De overheid moet lang bankier blijven, en een pretje wordt dat niet

De overheid gaat, als nieuwe eigenaar, proberen de activiteiten van Fortis Nederland en ABN Amro in elkaar te schuiven. Als dat lukt, is met staatssteun een topspeler in de financiële sector gecreëerd. Als het níet lukt, wacht de belastingbetaler een forse rekening.

In beide gevallen zal de overheid een rol hebben gespeeld die de hare niet is, namelijk die van commerciële bankier. In normale tijden zou het scenario dat zich nu voltrekt ondenkbaar zijn. Maar dit zijn geen normale tijden.

Met de overname van het Nederlandse deel van Fortis heeft de overheid een daadkracht getoond die nodig was in de gegeven omstandigheden. Om de bloedcirculatie in de financiële sector op gang te houden, moest de overheid instappen als bankier. Maar de vraag die daar direct op volgt, is: hoe en wanneer komt de overheid de bank weer uit?

Die vraag is relevant om twee redenen.

De eerste is de vrije mededinging. Als de overheid zich opwerpt als eigenaar van de ene bank, maar niet van de andere, kan dat leiden tot concurrentievervalsing. In normale tijden zou geen bank de staat aan boord willen hebben. Maar in deze nerveuze tijden kan het een voordeel zijn om 'Bosbank' te zijn. Het kan het vertrouwen van spaarders en leners versterken, terwijl andere banken dat vertrouwen op eigen kracht moeten herwinnen.

De tweede reden waarom de vraag naar het uitstappen van de overheid relevant is, betreft het risico. De staat is bankier geworden met alle bijbehorende risico's van tegenvallende resultaten of een geldverslindend fusieproces. Als het bankieren commercieel tegenvalt, betaalt de samenleving uiteindelijk de rekening.

Beide redenen pleiten ervoor zo snel mogelijk weer van de rol van bankier af te komen. Maar bij de benoeming van oud-minister Gerrit Zalm tot topman van ABN Amro / Fortis, maakte minister Wouter Bos duidelijk dat de staat pas zal gaan, als de beide banken één zijn geworden. Dat gaat zeker drie jaar duren.

Die periode van staatsinmenging is te lang. Het valt echter te betwijfelen of Bos een alternatief had. De enige andere optie was afzien van de integratie van ABN Amro en Fortis, en de beide delen los verkopen.

We moeten aannemen dat die alternatieve optie goed is onderzocht. Zeker weten doen we dat niet, maar het lijkt in het huidige klimaat een lastige en kostbare uitweg.

De overheid is gedwongen de kelk van het bankieren tot de bodem leeg te drinken. Dat dat gebeurt onder de kundige leiding van Gerrit Zalm, stelt enigszins gerust. Maar een pretje wordt het niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden