DÉJÀ VU

'De oud-koningin wordt 80. Geen bejaarde mevrouw met kanariepietje en breikous'

Wilhelmina op haar tachtigste verjaardag.

Prinses Beatrix werd tachtig deze week. Hoe leefden haar voorgangsters op die leeftijd? 

Oud-koningin Wilhelmina maakte na haar abdicatie op haar verjaardagen nog weleens een ritje in Apeldoorn. Dan kon het volk nog een glimp opvangen van de voormalige vorstin.

Op 31 augustus 1960, haar tachtigste verjaardag, niets van dat alles. Ze was de eerste van de Oranje-monarchen die deze hoge leeftijd bereikte, maar voor prinses Wilhelmina geen feest voor genodigden op het Paleis op de Dam in Amsterdam. Op die manier viert haar kleindochter, prinses Beatrix, morgen wel haar tachtigste verjaardag. Wilhelmina hield het op een bescheiden samenzijn met naasten op het Het Loo.

Koningin Juliana en prinses Irene waren een dag eerder al vanuit Italië teruggekeerd. Prins Bernhard en de andere drie prinsessen vlogen op Wilhelmina's verjaardag zelf naar Nederland. Na het verjaardagsfeestje gingen ze allemaal weer naar Italië om het laatste deel van de Olympische Spelen in Rome te kunnen meemaken. Wereldleiders als de Amerikaanse president Eisenhower, de Franse president De Gaulle en paus Johannes XXIII stuurden ondertussen felicitatietelegrammen.

Trouw herinnerde in een artikel nog even aan haar inhuldiging, toen ze net achttien was: "Het meisje van 1898 is thans een hoogbejaarde vrouw, die zeer bewust - op een afstand- het leven van deze tijd gadeslaat."

Wilhelmina had in 1959 haar memoires 'Eenzaam maar niet alleen' gepubliceerd. Dat stond nieuwe terugblikken op haar leven bij haar tachtigste niet in de weg. Op televisie haalden onder anderen een dochter van Wilhelmina's voormalige huisonderwijzer, een Engelandvaarder, een mijnwerker en oorlogspremier Gerbrandy herinneringen op aan hun ontmoetingen met de oude koningin. Op de radio eerde Juliana haar moeder in een toespraak: "Nu, ondanks haar tachtig jaren, is moeders geest jonger en veerkrachtiger dan ooit." Een jarenlang voorbereid eerbetoon mocht om onduidelijke redenen niet op zender. Het werd pas na haar dood eind 1962 op de radio uitgezonden.

Op 5 mei 1960 zong de Apeldoornse schooljeugd de tachtigjarige toe. Een dik ingepakte Wilhelmina keek toe vanuit een stoel. Na het gezang stond ze op, hief ze de arm en riep: "Leve het vaderland!"

Prinses Juliana werd tachtig op 30 april 1989. Haar zeventigste verjaardag tien jaar eerder - ze was toen nog koningin - was groots gevierd. Het speciale tv-programma van destijds, 'Alstublieft Majesteit', schreef geschiedenis. In het bijzijn van de voltallige koninklijke familie en leden van de regering, terwijl Nederland voor de buis zat, gaf presentator Jos Brink de koningin een kus. "Ik dacht: het is eigenlijk net mijn moeder", verklaarde hij zijn breuk met het protocol achteraf.

Juliana, al na haar tachtigste verjaardag.Beeld ANP

In 1989 gaf Juliana al vroegtijdig aan dat ze geen uitbundige festiviteiten wenste: "Ik ben in mijn lange leven al genoeg bejubeld." Toen ze het idee kreeg dat er toch nog van alles zou gaan gebeuren, verscheen ze op televisie om haar volk te vragen om in het vervolg geen geschenken of gelukwensen naar haar te sturen met verjaardagen. Die aandacht kon wat haar betreft besteed worden aan mensen die het echt nodig hadden.

Trouw prees bij haar tachtigste verjaardag het 'stug doorgaan' van de prinses: "Een bejaarde mevrouw met een kanariepietje en een breikous zal zij nooit worden!" Ook de Telegraaf schetste het beeld van een vitale oude vrouw. De machinist van het koninklijke jacht, de Piet Hein, had het gewaagd haar zijn hulp aan te bieden bij het afdalen van een steile trap. Hij kreeg een typische Juliana-reactie: "U denkt toch niet dat ik invalide ben? Ik kan best zonder uw hulp."

In werkelijkheid lag het genuanceerder. Lichamelijk ging het misschien nog best aardig met de prinses, geestelijk werd het minder. Juliana's geheugen ging al een paar jaar achteruit.

Lees ook:

Van oma tot vriendin: de zes rollen van prinses Beatrix.

De omroepen waren misschien nog wel drukker met haar verjaardag dan de prinses zelf.

De Trouwcommentator feliciteerde deze week Beatrix met haar standvastig koningschap.

Meer afleveringen van de historische rubriek Déjà Vu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden