De onmogelijke keuze tussen liefde en macht

Omdat ik zo vaak over opera schrijf, en er dus beroepshalve ontelbaar veel gezien en gehoord heb, vraagt men weleens aan mij: 'Wat is nou jouw favoriete opera?' Vroeger zou ik - als mij die vraag gesteld zou worden in een nare droom waarin ik in een of ander gewichtig panel zit - badend in het zweet wakker schrikken. Maar al jarenlang beantwoord ik een dergelijke vraag zonder omhaal of schroom met: 'Le nozze di Figaro' van Wolfgang Amadeus Mozart.

Wel een beetje suf om de pointe van deze column al in zo'n vroeg stadium weg te geven. Het was waarschijnlijk leuker geweest om de spanning wat op te voeren tot aan het eind van de volgende kolom en in de laatste regel, of zelfs in de vijf laatste woorden met een knallende paukenslag de ontknoping te onthullen: 'Le nozze di Figaro'.

Enfin, u weet het nu, en dat is wel zo handig omdat ik nu niet heel omzichtig het waarom moet gaan uitleggen zonder de titel weg te geven.

In opera gaat het vaak over de onverenigbaarheid van macht en liefde. Oppergod Wotan loopt er keihard tegenaan, Filips de Tweede zo mogelijk nog harder, en de lijst met operapersonages die het eind van hun opera halen zonder verscheurd, vermoord of vermorzeld te zijn onder die twee begrippen, is heel kort. Ik noem hier Wotan en Filips omdat die in opera's rondlopen die vroeger nog weleens als antwoord op de hierboven gestelde vraag uit de bus kwamen: 'Der Ring des Nibelungen' van Wagner en 'Don Carlos' van Verdi. Lievelingswerken zijn het nog steeds, met als hoogtepunten in de ene opera Wotans afscheid van zijn lievelingsdochter Brünnhilde, en in de andere het duet tussen Carlos en Elisabeth, waarin deze laatste door een politieke beschikking van Fi- lips II niet langer Carlos' aanstaande is, maar zijn stiefmoeder.

En ondanks dit alles staat 'Le nozze di Figaro' toch met stip bovenaan. Dat ligt natuurlijk aan die geniale muziek en aan dat al even geniale op Beaumarchais gebaseerde libretto. Maar het hielp enorm dat ik me er tijdens mijn studie verplicht in moest verdiepen. Dat deden we onder leiding van wijlen hoogleraar Frits Noske, een nogal ijdele en onaardige man, maar zijn colleges waren van puur goud. De geheimen in Mozarts partituur waar hij ons deelgenoot van maakte, hebben mijn kijk op Mozart en op deze opera in het bijzonder voorgoed veranderd.

Ook bij Mozart gaat het om macht en liefde, maar de menselijkheid van het geheel - geen koningen of goden - brengt alles heel dichtbij. De verborgen muzikale boodschappen en commentaren in de partituur zijn ongehoord geniaal, terwijl je er puur oppervlakkig ook heel goed van kunt genieten. Vanavond gaat er een nieuwe productie van 'Le nozze' in Enschede in première. Rara, waar ik vanavond zal zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden