De oude Duitse coalitie gaat in relatietherapie

SPD voorzitter Martin Schulz spreekt met de pers op een congres in Berlijn. Beeld AFP

Vandaag zitten de Duitse sociaal-democraten en de christen-democraten weer met elkaar om tafel. Het gaat om aftasten, want het vertrouwen is nog lang niet terug.

Ze waren eigenlijk al gescheiden. Maar nu moet Angela Merkel toch weer terug naar haar ex, die haar twee maanden geleden zo ruw de deur wees: de SPD. Vier jaar waren ze samen: Merkels christen-democraten en de sociaal-democraten van de SPD. Een degelijk, niet per se onprettig huwelijk, wel een waaruit de liefde verdween. Vandaag kiezen ze: blijft het uit of gaan we het opnieuw proberen?

Ten paleize van bondspresident Steinmeier krijgen ze relatietherapie: Angela Merkel (CDU), Horst Seefhofer (CSU) en Martin Schulz (SPD). In zijn barokke werkkamer praten ze eerst onder leiding van Steinmeier, daarna gaat het zonder hem verder, met zijn drieën. Ze zullen aftasten of ze überhaupt coalitiegesprekken willen beginnen. Daar lijken ze stiekem al wel vanuit te gaan.

Minderheidsregering

De eerste tactische manoeuvres waren de afgelopen dagen al te zien. Merkel zette zondag de SPD flink onder druk door te verklaren dat ze een minderheidsregering pertinent niet wil en nieuwe verkiezingen ook niet, ergo: het moet met de SPD, linksom of rechtsom. Ze vindt de president aan haar zijde, die nieuwe verkiezingen wil voorkomen en vorige week flink op Schulz inpraatte.

Schulz bewoog van 'nee' naar 'misschien', ook onder druk van zijn eigen achterban, maar de liefdesvonken spatten er bij de SPD nog niet af. Toen landbouwminister Christian Schmidt (CSU) maandag op eigen houtje besloot in Brussel namens Duitsland vóór de verlenging van de glyfosaatlicentie te stemmen, zagen de sociaaldemocraten onmiddellijk hun kans schoon om op hun beurt Merkel klem te zetten.

Ze waren woedend: Schmidt ging met zijn actie dwars tegen het protocol in. SPD-milieuminister Barbara Hendricks is namelijk fel tegen die verlenging, en als er binnen de regering verdeeldheid is, is de procedure: Duitsland onthoudt zich van een stem. De SPD sprak dan ook meteen van een ernstige 'vertrouwensbreuk'. "Schandalig", noemde Schulz het gedrag van Schmidt.

Merkel ontsloeg Schmidt niet, maar gaf haar CSU-minister wel een publieke uitbrander. Zijn gedrag ging tegen haar wens in, verklaarde ze op een persconferentie. Stafchef Peter Altmaier had Schmidt vlak voor de stemming nog gebeld om te melden wat er van hem verwacht werd, verklaarde ze.

Leiderszwakte

Heeft Merkel de boel eigenlijk nog wel onder controle, vroeg SPD-prominent Olaf Scholtz, burgemeester van Hamburg en plaatsvervangend partijchef, zich openlijk af. Hij verweet haar 'eclatante leiderszwakte'. "Haar politieke stijl loopt kennelijk tegen zijn grenzen aan. De tijd van het altijd maar doorschipperen is voorbij." SPD-parlementariër Matthias Miersch schermde met een onderzoekscommissie naar het stemgedrag van Duitse delegaties in Brussel. Uit onderzoek van de Süddeutsche Zeitung bleek dat Schmidt niet spontaan rebelleerde, maar dat zijn actie maandenlang op zijn ministerie was voorgekookt.

De sociaal-democraten proberen munt te slaan uit de glyfosaat-crisis. Zo zei partijprominent Johannes Kahrs dat Merkel 'in ruil voor het geschonden vertrouwen' en als 'teken van goede wil' de sociaal-democraten nog voor de coalitieonderhandelingen alvast tegemoet moet komen. En wel door een vurige SPD-wens in te willigen: het recht om van deeltijd, bijvoorbeeld vanwege zwangerschapsverlof, weer naar voltijd te kunnen als werknemer. Dat geldt dan ook voor bedrijven die minder dan 200 mensen in dienst hebben. In de vorige regeringsperiode werd over dit wetsontwerp van SPD-minister van arbeid Andrea Nahlesa hard gestreden. De SPD verloor.

Het zal niet de enige echtelijke wond zijn die nu weer wordt opengereten. Mochten de gewezen minnaars elkaar vandaag al opnieuw in de armen vallen, onder het strenge oog van president Steinmeier, van harte zal het niet gaan.

Lees meer over de politieke crisis in Duitsland na het mislukken van de onderhandelingen tussen CDU/CSU, FDP en de Groenen: Duitse president Steinmeier maant andere partijen tot bezinning

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden