De omvang van het eierschandaal groeit nog altijd met de dag

Besmette eieren duiken in heel Europa, en ver daarbuiten, op.Beeld AFP

Twee maanden na de vondst van fipronil in Belgische eieren duiken besmette producten in heel Europa op. Die waren vermoedelijk al geëxporteerd voordat tientallen bedrijven op slot gingen.

De omvang van het internationale eierschandaal groeit nog altijd met de dag. Zeventien overwegend Europese landen blijken inmiddels het bestrijdingsmiddel fipronil in geïmporteerde eieren en eierproducten te hebben ontdekt, met China (Hongkong) als verste vindplek. De Europese Commissie is bezorgd over de ontstane situatie en wil op korte termijn een topoverleg over de eiercrisis.

Hoe kan het dat er over de grens nog steeds nieuwe partijen met besmette eieren opduiken?

Nederland is een groot exporteur van eieren. Het verkocht afgelopen jaar voor naar schatting 500 miljoen euro aan ei aan het buitenland, met name aan Duitsland. De meeste besmette producten die nu opduiken, zullen de grens al zijn gepasseerd voordat Nederland vorige maand bedrijven blokkeerde na de vondst van fipronil. Veel van die besmette eieren zijn inmiddels al geconsumeerd, zoals de naar schatting 250.000 eieren uit België en Nederland die in de Franse schappen zijn beland. In andere landen, zoals Denemarken, zijn eieren doorverkocht aan kantines, cateraars en cafés. Die partijen zijn teruggeroepen.

Is het zorgelijk dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op haar website nog dagelijks de lijst met eicodes aanpast?

Niet per se, want er verdwijnen ook weer codes van de lijst. Wat meespeelt is dat er bij de toezichthouder nog altijd ‘druppelsgewijs’ pluimveehouders aankloppen met twijfels over hun eieren, aldus een woordvoerder. In dat geval blokkeert de NVWA de eieren van de boer in kwestie meteen, waarna ze monsters afneemt. De eicode van dat bedrijf belandt dan in eerste instantie op de risicolijst, maar die kan na een gunstige uitkomst weer worden geschrapt. Ook kan het zijn dat niet alle stallen binnen een bedrijf zijn besmet. In die situatie kan de NVWA na onderzoek de codes per schuur uitsplitsen: eicodes van schone stallen verdwijnen weer van de lijst, schuren met fipronil blijven erop staan. Zo wordt de lijst langer, terwijl het in totaal om minder besmette eieren kan gaan.

Hoe staat het strafrechtelijk onderzoek naar de verspreiding van fipronil in pluimveestallen ervoor?

De twee bestuurders van bestrijdingsbedrijf ChickFriend uit Barneveld, die donderdag zijn opgepakt in verband met het eierschandaal, zitten nog vast. Justitie verdenkt hen van het in gevaar brengen van de volksgezondheid. Intussen zegt Nick Hermens van het bedrijf Pro-Farma de anonieme tipgever te zijn die de NVWA eind vorig jaar wees op illegaal fipronilgebruik bij pluimveeservicebedrijf ChickFriend. De tip zette het strafrechtelijk onderzoek in gang. Tegenover EenVandaag zei Hermens vrijdag dat hij eerder ook samenwerkte met de Belgische leverancier die ChickFriend van fipronil zou hebben voorzien, maar dat hij onraad rook en twee jaar geleden de samenwerking staakte. Hermens’ bedrijf is momenteel ook onderwerp van onderzoek.

De Belgische regering haalde deze week hard uit naar Nederland en verweet het kabinet een lakse houding. Waren de Belgen terecht boos?

Dat blijft onduidelijk. Het zit de Belgen vooral dwars dat ze naar eigen zeggen weken op de klantenlijst van ChickFriend hebben moeten wachten en daarmee ‘een maand verloren’ hebben om Belgische bedrijven op fipronil te testen. Het Nederlandse kabinet en de NVWA ontkennen te hebben getreuzeld en wijzen op het strafrechtelijk onderzoek dat al liep toen de Belgen op 19 juni melding maakten van besmette eieren. Het was daardoor aan het Nederlandse OM om de bedrijfsadministratie van ChickFriend in handen te krijgen en uit te pluizen. Dat kostte tijd. Pas op 24 juli ontving de NVWA de complete adressenlijst van het OM. Justitie benadrukt desgevraagd dat de Belgen vanaf het begin hebben meegewerkt aan het strafrechtelijk onderzoek en dat informatie uit de bedrijfsadministratie die relevant was voor het toezicht, direct is gedeeld.

Zijn de internationale gemoederen inmiddels bedaard?

Het lijkt erop. Staatssecretaris Martijn van Dam (landbouw) deelde donderdagavond nog een laatste verbale tik uit, gekrenkt door de opmerking van zijn Belgische collega Denis Ducarme dat Nederland eind 2016 al wist dat er fipronil in eieren zat. Daarmee heeft de minister zijn parlement onjuist geïnformeerd, stelde Van Dam in het tv-programma ‘Jinek’.

Ducarme besloot daar niet meer op te reageren. “Elkaar beschuldigen brengt ons nergens”, zei EU-commissaris Vytenis Andriukaitis vrijdag. “We moeten samenwerken om hieruit lering te trekken, in plaats van energie te verliezen door met de beschuldigende vinger te wijzen.” De Litouwer wil uiterlijk komende maand een Europees topberaad beleggen om de eiercrisis te bespreken en strijdbijlen, indien nog aanwezig, te begraven.

Lees verder in het dossier 'Gif in eieren'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden