De ontevreden Italiaanse kiezer

Z ou het allemaal dan toch met een sisser aflopen? De kiezers in Italië hebben dit weekeinde gehakt gemaakt van de politieke hervormingen die hun premier Matteo Renzi voorstelde, en en passent ook van de premier zelf. Maar de financiële markten reageerden gisteren rustig, en vanuit Brussel klonken sussende en relativerende woorden over de stabiliteit van Italië.

Laten we vooral op die sisser hopen. Italië is de derde economie van de eurozone, een land met een enorme staatsschuld en met een paar banken die in grote problemen verkeren. Als het er misgaat, dan kan dat grote consequenties hebben voor de euro en de stabiliteit van heel Europa. Alle reden dus voor alle partijen om het hoofd koel te houden, ook al stapt de premier op en komt het er (weer) niet van om het land te hervormen.

Wat dat aangaat is het ook te hopen dat de Italiaanse president Matteralla deze week besluit om een (technocratische) overgangsregering in te stellen die de resterende tijd tot de volgende verkiezingen in 2018 mag overbruggen. Politieke onzekerheid kan Italië in zijn huidige penibele situatie niet gebruiken.

Tegelijkertijd is dat natuurlijk onbevredigend. De uitslag van het referendum drukt immers niet alleen premier Renzi, maar alle gevestigde partijen in Europa met de neus op de feiten: een groot deel van het electoraat is ontevreden over de status quo en heeft genoeg van traditionele politici van het midden - zelfs als die, zoals Renzi, rigoureuze politieke hervormingen voorstaan. Het voelt democratisch onvolkomen om die onvrede te negeren, voort te modderen ter wille van de stabiliteit.

De oplossing voor dat dilemma is alleen niet te vinden bij populistische flankpartijen, die het pessimisme en de onvrede weliswaar een stem weten te geven maar daarbij onbehaaglijke, soms ondemocratische retoriek gebruiken. Zie bijvoorbeeld Matteo Salvini, leider van de rechts-radicale Lega Nord. Hij juichte om de referendumuitslag en bejubelde daarbij en passent de Russische president Poetin - toch niet bepaald een democratisch licht aan de horizon.

Beppe Grillo, voorman van de Vijfsterrenbeweging die bij de volgende Italiaanse verkiezingen de grootste hoopt te worden, had als advies aan de Italianen: "Stem niet met je hoofd, maar gebruik je onderbuik". Een verontrustende maar ook veelzeggende uitspraak, die traditionele politici in hun oren zouden moeten knopen. Want om kiezers terug te winnen zullen ze hen niet alleen met het hoofd, maar ook op het gevoel moeten aanspreken. Het wachten blijft op geluiden uit het gematigde midden, die rusteloze kiezers wél kunnen overtuigen en inspireren.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden