De ongrijpbare Mokhar Belmokhtar herrijst vaker

Belmokhtar, hier op beeld dat de FBI maandag vrijgaf.Beeld EPA

De Algerijnse terroristenleider Mokhar Belmokhtar kijkt volgens de overlevering graag in stilte naar de zonsondergang in Libië. Amerikaanse bommenwerpers verscheurden in de nacht van zaterdag op zondag die stilte echter en doodden de terreurleider, zo maakte de Libische regering dit weekend bekend. Maar is dat echt zo? De 'ongrijpbare' heeft namelijk de gave om na zijn 'dood' gewoon weer tevoorschijn te komen.

Zaterdagavond wierpen de bommenwerpers hun lading op een locatie in Ajdabiya, zo'n 850 kilometer ten oosten van de Libische hoofdstad Tripoli. De Amerikaanse regering bevestigde zondag dat Belmokhtar het doelwit was van de aanval en dat 'het doelwit was geraakt'.

Bronnen vertelden persbureau AP maandagochtend echter dat de terroristenleider echter niet op de plaats was waar de aanval werd uitgevoerd. Gezien de verwoesting die heeft plaatsgevonden, lijkt een dna-test het bewijs te moeten geven. Dat kan echter nog dagen duren.

Als de 43-jarige Belmokhtar daadwerkelijk gedood is, betekent dat een flinke opsteker voor de Amerikaanse strijd tegen terrorisme. Belmokhtar, alias 'De Prins' of 'de eenoog', staat al jaren op het podium van meest gezochte terroristen in de Sahel, die zich uitstrekt van Senegal tot Libië en Somalië. Hij was commendant van Al-Qaida in de Maghreb bij Aqim, maar scheidde zich eind 2012 af na een interne ruzie binnen Al-Qaida. Belmokhtar zou een 'moeilijk persoon zijn' die niet regeerde op telefoontjes en bovendien 'te weinig aanslagen' in zijn portfolio had.

Zijn eigen beweging, Zij die met bloed ondertekenen, liet kort daarna op gewelddadige wijze van zich horen. Begin januari 2013 vielen rebellen een gascomplex in Ain-Aménas aan, in het zuidoosten van Algerije. Bij de gijzeling die volgde vielen 38 doden. Een gewelddadige actie van het Algerijnse leger, waardoor de gijzeling werd beëindigd, kostte aan 27 terroristen het leven.

Bij de aanval op een gascentrale in Algerije, aan de grens met Libië, vielen op 31 januari 2013 35 doden. De aanval werd opgeëist doro Belmokhtar.Beeld ap

Eenogige Mr Marlboro
Naar verluidt verloor Belmokhtar een oog bij gevechten in Algerije in de jaren '90, toen het land in een burgeroorlog raakte. Andere bronnen melden dat hij voor de helft blind raakte toen hij in Afghanistan vocht. Hij vocht daar vanaf zijn negentiende tegen de Russen. Daarna werd hij commandant van Al-Qaida in de Maghreb. Hij kwam in de bekendheid toen hij in 2003 32 toeristen kidnapte en in ruil voor ruim zes miljoen dollar vrijliet.

Bovendien geldt Belmokthar als een belangrijke leverancier van wapens en als meestersmokkelaar van sigaretten. Dit leverde hem de bijnaam 'Mr Marlboro' op. Volgens de overlevering zit hij vaak 's avonds aan de rivier, te kijken naar de zondsondergang.

Krijgsgevangenen en journalisten die met Belmokthar spraken of hem hebben gezien, waren onder de indruk van zijn kalme gedrag. "Hij is een zeer zelfverzekerde man die beweegt met een stille autoriteit", zei diplomaat Robert Fowler tegen de New York Times. Fowler werd in 2008 gegijzeld. "Ik was altijd onder de indruk van zijn natuurlijke gezag."

Een ongedateerde foto van Belmokhtar, door de FBI uitgegeven op 15 juni.Beeld EPA

Terug uit de dood
Naast al zijn bijnamen valt ook de levenslust van Belmokhtar op. Meermaals werd hij door zowel media als autoriteiten doodverklaard, maar zij zaten er elke keer naast.

In 1999 werd hij volgens de New York Times voor het eerst doodverklaard. Daar zijn weinig details over bekend, maar het Algerijnse leger heeft hem al minstens acht keer 'zien sterven'.

De laatste keer dat Belmokhtar zou zijn doodgeschoten was in 2013, toen hij volgens het leger in Tsjaad op 2 maart in het kruisvuur was gelopen bij een aanval van Toeareg-rebellen in noord-Mali. Een maand later zei de president van Tsjaad dat de rebellenleider zichzelf had opgeblazen nadat hij had gehoord dat de tweede man van Al-Qaida in Afrika, Abou Zeid, was gedood.

Niets van waar, aldus Belmokhtar, die zijn herrijzenis 'vierde' met een aanslag op een militair kamp en een uraniummijn in Niger. Hierbij kwamen twintig mensen om. De Amerikaanse inlichtingendiensten zetten daarna een prijs van zo'n vier miljoen euro op zijn hoofd. Belmokhtar liet zich niet vangen, en gaat sindsdien door het leven als de (invloed)rijkste terroristenleider van Afrika.

De berichten dat de terroristenleider zich niet op de plek van de Amerikaanse aanval bevond, moeten daarom mogelijk met meer dan alleen een korreltje zout worden genomen. Je hebt nu niet zomaar een terroristenleider te pakken, zei Sergei Boeke van het Internationaal Centrum voor Contraterrorisme in Den Haag in maart nog in Trouw. "Je bent er niet door alleen de kopstukken van de beweging uit te schakelen. Bovendien krijg je die niet zo makkelijk te pakken. Belmokhtar zit al 25 jaar in het vak, die laat zich niet makkelijk vangen."

Soldaten in Tsjaad tonen in 2013 wapens die ze hebben buitgemaakt op strijders van Al-Qaida's Aqim. De soldaten zeiden dat de Aqim-strijders Belmokhtar hadden gedood.Beeld AFP

Wie zijn zeker gedood bij de bomaanval?
Volgens Libische informanten zijn bij de aanval van de Amerikanen dit weekend zeker vier leden van de extremistische moslimbrigade Ansar al-Sharia omgekomen. Deze terreurgroep wordt gelinkt aan een aanval op het Amerikaanse consulaat in Benghazi in 2012 en waarbij de Amberikaanse ambassadeur om het leven kwam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden