan

De grote steden doen naarstig hun best leraren te trekken. Als dat lukt, verplaatst het tekort zich naar elders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden