Opinie

De oude jurk van Trijntje als nieuw keurslijf

Trijntje Oosterhuis tijdens haar jubileumconcert (25 jaar in het vak) op zaterdag 30 maart in de Ziggo Dome in Amsterdam.Beeld ANP

Het gejuich over de ‘superslanke’ zangeres Oosterhuis heeft een zeer kwalijke kant, schetst schrijver Simon(e) van Saarloos: Fat shaming.

Dit is een minder leuk verhaal over de jurk van Trijntje Oosterhuis. Het AD prees een ‘superslanke’ en stralende Oosterhuis, De Telegraaf kopte ‘Gelukt! Trijntje Oosterhuis past in dé rode jurk!’ en Trouw (1 april) stelt dat ze haar ‘perfectie’ toont: ‘Keihard had ze ervoor getraind: om weer in de jurk te passen. De strakke rode jurk, die ze droeg toen ze in 1996 bij de opening van de Amsterdam Arena het nummer ‘De zee’ zong. Was het haar gelukt? Jawel, op de klanken van dat nummer schreed zangeres Trijntje Oosterhuis vorige week zaterdag door het gangpad van een uitverkochte Ziggo Dome, in dé jurk.

Ik trof dé jurk voor het eerst in het huis van mijn geliefde, afgebeeld in klei, knalrood geverfd, een wijde koker en een strakke bovenkant. Daaronder in zwarte letters: In den Rooden Japon. Het kleiwerk was gemaakt door een vriend, een beeldend kunstenaar. Na de opening van de Arena gaf hij het cadeau aan de ontwerper van de jurk: Carly Everaert. Het beeldje oogde vreemd ouderwets in haar huis, en ik vroeg ernaar. Ze vertelde mij over de opening van de Amsterdam Arena, dat de jurk rood moest zijn om Ajax te vieren en dat Trijntje destijds vooral een hekel had aan de jurk, die meer als monument fungeerde dan als outfit.

Alles op die dag in 1996 moest kloppen. Iedereen die eraan meewerkte stond in dienst van een groot, nationaal spektakel. Zo ook mijn geliefde, Carly Everaert. Die naam werd nog niet genoemd sinds de jurk weer volop in het nieuws is. Everaert vindt dat niet erg. De jurk leerde haar dat ze liever in het theater werkt dan in de mode.

Wat Everaert wel erg vindt, is dat haar ontwerp wordt ingezet als aansporing om af te vallen. Oude bekenden en vrienden berichten felicitaties en bewondering – ‘Dat is toch jouw jurk!!’ –, terwijl zij zelf alleen maar denkt: ik heb een keurslijf ontworpen. De 1996-maat van de jurk is de huidige maatstaf van ‘mooi’ geworden.

Dik zijn als protest

In ‘Fat Is A Feminist Issue’ (1978) schreef Susie Orbach al hoe dik zijn als een protest tegen het patriarchale model van perfectie mag worden opgevat. Dikke vrouwen nemen ruimte in, ook ruimte die hun niet wordt aangeboden.

In haar boek ‘Hunger’, waarin Roxane Gay haar eigen verleden onderzoekt, toont de schrijfster hoe ze, na te zijn verkracht op twaalfjarige leeftijd, haar omvang inzet om de aandacht en goedkeuring van mannen te weren. In Nederland schrijft onder meer columnist Asha ten Broeke in de Volkskrant over de discriminatie van dikke mensen en de medische fabels rondom vet.

Hun werk voegt zoveel toe, maar meestal moet er vooral iets af. Dun zijn is de gewenste norm, die alles wat daarbuiten valt als problematisch of zelfs schadelijk bestempelt. Het applaus in respons op een paar verloren kilo’s van een BN’er houdt ons letterlijk klein.

Hakken en handtassen zijn mooi, maar ze zijn ontworpen om vrouwen af te remmen, schrijft Roxane Gay. Kleding en kostuum hebben effect.

Te krap ruimtepak

Deze week zou het eerste team met alleen vrouwelijke astronauten een ruimtewandeling maken. Op het laatste moment kon één van hen niet mee, haar pak paste niet. Een mannelijke collega nam de plek in. ‘Astronaute te dik voor ruimtepak’ kopten Nederlandse media.

Eigenlijk was er iets anders aan de hand, blijkt uit een interview met Kathryn Sullivan, de eerste vrouwelijke astronaut die een ruimtewandeling maakte. Nasa heeft mannelijke werknemers altijd voorzien van een kostuum dat hun goed zat, herinnert zij zich. Als een mannelijke astronaut een ‘uitzonderlijk’ figuur had, werd er een nieuw pak ontworpen. Voor vrouwelijke astronauten gebeurde dat niet, vertelt Sullivan.

In de jaren tachtig werkte zij in een team van zes vrouwen, vier van hen pasten niet in de standaardmaat small. De pakken lieten bijvoorbeeld weinig ruimte voor heupen. Maar er werd geen extra maat toegevoegd. Een ruimtewandeling werd hun zo onmogelijk gemaakt.

Het is fijn shownieuws: Trijntje past haar oude jurk weer. Maar de viering van die jurk en omvang als maatstaf voor het heden toont ook hoe aantrekkelijke en slimme promotie van nostalgie werkt.

Lees ook:

Trijntje Oosterhuis toont in Ziggo Dome haar perfectie

Woest meeslepend wilde het niet worden,  vorige week tijdens het jubileumconcert van Trijntje Oosterhuis in de Ziggo Dome, maar genieten was het. Na 25 jaar in het vak schakelt de muzikale trekvogel moeiteloos tussen tal van muziekstijlen.

Hoe maak ik (g)een succes van mijn ellende?

Twee vrouwen schrijven over hun strijd om overeind te blijven na trauma en verlies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden