De onbelaste winst stroomt terug naar de twee Mexicaanse neven

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

De Panama Papers tonen hoe belangrijk trustkantoren zijn op de mistige routes naar aanlokkelijke belastingparadijzen. Zoals blijkt uit de casus van de Mexicaanse erfgenamen van filmrechten.

Begin 2015 kloppen twee Mexicanen aan bij het Nederlandse trust- en belastingadvieskantoor Infintax uit Amsterdam. Ze zijn de kinderen van twee regisseurs uit de gouden eeuw van de Mexicaanse film. Hun vaders waren de eersten die in Mexico films met geluid produceerden en boekten grote successen met de steracteur Pedro Infante. Infante kwam in 1957 om bij een vliegtuigongeluk, maar tot op de dag van vandaag brengen jaarlijks duizenden Mexicanen een bezoek aan zijn graf.

De twee neven hebben de filmrechten van hun vaders geërfd. Zij willen de films verkopen en liefst zo min mogelijk belasting afdragen. Infintax zet een systeem op, met onder meer Nieuw-Zeelandse trusts, een firma op de Britse Maagdeneilanden en een Nederlandse bv, die een samenwerkingsovereenkomst hebben. Dat Nederlandse bedrijf koopt de 253 Mexicaanse films voor $ 500.000. Gemiddeld nog geen $ 2000 per film.

Vijf maanden later zijn de films ineens zeventig keer zo veel waard: de Nederlandse bv verkoopt de rechten voor meer dan $35 miljoen door aan het Mexicaanse telecombedrijf América Móvil. De winst die gemaakt wordt op de verkoop van de filmrechten valt hierdoor niet in Mexico, maar stroomt via Nederland naar de Britse Maagdeneilanden. Deze onbelaste winst gaat vervolgens via Nederland en Nieuw-Zeeland terug naar waar het begon: de Mexicaanse neven.

De casus van de Mexicaanse filmneven laat zien hoe en door wie er zoal gebruikgemaakt wordt van de diensten van een trustkantoor.

Die kantoren richten bedrijven op, stellen directeuren aan, en beheren de bedrijven in opdracht van hun cliënten. Driekwart van de brievenbusfirma's in Nederland wordt door trustkantoren beheerd. Infintax is naast een trustkantoor ook een belastingadviseur die fiscale constructies voor zijn klanten bedenkt en opzet.

Sinds een paar jaar is Infintax de Nederlandse zakenpartner van de Panamese juridische dienstverlener Mossack Fonseca.

De Panamezen zijn eerst in zee gegaan met Frank Sonsma van trustkantoor Alea Management. Sonsma richt Mossack Fonseca Netherlands op en krijgt een trustvergunning van DNB. Maar Sonsma is te veeleisend, zo blijkt uit interne memo's van Mossack Fonseca: "Het afgelopen jaar heeft Sonsma slechts twee of drie cliënten geaccepteerd. Frank weigerde meerdere cliënten en hanteerde te strenge normen in zijn klantenonderzoek."

Vliegende start
In augustus 2014 stopt Mossack Fonseca de samenwerking met Sonsma en gaat verder met de partners van Infintax, Michael van Beest en Guus Poelen. Samen met Mossack Fonseca maakt Infintax een vliegende start: samen zetten ze tientallen constructies op voor vooral rijke Mexicaanse en Ecuadoriaanse families.

Vaak zijn dit ingewikkelde structuren met bedrijven op Malta of de Britse Maagdeneilanden en trusts in Nieuw-Zeeland.

Nederlandse entiteiten als bv's of cv's zijn er steeds onderdeel van, evenals Nederlandse stichtingen, die zijn gevestigd op een adres in het Zwitserse Zug.

Soms bestaat de structuur uit wel acht verschillende entiteiten, in verschillende landen. Met elke stap in zo'n constructie is de identiteit van de eigenaar moeilijker te achterhalen.

Trustkantoren hebben volgens de Wet toezicht trustkantoren (Wtt) en de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft) een poortwachtersfunctie: ze hebben de taak om te controleren voor wie ze bedrijven opzetten en beheren. Doen ze dat onvoldoende, dan lopen ze het risico dat ze criminelen toegang verlenen tot de Nederlandse financiële markten. Daarmee kan corruptie, witwassen of belastingontduiking worden gefaciliteerd.

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) kan in het uiterste geval bij geconstateerde tekortkomingen de vergunning intrekken.

Toch blijkt uit onderzoek dat Infintax verschillende keren niet weet wie daadwerkelijk de begunstigden zijn van bedrijven die het opzet. Of deze worden juist bewust buiten beeld gehouden.

Mexicaanse cliënt
Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer Infintax in het voorjaar van 2015 een structuur verkoopt aan een Mexicaanse cliënt. Door deze structuur - een aaneenrijging van verschillende bedrijven - moet een dividendstroom gaan lopen. Kosten voor de structuur die de Mexicaan betaalt aan Infintax en andere beheerders: $ 25.000 per jaar.

Alle formulieren voor de toezichthouder DNB worden netjes ingevuld. Uit die formulieren blijkt dat de begunstigde een voormalig belastingadviseur is van EY (voorheen Ernst & Young) in Mexico.

Zijn vermogen heeft hij verkregen uit juridisch advieswerk, zo schrijft hij zelf in de formulieren voor DNB. Maar uit e-mails blijkt dat deze belastingadviseur niet de echte begunstigde is.

'Het is essentieel dat de uiteindelijke begunstigde van de structuur geen enkele controle heeft over de buitenlandse entiteiten', schrijft Mossack Fonseca aan Infintax.

Die wordt opzettelijk buiten beeld gehouden (en is ook niet traceerbaar voor Trouw en het FD). Infintax weet dit, maar gaat desondanks akkoord en zet zo de toezichthouder en de fiscus op het verkeerde been.

Ook schrijft Infintax facturen voor diensten die niet geleverd worden. Infintax past facturen zelfs aan na commentaar van cliënten, om de schijn te wekken dat het om echte facturen gaat: 'De factuurnummers moeten ingewikkelder zijn, er moet niet alleen "2014-001" staan. We moeten de indruk wekken dat dit bedrijf meer facturen uitschrijft', schrijft de klant van Infintax in een e-mail. En 'het formaat en de kleur van de logo's en lettertypes moeten worden aangepast'.

Infintax volgt alle commentaren op en verhult zo een waarschijnlijk illegale transactie.

Infintax weigert ondanks herhaalde verzoeken van Trouw en Het Financieele Dagblad op al deze zaken commentaar te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden