De paarse zak wordt opgestuurd: bevolkingsonderzoek darmkanker groot succes

Een pakket met de ontlastingstest die wordt gebruikt voor het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Beeld ANP

In 2014 begon Nederland aan een nieuw bevolkingsonderzoek. Dat is bijzonder succesvol in het bestrijden van darmkanker bij ouderen.

Het was even wennen maar er was een hoge opkomst. Omdat bijna vier miljoen Nederlanders tussen 2014 en 2017 hun ‘poeptest’ in de paarse zak hebben opgestuurd is het bevolkingsonderzoek naar darmkanker een groot succes: er is veel kanker opgespoord.

“Als je voor het eerst in een vijver gaat vissen, zul je veel grote vissen vangen. Daar zijn wij nu mee bezig. Bij vier op de duizend deelnemers hebben we darmkanker vastgesteld”, zegt Jaap van Delden, hoofd Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Inmiddels is er een groep die voor de tweede keer deelneemt. “Bij hen zie je al verschil, namelijk gemiddeld genomen minder darmkanker in een vergevorderd stadium. Dan vang je vooral nog ‘kleinere vissen'. En dat is precies wat je wilt.”

Mannen

Van Delden noemt het heel bijzonder dat Nederland een nieuw bevolkingsonderzoek heeft toegevoegd. Op verzoek van het RIVM heeft het Erasmus Medisch Centrum nu gekeken hoe het nieuwe onderzoek is gegaan en of het is bevallen. Het blijkt dat er meer mensen hebben meegedaan dan verwacht (72 procent versus 60 procent) en dat de poeptest meer kankergevallen heeft opgespoord op dan voorzien (85 procent versus 75 procent). 

Voor het eerst deden nu ook mannen mee aan een bevolkingsonderzoek naar kanker. Hun opkomst is bijna net zo hoog als die van vrouwen. In 2017 was dat bijvoorbeeld 70,6 procent om 74,8 procent.

“Op een congres zei een Belg gisteren dat Nederland de wereldkampioen is in darmkankerscreening”, aldus Van Delden. Dat komt volgens hem omdat de test heel goed is, in combinatie met de hoge opkomst. Duitsland roept bijvoorbeeld direct mensen op voor een colonscopie, een inwendig kijkonderzoek, zegt Van Delden.

Beeld Trouw

Waarom is de poeptest zo populair? Je kunt het thuis doen, wanneer het je uitkomt, wat het heel laagdrempelig maakt. Er wordt overigens sinds vorig jaar gewerkt met een vergelijkbaar simpele thuistest voor baarmoederhalskanker. Ook is er over het darmkankeronderzoek uitgebreide voorlichting geweest. “En darmkanker komt vaak voor, daardoor komt het voor mensen dichtbij”, verklaart Van Delden. Bovendien is er de laatste jaren veel meer aandacht voor voeding en preventie.

Relatief goedkoop

Tussen 2014 en 2017 hebben 3,85 miljoen mensen hun ontlasting laten onderzoeken. Het onderzoek is relatief goedkoop, door het schaalvoordeel. Thuis doe je het zelf, en ook het proces in de vijf verwerkende laboratoria is behoorlijk geautomatiseerd. Wanneer er te veel bloed in de ontlasting zit, wordt iemand doorgestuurd voor kijkonderzoek. Dat onderzoek gebeurde bij 180.000 mensen. Bij 42 procent van hen werden gevaarlijke poliepen aangetroffen, die tot kanker kúnnen leiden. Acht procent van deze groep had daadwerkelijk al darmkanker.

Het RIVM begon in 2014 met het gefaseerd invoeren van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. In 2017 was iedereen tussen de 55 en 75 jaar benaderd. “De voorspelling is dat het bevolkingsonderzoek in het peiljaar 2030 jaarlijks 2250 sterfgevallen door darmkanker voorkomt.” Het advies is om elke twee jaar te participeren. “We sporen met elke poeptest 85 procent van de darmkanker op. Dus negatief gesteld heb je nog steeds 15 procent kans het onder de leden te hebben. Voor wie de volgende keer weer meedoet, wordt de kans dat een eventuele darmkanker gevonden wordt groter.  En omdat darmkanker zich heel langzaam ontwikkelt, zijn we er dan nog op tijd bij.”  Als het tijdig wordt ontdekt, is de kans groot dat de behandeling succes heeft. De behandeling is vaak ook minder zwaar.

Lees ook: 
Lof screening darmkanker is voorbarig

Het effect van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker is nog helemaal niet duidelijk, stellen Gerrit Jan Liefers en Koen Peeters.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden