De oppositie in Kenia boycot de stembusgang

Aanhangers van Odinga gaan in Kisumu de straat op uit protest tegen de verkiezingen. Beeld AFP
Aanhangers van Odinga gaan in Kisumu de straat op uit protest tegen de verkiezingen.Beeld AFP

Na de oneerlijk verlopen verkiezingen van augustus gaan de Kenianen morgen weer naar de stembus. De oppositie in Kisumu vreest escalatie.

Slechts een paar vissersbootjes dobberen op het kalme water van het Victoriameer terwijl nijlpaarden genoeglijk knorren langs de waterkant van het idyllische West-Keniaanse stadje Kisumu. Visserij was een van de belangrijkste bronnen van inkomsten voor de Luo die langs de oever wonen. Ze vingen de tilapia en nijlbaars die in winkels in heel Kenia te koop waren. Maar tegenwoordig komen die diepgevroren uit China.

Luo-politica Caroline Ogot is ervan overtuigd dat de Keniaanse regering een speciale importdeal heeft gemaakt met China waardoor de Chinese vis goedkoper is dan die uit eigen wateren. De regering ontkent en zegt dat er te weinig tilapia uit het Victoriameer komt om aan de vraag te voldoen. Het visconflict is één van de redenen dat de Luo zich tegen de regeringen, waarbinnen hun bevolkingsgroep nooit vertegenwoordigd is, keren.

"Wij hebben de grootste mond binnen de oppositiecoalitie omdat we de voortdurende marginalisatie van ons woongebied zat zijn. Het is niet alleen de vis, er is een hele rij ontwikkelingen die ons onthouden zijn door Keniaanse regeringen geleid door Kikuyu en Kalenjin. Die willen niet delen met andere bevolkingsgroepen. Ze willen alleen hun eigen belangen beschermen", zegt Ogot onder een grote parasol in de Nyanza club aan het meer.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Onregelmatigheden

Tijdens de presidentsverkiezing in augustus zegevierde president Uhuru Kenyatta, een Kikuyu. Oppositieleider Raila Odinga, een Luo, verloor. Het hooggerechtshof annuleerde de verkiezingen vanwege onregelmatigheden waarvan de kiescommissie IEBC de schuld kreeg. Odinga en zijn NASA-oppositiecoalitie boycotten de nieuwe stembusgang die morgen moet plaatsvinden, omdat niet al hun wensen voor veranderingen bij de kiescommissie zijn ingewilligd.

De oppositie bestaat uit diverse etnische bevolkingsgroepen maar de protesten van de Luo klinken het luidst. "Wij trekken harder van leer omdat het de zoveelste keer is dat Odinga de zege is ontstolen. De maat is vol", meent Ogot. De diepgewortelde rivaliteit tussen Luo en Kikuyu dateert van een halve eeuw geleden toen de vaders van Kenyatta en Odinga ruzie kregen. Beiden hadden zich ingezet voor onafhankelijkheid van de Britten. Jomo Kenyatta werd Kenia's eerste president en Oginga Odinga de eerste vicepresident. Kenyatta was een kapitalist en keek naar het Westen terwijl Odinga een socialist was. De ideologische onenigheid liep zo hoog op dat Odinga ontslag nam.

Stenen

Toen Kenyatta in 1969 een ziekenhuis in Kisumu, gefinancierd door de Sovjet-Unie, kwam openen werd hij begroet door jongeren die stenen naar hem gooiden. De politie schoot minstens elf mensen dood. Daarmee was de basis gelegd voor een langdurige wederzijdse afkeer. Kenyatta strafte de Luo door ontwikkeling in hun regio te onthouden. Het werd niet veel beter onder de tweede president Daniel arap Moi, een Kalenjin. Hij zette de marginalisatie voort. Dat kwam ook doordat een deel van de militairen die een mislukte coup tegen hem pleegden Luo-officieren waren.

"Er heerst hier zoveel bitterheid over het verleden en het heden", merkt Paul Akeyo op, die deel uitmaakt van het gewestbestuur in Kisumu. Hij heeft achterafstraatjes genomen om de zoveelste demonstratie tegen de stembusgang morgen te ontlopen. Eenmaal op adem gekomen zegt hij: "De Luo demonstranten zijn radicaler dan Odinga. Ik vrees dat de hele situatie kan ontaarden in oorlog."

De verantwoordelijkheid voor de mogelijke escalatie van geweld legt hij bij voorbaat bij de regering. "De politie treedt met kogels op tegen stenen gooiende jongeren. De media is deels gemuilkorfd en burgerrechtenbewegingen zijn ernstig verzwakt. De democratische speelruimte is net zoals vroeger beknot." Kenia glijdt volgens hem steeds meer af naar de autocratische regeerperiode van president Moi die graag had gezien dat Kenyatta hem bij zijn vertrek in 2002 zou opvolgen. Maar de huidige president moest tien jaar wachten voordat hij het hoogste ambt bemachtigde. Ook zijn vicepresident William Ruto is politiek geschoold door Moi en ook een Kalenjin. De vraag is wie de gemoederen kan kalmeren want Kenyatta en Odinga geven geen millimeter toe. Toen in 2008 geweld losbarstte na ook al omstreden verkiezingen, was het de internationale gemeenschap onder leiding van oud VN-baas Kofi Annan die een politieke oplossing bemiddelde. Akeyo vreest dat Kenia er dit keer alleen voorstaat. "Kenyatta trekt zich niets aan van het Westen. Alleen de Chinezen hebben hier invloed en die bemoeien zich nooit met de binnenlandse aangelegenheden van een land waarmee ze zakendoen."

Lees ook: Hoogoplopend conflict rond Keniaanse verkiezing zorgt voor economische ellende

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden