De oude Tutu pleit voor euthanasie

Desmond Tutu Beeld afp

Dat zijn vriend Mandela pas stierf na een maandenlange aftakeling deed hem pijn. "Je kon zien dat hij er niet meer helemaal bij was. Hij sprak niet, hij maakte geen contact. Hij was niet langer zichzelf." Aan zulk langgerekt lijden moet een mens kunnen ontsnappen, vindt Desmond Tutu (82).

Apartheid. Armoede. De Israëlische nederzettingen in de Gazastrook. De strafbaarstelling van illegalen in de Verenigde Staten. De Amerikaanse invasie in Irak. Discriminatie van vrouwen en homoseksuelen. Het taboe op voorbehoedsmiddelen. Klimaatverandering. De lijst met problemen waar Tutu tegen streed en strijdt is schier oneindig. Afgelopen weekend voegde de Zuid-Afrikaanse emeritus aartsbisschop er een nieuw thema aan toe: het recht op euthanasie.

"Ik heb het voorrecht gehad om mijn leven lang te mogen strijden voor de waardigheid van de levenden", schreef Tutu zondag in de Britse krant The Observer. "Nu wil ik me ontfermen over de waardigheid van zij die stervende zijn. Ik heb groot ontzag voor de waardigheid van het leven, maar niet tegen iedere prijs."

Zoals wel vaker loopt de winnaar van de Nobelprijs van de Vrede daarmee uit de pas met de meeste van zijn anglicaanse geloofsbroeders. De anglicaanse Kerk van Engeland herhaalde deze week haar standpunt: wie euthanasie pleegt of laat plegen, maakt een keuze die alleen God kan maken.

Brits parlement overweegt legalisering euthanasie
Tutu en de kerk anticiperen op een wetsvoorstel dat vrijdag wordt behandeld in het Britse parlement. Als dat voorstel wordt aangenomen, mogen bepaalde artsen een dodelijk spuitje geven aan patiënten die terminaal ziek zijn en minder dan zes maanden te leven hebben. Daarmee zou euthanasie voor het eerst - voorzichtig en gedeeltelijk - worden gelegaliseerd.

Premier Cameron is tegen, maar zijn minister voor Zorg en Welzijn Norman Lamb heeft wel zijn steun voor het voorstel uitgesproken - al deed hij dat nadrukkelijk 'als parlementslid, niet als minister'. Ook Lord Carey, een voormalig aartsbisschop van Canterbury en ex-leidsman van de Kerk van Engeland, is vóór legalisering.

Euthanasie mag niet van tafel worden geveegd met het argument dat goede palliatieve zorg ook voldoende is, meent Tutu. "Ik begrijp dat mensen een voorkeur hebben voor palliatieve zorg, maar ik voel meer voor het 'kwaliteit-van-leven-argument' (euthanasie wanneer iemands toestand sterk verslechtert, red)." Tutu kan zich voorstellen dat 'veel mensen boos worden' van zijn pleidooi voor stervensbegeleiding. "Maar dat maakt me eerlijk gezegd niets uit."

Tutu richt blik op zijn einde
Dat hij zich nu mengt in de debatten over euthanasie en kunstmatige levensverlenging heeft ook te maken met zijn eigen hoge leeftijd, geeft hij toe. Voor een 82-jarige is Tutu nog behoorlijk fris, maar de laatste jaren is zijn gezondheid wel gaan kwakkelen. Vorig jaar zegde hij op het laatste moment een interview met Trouw af omdat hij te zwak was.

"Ik heb besloten dat ik mijn leven niet kunstmatig wil verlengen", schrijft hij in The Observer. "Als je machines nodig hebt om te kunnen blijven ademen, moet je je afvragen of je kwaliteit van leven nog voldoende is. En of het geld niet op een betere manier kan worden besteed."

Voor sommigen is dat misschien moeilijk te verteren. "Maar waarom wordt een leven dat op zijn einde loopt nog verlengd? Waarom steken we daar geld in? We kunnen het beter uitgeven aan de vrouw die gaat bevallen of aan de orgaantransplantatie voor een jong mens. Aan zij die aan het begin of middenin het leven staan."

Deze uitspraken doet Tutu op persoonlijke titel, benadrukt hij. Niet namens de kerk. "In ons Afrikaanse continent is het een voorrecht om te mogen overlijden vanwege ouderdom. We moeten ons afvragen: wat is het leven? En is de dood daar niet een natuurlijk onderdeel van?"

Tutu afgelopen december, tijdens een herinneringsbijeenkomst voor Nelson Mandela in Johannesburg. Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden