De Onderwijsinspectie liet zien hoe het moet

Het jaar 2016 stond voor het onderwijs in het teken van de toenemende kansenongelijkheid. In april bracht de Onderwijsinspectie het probleem overtuigend onder de aandacht, en het heeft de gemoederen sindsdien flink beziggehouden.


Het was daarmee ook een beetje het jaar van de Onderwijsinspectie, en het illustreert sterk hoe de waakhond van de overheid zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Vroeger was de inspectie vooral 'braaf', een goedzakkige lobbes die in het ergste geval door scholen werd beschouwd als een kritische vriend, maar niemand werkelijk kwaad deed.


Die rol veranderde begin deze eeuw toen zij meer van de overheid werd, een waakhond aan een korte lijn die niet meer openstond voor het gesprek. Scholen beklaagden zich dat ze werden afgerekend op resultaten, zonder oog voor de bredere opbrengsten van hun onderwijs.


Binnen de inspectie zelf was er ook zorg over deze nieuwe rol en de neveneffecten ervan. De afgelopen jaren ontwikkelde zij een nieuwe vorm voor toezicht met de nodige aandacht voor resultaten maar ook voor het goede gesprek met de school. Inmiddels stelt zij zich op als een geëmancipeerde waakhond. In het kader van de groeiende kansenongelijkheid had zij niet alleen kritiek op scholen, maar ook - op tactvolle wijze - op de overheid.


De inspectie is een schoolvoorbeeld van hoe het moet: zelfbewust, rolvast en met een moreel kompas. Jammer dat het ministerie van OCW daar zo weinig van leert. Acht maanden later is nog steeds onduidelijk hoe hoog 'gelijke kansen' in de Hoftoren werkelijk op de agenda staat. De kamerbrief vol halfzachte maatregelen die de minister en staatssecretaris naar de Kamer stuurde in oktober stemt in ieder geval weinig hoopvol.


Ook in de Tweede Kamer bleef een goede discussie uit. Het politieke gekrakeel betrof met name de advisering en de eindtoets in het primair onderwijs, terwijl een groot deel van de problemen toch echt in het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs ontstaan. Maar dat viel misschien te verwachten. Het meest kwalijke was dan ook dat een adequate reactie vanuit het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs uitbleef. Het had scholen gesierd als ze hun toelatingseisen hadden verzacht, of hun eisen voor op- of afstroom weer eens onder de loep zouden nemen. Maar juist op de plek waar het gebeurt - of zou moeten gebeuren - gebeurt er niets.


De stand van zaken is nu zo: politiek, kabinet en scholen hopen dat de kwestie van de kansenongelijkheid magisch opgelost gaat worden in een nieuw regeerakkoord. Dat voorspelt weinig goeds. 2017 - het jaar dat de onderwijsvrijheid 100 jaar bestaat - wordt nog een spannend jaar voor het onderwijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden