De oorlog heeft ons besmeurd

Het Westen preekt altijd over mensenrechten. Maar de 'beschaafde wereld' begaat nu zelf oorlogsmisdaden in Afghanistan. Het bloedbad in het fort bij Mazar-i-Sjarif is ten onrechte een voetnoot in het tv-journaal. We gooien alles overboord waar we sinds WO II in geloofden.

Door de oorlog in Afghanistan zijn we bezig oorlogsmisdadigers te worden. De Amerikaanse luchtmacht bombardeert Mazar-i-Sjarif voor de Noordelijke Alliantie, terwijl onze heldhaftige Afghaanse bondgenoten -die vijftigduizend mensen tussen 1992 en 1996 afslachtten- de stad binnentrekken en driehonderd Taliban-strijders over de kling jagen. Het verslag is niet meer dan een voetnoot in het televisiejournaal. Het lijkt heel gewoon. De Afghanen hebben nu eenmaal een 'traditie' van wraak. Dus, met de strategische bijstand van de Amerikaanse luchtmacht, wordt een oorlogsmisdaad begaan.

Nu hebben we de gevangenisopstand in Mazar-i-Sjarif waarbij Taliban-gevangenen het vuur openden op hun bewakers van de Alliantie. Amerikaanse special forces en, naar nu blijkt, Britse troepen hielpen de Alliantie de opstand neer te slaan. Zoals te verwachten vertelt CNN ons dat een aantal gevangenen de dood vond bij een vluchtpoging, het is wreed. Britse troepen zijn nu besmeurd door oorlogsmisdaden. Verslaggever Justin Huggler vond enkele dagen later nog meer geëxecuteerde Taliban-strijders in Kondoez.

Voor deze slachtpartij hebben de Amerikanen zelfs nog minder excuus. Want Donald Rumsfeld, de Amerikaanse minister van defensie, zei uitdrukkelijk tijdens het beleg van Kondoez dat de VS de luchtaanvallen op de Taliban zouden stoppen ,,indien de Noordelijke Alliantie dat zou vragen''. Nog even daar gelaten dat de plunderaars en moordenaars van de Noordelijke Alliantie nu als verkeersleiders voor de Amerikaanse luchtmacht optraden, plaatst de opmerking van Rumsfeld Washington in de getuigenbank bij een eventueel tribunaal voor oorlogsmisdaden met betrekking tot Kondoez. De VS handelden in volledige militaire samenwerking met de bendes van de Noordelijke Alliantie.

Beschamend genoeg hebben de meeste televisiejournalisten weinig of geen belangstelling voor deze afschuwelijke misdaden getoond. Zij schurkten aan tegen de Noordelijke Alliantie en kletsten gezellig met de Amerikaanse troepen. De meesten deden niets meer dan ergens in hun verslag de oorlogsmisdaden noemen. Wat is er in hemelsnaam misgegaan met ons morele kompas sinds 11 september?

Ik heb misschien een antwoord. Zowel na de Eerste als de Tweede Wereldoorlog kweekten wij -het Westen- een woud aan wetgeving om verdere oorlogsmisdaden te voorkomen. De aanleiding voor de allereerste Brits-Frans-Russische poging om zulke wetten op te stellen, was de massamoord op de Armeniërs door de Turken in 1915. De geallieerden zeiden dat zij alle leden van de Turks-Ottomaanse regering en allen die betrokken waren bij die misdaden persoonlijk ter verantwoording zouden roepen. Na de massamoord op de Joden en de ineenstorting van Duitsland in 1945 verwezen artikel 6 van het Verdrag van Neurenberg en de preambule van de VN-conventie inzake volkerenmoord naar misdaden tegen de menselijkheid. Elke oorlog na 1945 leidde tot meer wetten en de oprichting van nog meer mensenrechtengroepen die optraden als lobby voor liberale, humane, westerse waarden in de wereld. De laatste vijftig jaar zaten wij op onze morele preekstoel en onderwezen de Chinezen, de Sovjets, de Arabieren en de Afrikanen over mensenrechten. We hadden onze mening klaar over de misdaden tegen de mensenrechten, begaan door de Bosniërs, de Kroaten en de Serviërs. Velen van hen kwamen in de beklaagdenbank terecht, precies zoals de nazi's in Neurenberg. Er werden duizenden dossiers samengesteld -tot in de walgelijkste details- die de geheime veroordelingen, moordcommando's, martelingen en buitenwettelijke executies door boevenstaten en pathologische dictators aan de kaak stelden. Volkomen terecht.

Toch zijn we na 11 september plotseling waanzinnig geworden. We bombardeerden Afghaanse dorpen plat met de inwoners er nog in terwijl we de krankzinnige Taliban en Osama bin Laden voor onze slachtpartij verantwoordelijk stelden. En nu hebben we onze gruwelijke bondgenoten toegestaan hun gevangenen te doden. President George Bush heeft een serie wetten goedgekeurd waarbij iedereen voor het gerecht kan worden gesleept en geliquideerd die geacht wordt een terroristische moordenaar te zijn in de ogen van Amerika's vreselijk inefficiënte geheime dienst. We hebben het hier dus over wettelijk gesanctioneerde doodseskaders van de Amerikaanse regering. Ook al zijn ze in het leven geroepen om Osama bin Laden en zijn mannen een zogenaamd proces te geven in plaats van te worden gedood zonder verdediging in het openbaar.

Laat er geen misverstand over bestaan. Wanneer mensen met een gele, zwarte of bruine huid, met communistische, islamitische of nationalistische papieren hun gevangenen doden of een bommentapijt over dorpen leggen teneinde hun vijanden te doden of doodseskaders te vormen, moeten zij worden veroordeeld door de VS, de EU, de VN en de 'beschaafde' wereld. Wij zijn de kampioenen van de rechten van de mens. Wij zijn open en vooruitstrevend. De groten en goeden die kunnen preken ten overstaan van de verarmde massa. Maar worden onze mensen vermoord -worden onze glimmende gebouwen vernietigd- dan grabbelen we elk stukje wetgeving over mensenrechten bij elkaar, sturen we onze B-52's naar de verarmde massa's en beginnen we onze vijanden te vermoorden.

Winston Churchill streefde in 1945 zonder enige omhaal naar de executie van de nazi-leiders. Hij dacht hetzelfde als Bush over zijn vijanden. Hoewel Hitlers monsters verantwoordelijk waren voor minstens 50 miljoen doden -tienduizend keer meer dan het aantal gevallenen op 11 september- kregen de nazi-moordenaars toch een proces in Neurenberg omdat de Amerikaanse president Truman een opmerkelijk besluit nam. ,,In het wilde weg executeren of straffen'', zei hij, ,,zonder dat de schuld definitief vaststaat, zou het Amerikaanse geweten te zwaar belasten en zou verhinderen dat ons nageslacht het zich met trots herinnert.''

Het zal niemand verbazen dat de heer Bush -een kleingeestige gouverneur annex gretige uitvoerder van executies uit Texas- niet in staat is de ethiek van een staatsman in het Witte Huis te begrijpen. Wat ons zo schokt is dat de Blairs, Schröders, Chiracs en al die andere televisiefiguren zo oorverdovend stil blijven tijdens de Afghaanse executies en de naar Oost-Europese stijl gemodelleerde wetten die sinds 11 september zijn ontstaan.

Spookachtige schaduwen herinneren ons aan de gevolgen van moorden door de staat. In Frankrijk wordt een generaal voor de rechter gebracht nadat hij heeft toegegeven dat hij in de Algerijnse oorlog van 1954 tot 1962 heeft gemarteld en gemoord, omdat hij zijn daden beschreef als ,,te rechtvaardigen, voortvloeiend uit zijn plicht en uitgevoerd zonder genoegen of spijt''. En een Brusselse rechter bereidt een besluit voor of de Israëlische premier Ariël Sjaron vervolgd kan worden om zijn persoonlijke betrokkenheid bij de moordpartij in Sabra en Sjatila in 1982.

Ja, het is bekend dat de Taliban een bende wrede schoften zijn. De meeste moorden begingen zij buiten Mazar-i-Sjarif eind jaren negentig. Zij executeerden vrouwen in het voetbalstadion van Kaboel. En laten wij toegeven dat 11 september een misdaad tegen de menselijkheid was.

Maar mijn probleem is dat George Bush zegt ,,je bent voor ons of tegen ons'' in de oorlog tegen het kwaad. Ik ben echt niet voor Bin Laden. Maar ook niet voor Bush. Ik wil iets doen tegen de wrede, cynische, leugenachtige 'oorlog van de beschaving' die hij zo huichelachtig in onze naam begonnen is en die nu net zoveel levens heeft gekost als de massamoord in het Wereldhandelscentrum.

Ik kan er niets aan doen dat ik nu aan mijn vader moet denken. Hij vocht al in de Eerste Wereldoorlog, in de derde slag om Arras. Terwijl hij aan het eind van de vorige eeuw leed onder zijn hoge leeftijd, voer hij nog steeds uit tegen de verspilling en het bloedvergieten van 1914-1918. Toen hij in 1992 overleed erfde ik de medaille die hij kreeg als deelnemer aan de oorlog en waar hij zo trots op was, het bewijs dat hij een oorlog had overleefd die hij was gaan haten, verafschuwen en minachten. Aan de achterkant van de medaille staat: 'De grote oorlog voor de beschaving'. Misschien moet ik hem aan George Bush sturen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden