Prinsjesdag

De oppositie wil voor miljarden vertimmeren aan de Miljoenennota

null Beeld Berend Vonk
Beeld Berend Vonk

Als het aan PvdA en GroenLinks ligt, wordt de Miljoenennota van volgend jaar flink verbouwd. Al hebben ze bedankt voor de uitnodiging om vooroverleg te voeren met VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans. De ChristenUnie wil altijd wel praten, maar heeft nog geen uitnodiging ontvangen.

De twee linkse partijen PvdA en GroenLinks weigeren gedoogpartij te zijn voor een minderheidscoalitie van VVD, D66 en CDA. Ze willen zélf meeregeren. Dat lukt niet, dus komen ze met een flinke wensenlijst. Voor miljarden euro’s willen zij de urgente problemen in het land aanpakken.

VVD, D66 en CDA besloten zondag VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans eropuit te sturen om met de oppositiepartijen in het midden te bekijken of zij nog wensen hadden die in de Miljoenennota gefietst kunnen worden. Zo hoopt het demissionaire kabinet steun voor de rijksbegroting 2022 te regelen. En er ligt hiervoor zelfs nog een miljard euro op de plank, omdat de Bedrijfsinvesteringskorting (BIK) niet doorgaat.

Er zijn genoeg grote problemen in het land waar dit demissionaire kabinet in de Miljoenennota weinig aan doet. Partijen in de Tweede Kamer kunnen deze week, tijdens de Algemene Beschouwingen, hun slag slaan.

De Klimaatcrisis

Zo moet er veel meer gebeuren om de CO2-uitstoot in 2030 te halveren. Ook na de rechterlijke uitspraak van Urgenda werd de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het niet eens over de maatregelen om dit doel te bereiken.

In de Miljoenennota wordt nu 6 miljard euro uitgetrokken. Dat is om vergroening van het wagenpark en elektrisch rijden te stimuleren. En voor subsidie op het verduurzamen van huizen en de ontwikkeling van waterstof als nieuwe energiebron.

De linkse oppositie heeft ambitieuzere plannen. PvdA en GroenLinks trekken er zelfs 4 miljard euro extra voor uit. Zij willen een deskundigenpanel instellen – vergelijkbaar met het OMT tijdens de coronacrisis – die een kabinet dwingend adviseert over de te nemen maatregelen. Kolencentrales moeten sowieso worden gesloten en de subsidies voor de grootste, vervuilende industrie geschrapt.

Het zorginfarct

In de hele zorgsector wordt het tekort aan medewerkers steeds nijpender. Het personeel vertrekt relatief snel uit de sector omdat de werkdruk hoog is en de salarissen achterblijven bij de marktsector. Vorige week nam de Tweede Kamer al een motie aan van ChristenUnie en SP om 600 miljoen euro uit te trekken om de zorgsalarissen te verhogen. Dat is voor ChristenUnie de belangrijkste wijziging die ze in de Miljoenennota willen aanbrengen. De partij heeft zich als coalitiepartner wel ‘gecommitteerd’ aan de plannen van Prinsjesdag. PvdA en GroenLinks willen 2 miljard euro uittrekken om de salarissen in de hele publieke sector te verhogen.

De wooncrisis

Er is ook een groot tekort aan betaalbare woningen in Nederland, volgens de laatste cijfers zijn er 279.000 huizen te weinig. Dat komt doordat er te weinig nieuwe woningen zijn gebouwd, en het aantal sociale huurwoningen afnam. Tegelijkertijd zorgde de lage hypotheekrente ervoor dat koophuizen fors in prijs stegen. Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt voor een dreigend woninginfarct. Maar in de Miljoenennota wordt hier in 2022 maar 100 miljoen euro voor uitgetrokken.

ChristenUnie, GroenLinks en PvdA willen woningcorporaties meer geld geven om te bouwen door de zogeheten verhuurdersheffing af te schaffen. Dat kost 2 miljard euro. Daarnaast moet er opnieuw een kleine half miljard in het populaire Volkshuisvestingsfonds worden gestort. Dit fonds werd vorig jaar ingevoerd zodat gemeenten kunnen investeren in verbetering en verduurzaming van woningen in kwetsbare wijken.

Het leenstelsel

Omdat de studiefinanciering sinds 2015 een leenstelsel is voor studenten, kampen jongeren met hoge studieschulden. De meeste middenpartijen willen af van het leenstelsel. Alleen de VVD niet. Sinds het laatste congres van het CDA, is het zelfs een topprioriteit voor deze partij, die als het aan de leden ligt niet mag meeregeren zonder afschaffing van de studielening. De oude studiefinanciering ging uit van een basisbeurs, met daarnaast een renteloze lening. Partijen zijn verdeeld over de vraag of oud-studenten ook nog gecompenseerd moeten worden voor hun studielening. Volgens het ministerie van onderwijs kost dat tussen de 1,4 en 11 miljard euro. Dat geld komt bovenop de afschaffing van het leenstelsel dat ook vele miljarden gaat kosten. Het ligt meer voor de hand om zo’n stelselwijziging in een formatie te regelen. Wel kan er een begin worden gemaakt door de rente op de lening af te schaffen, of de terugbetalingsregeling aan te passen. Maar de studielening staat deze week niet op de prioriteitslijstjes van deze partijen.

Lees ook:

Terug naar het oude normaal? Nog niet op deze Prinsjesdag

Duizenden mensen met oranje hoedjes en sjaaltjes, een zwaaiende koning en koningin vanaf het balkon van Paleis Noordeinde en een bomvolle Ridderzaal. Ook dit jaar blijven deze bekende prinsjesdagtaferelen achterwege.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden