De opvallendste landenpaviljoens

Rem Koolhaas heeft niet alleen de hoofdtentoonstelling van de Architectuur Biënnale gemaakt. Hij bepaalde ook het thema - Absorbing Modernity 1914-2014 - voor de inzendingen van de 66 deelnemende landen. Meestal zijn de tentoonstellingen in de landenpaviljoens een ratjetoe. Maar dit keer hebben de landen zich voorbeeldig gehouden aan Koolhaas' opdracht: onderzoek de invloed van het modernisme op de nationale architectuur.

Wat de landen gemeen hebben, is dat ze in de afgelopen eeuw bijna allemaal te maken kregen met verwoesting, oorlog, revolutie en bezetting, en hebben overleefd. Hun presentaties laten zien dat architecten daarin een substantiële rol hebben gespeeld, onder meer bij de wederopbouw. Maar volgens Koolhaas niet zo'n cruciale als architecten misschien hopen. Een nog opzienbarender conclusie is in zijn ogen dat de 66 verhalen laten zien dat de geschiedenis van de afgelopen 100 jaar geschreven kan worden zonder ook maar één 'majeure' architect te noemen. Deze biënnale mag ook de boeken in als Koolhaas' afrekening met het sterrendom in de architectenwereld.

Hieronder enkele opvallende landenpresentaties.

Rusland

De Russische tentoonstelling springt eruit omdat niet alleen wordt teruggeblikt. Het paviljoen is een bouwmarkt, waar architectonische verworvenheden uit het verleden worden aanbevolen voor hergebruik. 'Verkopers' geven uitleg over de ideale datsja (buitenhuisje) en een modernistisch kinderparadijs. 'Architecten' van Shchusev (een bekende architect uit de communistische tijd) bieden metrostations aan inclusief de beroemde decoraties uit de metro in Moskou.

Frankrijk

Deprimerende beelden in het Franse paviljoen van de grote, modernistische wooncomcomplexen met prefab-flats die uit de grond werden gestampt voor gezinnen met kinderen die de vervuilde en drukke steden uit wilden. Maar er valt ook te lachen. Centraal op de tentoonstelling staat een grote maquette van Villa Arpel uit de komische film Mon Oncle uit 1958 van Jacques Tati over een modernistisch huis dat is bedoeld om het leven makkelijker te maken. In de praktijk is dat een farce.

Nederland

Een mooi eerbetoon aan architect Jaap Bakema. Terecht dat deze architect op een voetstuk wordt geplaatst. Hij drukte een belangrijk stempel op de wederopbouw na de oorlog; hij ontwierp onder meer het winkelcentrum de Lijnbaan in Rotterdam. Maar de tentoonstelling had wel wat speelser en creatiever gekund. De presentatie doet ook onvoldoende recht aan de man die Bakema was: dwingend en prekerig, maar ook charmant en sprankelend van energie.

Kosovo

Een opvallende presentatie van Kosovo: een 'toren' van 692 shkambi's, dat zijn traditonele stoeltjes met drie poten die al eeuwen bestaan. Ze zijn in een cirkel van 5 meter 5,5 meter hoog gestapeld. Kosovo wil ermee laten zien dat moderniteit een synoniem is geworden voor de vernietiging van middeleeuwse steden en landelijke dorpen. 360 ansichtkaarten die bezoekers mogen meenemen, tonen beelden van de typisch Kosovaarse stad Prizren, vóór de moderniteit en erna, toen haar identiteit was uitgewist.

Chili

De grote betonnen plaat die het Chileense paviljoen domineert, was het eerste exemplaar uit een fabriek die prefab-huizen produceerde. Die fabriek was een schenking van Rusland aan president Allende in 1972. Diens handtekening staat er ook op. Foto's tonen maquettes van de gebouwen die met dit systeem zijn neergezet. De betonplaat - een 'ruïne' van de moderniteit - symboliseert ook hoe fabrieksarbeiders de plek innamen van de architect. Tussen 1931 en 1981 werden met deze panelen 170 miljoen appartementen gebouwd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden