Column

De ondeugden van Nancy Reagan lijken inmiddels kinderspel

Voormalig First Lady, Nancy Reagan, die 6 maart 2016 is overleden. Beeld anp
Voormalig First Lady, Nancy Reagan, die 6 maart 2016 is overleden.Beeld anp

Er wordt opmerkelijk positief geschreven over Nancy Reagan, die dit weekend overleed. Misschien is dat een uiting van de piëteit die 'over de doden niets dan goeds wil horen'. Dat is een mooi, bijna ouderwets aandoend uitgangspunt - dat ongewild des te harder botst op de herinnering.

Over Nancy Reagan werd zelden iets goeds gezegd tijdens het presidentschap van haar man, waarop zij achter de schermen grote invloed had. Over Reagan zelf trouwens ook niet - althans niet in Europa.

De nieuwe economische wind die onder diens presidentschap waaien ging, werd aan deze kant van de oceaan met groot wantrouwen bekeken. 'Reaganomics' legde de basis voor twee decennia financiële hoogconjunctuur, waarna het hele kaartenhuis donderend zou ineenstorten. Daar kwam het raketschild dat de VS onkwetsbaar moest maken voor aanvallen van buitenaf, vernoemd naar de film 'Star Wars', nog eens bij. De Duitse kunstenaar Joseph Beuys had er unheimlich voorgevoel bij. 'Sonne statt Reagan,' zong hij. Reagan betekende op zijn minst miezer, maar waarschijnlijker gure najaarsregen.

Die argwaan week een klein beetje toen uitgerekend onder Reagans presidentschap de dooi met de Sovjet-Unie inzette. Gorbatsjov en Reagan ontmoetten elkaar op IJsland, zo ongeveer de meest onwaarschijnlijk plek voor een dooi, en konden het onderling wel vinden. Hardnekkige geruchten willen dat de Reagans ook hun eigen motieven hadden voor een 'détente'. Verbijsterd hadden zij in 1983 zitten kijken naar de TV-film 'The day after', waarin de gevolgen van een kernaanval op de VS op gezinsschaal duidelijk werden. Het schijnt het presidentiële paar op slag te hebben veranderd in nucleaire pacifisten.

Veredelde filmset
Toch was Reagan aangetreden als een houwdegen die - na de even zachtmoedige als vernederende jaren van Jimmy Carter - Amerika opnieuw als machtsnatie op de kaart wilde zetten. Berucht is het 'grapje' waarmee de president, bij wijze van stemtest voor een radiopraatje, bekendmaakte zojuist een grote aanval te hebben gezet op 'The Evil Empire': zijn persoonlijke omschrijving van de Sovjet-Unie.

Het pakte anders uit, zoals dat in de politiek wel vaker gebeurt. De anticommunistische ijzervreter Richard Nixon knoopte betrekkingen aan met het China; een decennium eerder had de Franse president De Gaulle, exponent van het Franse 'empire' bij uitstek, het onvervreemdbare Algerije zijn onafhankelijkheid gegeven.

In één opzicht bleef het echtpaar Reagan zichzelf trouw. Dat het een Hollywood-fictie moest zijn die deze twee voormalige acteurs van de verschrikkingen van de werkelijkheid overtuigde, bewees voor het oog van de wereld opnieuw dat het Witte Huis een soort veredelde filmset geworden was. Met alles wat het filmsterrenbestaan mèt zich brengt.

Ronald Reagan en Nancy Reagan in 1952. Beeld anp
Ronald Reagan en Nancy Reagan in 1952.Beeld anp

Reagan was niet alleen de eerste (en tot nu toe enige) gescheiden president van de VS. Zowel hij als zijn vrouw werden ook toonbeelden van wat de plastische chirurgie vermocht. En níet vermocht. De aanhoudende make-overs waaraan Nancy Reagan zichzelf onderwierp werden al snel voorwerp van medelijdende spot. Het veranderde haar gezicht in de loop der jaren in een doodshoofdmasker, fnuikend voor haar toch al niet florissante populariteit.

Cultuurschok
In de necrologieën bij haar dood is dat allemaal vergeten - zoals het hele Reagan-tijdperk sindsdien op zijn beurt een make-over heeft gekregen. Europa hield het hart vast, toen deze ijdele acteur het Witte Huis betrok, ook al had hij het als gouverneur van Californië helemaal niet zo slecht gedaan. Over de intelligentie van de president deden huiveringwekkende verhalen de ronde. Het geloof van zijn vrouw in astrologie kwam daar nog eens bij.

Mensen getuigen hun respect voor voormalig First Lady Nancy Reagan. Beeld anp
Mensen getuigen hun respect voor voormalig First Lady Nancy Reagan.Beeld anp

Inmiddels lijkt dat allemaal kinderspel. Alle ondeugden van de Reagans worden nu tot in het groteske overtroffen door een presidentskandidaat wiens voornaam maar één letter van die van de vroegere president verschilt. 'Reagan zou zich niet erg herkennen in [...] Donald Trump,' schreef Bas den Hond vanuit de VS in deze krant. Misschien. Maar Reagan betekende wel een cultuurschok waarvan het Amerikaanse presidentschap zich nooit meer heeft kunnen losmaken.

Op dezelfde dag waarop deze krant over de dood van Nancy Reagan berichtte, stond het laatste nieuws over de Amerikaanse voorverkiezingen op één pagina met een analyse van de nieuwe jaargang van 'House of Cards'. Geen Washington-watcher kan het nog stellen zonder die parallellie van feit en fictie, waarin een tv-serie serieus wedijvert met de politieke werkelijkheid. Dat had zelfs een acteur als Ronald Reagan niet kunnen dromen. 'Donald Trump kan nog heel wat leren van Frank Underwood', kopte de krant. Dat is geen geruststellende gedachte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden