De onmogelijke schuifpuzzel van Brussel

Handjeklap tussen Cameron en Juncker? Beeld EPA
Handjeklap tussen Cameron en Juncker?Beeld EPA

De Europese leiders kwamen er gisteravond niet helemaal uit, toen ze de nieuwe topfuncties binnen de EU moesten verdelen. Niet zo gek, als je bedenkt met hoeveel factoren ze rekening moesten houden. Onze correspondent in Brussel, Christoph Schmidt, licht er vijf toe.

Redactie

Dat Jean-Claude Juncker voorzitter wordt van de Europese Commissie, is inmiddels duidelijk. Maar er zijn nog wat topfuncties te vergeven: de EU zoekt nog een voorzitter van de Europese Raad ('de nieuwe Van Rompuy') , een nieuwe buitenlandchef ('de nieuwe Ashton'), en mogelijk een nieuwe voorzitter van de Eurogroep ('de nieuwe Dijsselbloem'). Die laatste functie wordt misschien wel en misschien niet gepromoveerd van bijbaan naar vaste functie.

De verdeling van die posities is vervolgens weer van invloed op de verdeling van de overige commissariaten: landen die nu buiten de boot vallen, kunnen straks wellicht aanspraak maken op een belangrijkere post in de Europese Commissie.

Maar wie staan er nu precies tegenover elkaar in de onderhandelingen, en over welke onderwerpen gaat het dan? We vroegen Christoph Schmidt, correspondent in Brussel voor Trouw, om ons wegwijs te maken in alle breuklijnen van de onderhandelingen.

1. Christen-democraten versus sociaal-democraten
"Juncker is een christen-democraat, en de sociaal-democraten steunden hem, maar willen in ruil daarvoor dan wel de nieuwe Van Rompuy leveren, en eigenlijk ook de nieuwe Ashton."

"Veel christen-democraten morren nu dat ze wel erg hard proberen om het onderste uit de kan te halen. Die schermen er dus nu mee dat er ook nog best een liberaal bij zou kunnen. Vandaar dat de naam van Rutte op een gegeven moment ook rond begon te zingen. Maar uiteindelijk blijft het vooral een machtsspel tussen sociaal-democraten en christen-democraten."

2. Eurozone versus niet-eurozone
"Thorning-Schmidt, de Deense premier, was een favoriet van Merkel om Van Rompuy op te volgen. Ook voor Cameron zou ze acceptabel zijn. Maar de Fransen maken bezwaar, want Denemarken heeft de euro niet. Van Rompuy was ongeveer tachtig procent van zijn tijd kwijt aan overleg over de euro, en het zou gek zijn als een kandidaat van buiten de eurozone dat overleg voor zou moeten zitten."

"Tegelijkertijd is dat een belangrijke reden voor Cameron om haar wel te steunen. De niet-eurolanden voelen zich er de afgelopen jaren soms een beetje bijhangen. Alle belangrijke beslissingen over banken worden genomen binnen de Eurogroep, en die beslissingen hebben wel gevolgen voor andere landen."

3. Noord versus zuid
"Spanje heeft zijn oog laten vallen op de functie van Dijsselbloem. Ze zijn destijds een beetje morrend akkoord gegaan met zijn benoeming, denkend: onze tijd komt nog wel. Als die functie inderdaad een vaste functie wordt, gaat die zo goed als zeker naar de Spaanse minister van financiën. Spanje was de afgelopen jaren bovendien het beste jongetje van de euroklas: ze hebben hard gewerkt om hun bankensector op orde te krijgen."

"Zuid-Europa is nu ook een beetje onderbedeeld in de verdeling van commissariaten, terwijl er het de afgelopen jaren in Europa natuurlijk wel vaak over de begrotingen van zuidelijke landen ging."

4. Oost versus West
"Dit is een relatief nieuw onderscheid. De meeste Oost-Europese landen zijn er pas in de afgelopen tien jaar bijgekomen, nu stellen ze zich voor het eerst assertief op: wij horen bij de club, dan is het logisch dat we ook topfuncties krijgen."

"De voordracht van de Italiaanse minister van buitenlandse zaken als 'nieuwe Ashton' stuitte op verzet van de Oost-Europese landen. Polen en de Baltische Staten vinden dat die veel te close is met de Russische president Poetin."

5. Man versus vrouw
"Nu zijn negen van de 28 commissarissen vrouw, en die negen hebben al laten weten dat ze vinden dat het er nu ten minste tien moeten worden. Maar uiteindelijk kan Juncker smeken en bidden om meer vrouwen, als de landen geen vrouwelijke kandidaten voordragen, houdt het voor hem op. Tot nu toe heeft de helft van alle landen een kandidaat voorgedragen, en dat zijn allemaal mannen. Maar het zou natuurlijk helpen als de opvolger van Van Rompuy een vrouw wordt."

Ten slotte
Wat is de inzet van Nederland in deze onderhandelingen? "Nederland opereert extreem voorzichtig, ze laten niets los. Maar als Dijsselbloem inderdaad van zijn stoel geschoven wordt door de Spaanse minister, heeft Nederland een heel sterk verhaal om een hoge post te claimen in de commissie. Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat ze Dijsselbloem dan naar voren schuiven als commissaris van economische en monetaire zaken, de functie die de afgelopen vijf jaar door Olli Rehn is vervuld. Die commissaris heeft heel veel te zeggen in Europa, hij heeft bijvoorbeeld de macht om begrotingen van de lidstaten goed of af te keuren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden