Interview Ekrem Imamoglu

De oppositiekandidaat in Istanbul gebruikt nu de methode-Erdogan

Burgemeesterskandidaat Ekrem Imamoglu van oppositiepartij CHP tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Istanbul. Beeld EPA

Istanbul kiest zondag opnieuw een burgemeester. De winnaar van de vorige, geschrapte stembusronde heeft goed naar zijn voorganger gekeken.

“Wees vriendelijk en aardig”, adviseerde een 35-jarige Recep Tayyip Erdogan de campaigners voor zijn ­islamistische Welvaartspartij in 1989. “Beperk je niet tot de gelovige gemeenschappen van de moskeeën. Groet ook de klanten van plekken waar men alcohol drinkt. Je moet ­beslist relaties aanknopen met mensen buiten je eigen kring.”

Het werkte: vijf jaar later was ­Erdogan burgemeester van Istanbul. Als charismatische nieuwkomer doorbrak hij de starre dogma’s van zijn ­eigen partij. Hij omarmde verschillen, luisterde naar de zorgen van kiezers en trok ten strijde tegen zelfzuchtige en corrupte politieke elites. In 2001 begon Erdogan zijn ­eigen partij, de AKP. Weer twee jaar later was hij premier van Turkije.

Ongeldig verklaard

Maar nu keert het verleden van de almachtige president Erdogan zich tegen hem. Zondag kiest Istanbul opnieuw een burgemeester. AKP-zwaargewicht Binali Yildirim staat tegenover nieuwkomer Ekrem Imamoglu van oppositiepartij CHP. Net als de jonge Erdogan werpt Imamoglu zich op als een verzoener die een eind wil maken aan polarisatie, vriendjespolitiek en armoede. En net als Erdogan, die zijn burgemeesterschap verloor na de staatsgreep van 1997, werd ook Imamoglu van zijn verkiezingsmandaat beroofd. Zijn eerdere overwinning eind maart werd ongeldig verklaard.

“Het volk van Istanbul ziet dat mij onrecht is aangedaan”, zegt Imamoglu in een interview op zijn partijkantoor. De 49-jarige politicus is duidelijk vermoeid door een maandenlange campagnestrijd, maar weigert de nieuwe verkiezingen te boycotten. “Ze willen dat burgers met elkaar vechten, maar wij staan erop om elkaar te omarmen. Dit keer zal de liefde overwinnen.”

Niet zomaar liefde, maar ‘radicale liefde’. Dat is de naam van de nieuwe campagnestrategie van de CHP, uit de doeken gedaan in het zogenaamde Boek van Radicale Liefde. Het pamflet is een afstraffing van de elitaire houding die de CHP zelf jarenlang aannam. Waar de strikt seculiere oppositiepartij in het verleden kafferde op Erdogan en zijn aanhang neerzette als niet onderwezen moslims, adviseert ‘radicale liefde’ het tegenovergestelde: negeer Erdogan, maar heb zijn liefhebbers lief.

Populisme

Zoals burgemeesterskandidaat ­Erdogan vroeger campagne voerde in discotheken en kroegen, trekt Imamoglu nu langs arme volkswijken en moskeeën. “Ik wil een politicus zijn die iedereen kan bereiken”, verklaart hij. “Omdat ik zelf moslim ben, kan ik mijn boodschap prima combineren met mijn geloof. Daardoor voorkom je dat je een elitair imago krijgt. Sterker nog: het maakt je een man van het volk.”

In feite bestrijdt Imamoglu het rechtse populisme van de AKP met een linkse en inclusieve variant ervan. Zo belooft hij het gemeentebudget van Istanbul niet te zullen ‘verspillen’ aan de zakenpartners van de regering, maar te investeren in gratis water, brood en melk voor gezinnen die onder de armoedegrens leven. “Als een populistische stijl mensen kan verenigen, heb ik er geen problemen mee”, aldus Imamoglu. “AKP-kiezers zien dat ik hen respecteer, en ze zien dat ik onze rijkdom eerlijk wil verdelen.”

Die boodschap slaat aan. Volgens het prominente peilingsbureau Konda loopt Imamoglu acht punten voor op Binali Yildirim. Ook de regeringspeilingen wijzen op een overwinning voor Imamoglu, melden bronnen rondom de AKP.

Rechtszaak

In een poging het tij te keren deed de AKP een weinig overtuigende handreiking naar Koerdische kiezers, de grootste kracht achter Imamoglu’s vorige overwinning. Zo ­bezigde Yildirim in een toespraak ineens het woord ‘Koerdistan’, terwijl zijn eigen partij die term tot voor kort nog in verband bracht met terrorisme. Ook meldde de staatsomroep afgelopen donderdag dat de gevangen PKK-leider Abdullah Öcalan Koerdische kiezers zou hebben opgeroepen om neutraal te blijven in de verkiezing. De linkse en grotendeels Koerdische HDP verklaarde echter Imamoglu te zullen steunen.

Maar zelfs als Imamoglu morgen wint, blijft de vraag of de AKP dat dit keer wél zal accepteren. President Erdogan wees deze week al op ‘juridische obstakels’ die Imamoglu de toegang tot het gemeentehuis ­opnieuw kunnen ontzeggen. Hij verwees naar een belediging die Imamoglu zou hebben gemaakt aan het adres van een lokale gouverneur, die een rechtszaak tegen de burgemeesterskandidaat opende.

In zijn reactie op het verkapte dreigement wees Imamoglu naar het verleden. Hij herinnerde president Erdogan aan de tijd dat hijzelf naar de gevangenis werd ­gestuurd omdat de machtshebbers van toen hem niet konden verslaan via de stembus. “Ze kunnen een rechtszaak beginnen”, zei Imamoglu in een toespraak voor duizenden aanhangers. “Maar Erdogan weet als geen ander dat niets de wil van het volk kan stoppen.”

Imamoglu won al in maart

Imamoglu won de vorige ­burgemeestersverkiezing van 31 maart met een nipte marge van zo’n 13.000 stemmen. Na ruim twee weken van hertellingen ontving hij zijn mandaat van de hoge kiesraad en werd officiëel uitgeroepen tot burgemeester van Istanbul.

Achttien dagen later moest Imamoglu zijn ambt weer neerleggen. De kiesraad had ingestemd met een verzoek van ­Erdogans AKP en diens coalitiepartner MHP om de verkiezing opnieuw uit te schrijven vanwege vermeende ongeregeldheden. Dat besluit stuitte op grote verontwaardiging in Turkije, ook binnen Erdogans eigen achterban. Daarmee gaat de burgemeestersverkiezing niet alleen over Istanbul, maar ook over de toekomst van een land waarin verkiezingsresultaten al sinds 1950 worden aanvaard.

Lees ook:

Wat zou het goed nieuws zijn als Erdogan zich neerlegt bij zijn verkiezingsnederlaag. 

Wie had dat gedacht? Een deemoedige Tayyip Erdogan, president van Turkije, die erkent dat zijn AK-partij verkiezingen heeft verloren, en die belooft dat hij en zijn partij hun ‘tekortkomingen’ zullen rechtzetten

Erdogans AKP lijdt gevoelige verliezen in Turkse steden; nu moet de president door het stof.

Is de positie van de Turkse president Erdogan in gevaar, na het verlies van zijn AKP-partij in de verkiezingen van zondag? Dat niet, maar hij moet nu wel orde op zaken stellen in de economie. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden