De Noorse Broeders zwijgen

Er zijn ambitieuze plannen voor een groot en kostbaar gemeenschapscentrum in Twente. Maar een nadere kennismaking met de Christelijke Gemeente Nederland blijkt onmogelijk.

Net buiten het centrum van Almelo, midden in een woonwijk, ligt het 'Ambtshuys', de samenkomstzaal van de Christelijke Gemeente Nederland (CGN). Ze worden ook wel 'Noorse Broeders' genoemd, omdat de wortels van de in Noorwegen liggen.

Het Ambtshuys is al sinds 1975 in gebruik als kerk en activiteitencentrum ineen. Hoe lang deze CGN-gemeenschap hier nog huist, is de vraag, want ze groeit eruit. In 2013 telde de afdeling Almelo 350 leden, en het vijfhonderdste lid wordt in 2020 verwacht, zo staat te lezen op de website van de CGN. Het is daarmee de grootste CGN-gemeenschap in Nederland. Aan actief werven wordt nauwelijks gedaan, de aanwas is vooral natuurlijk - geboortebeperking is voor de gemeenteleden niet toegestaan. De internationale beweging, Brunstad Christian Church genaamd, heeft zo'n 40.000 leden in meer dan zestig landen.

Ter vervanging van de huidige locatie kocht de Almelose gemeenschap in 2011 8,5 hectare grond in het buitengebied tussen Almelo en Zenderen. Hier wordt in de toekomst het nieuwe ontmoetingscentrum 'De Bavinckel' gebouwd. In december 2012 gaf de Almelose gemeenteraad toestemming voor de nieuwbouw. Op de nieuwe locatie moeten onder meer een activiteitencentrum en sportvelden komen. Maar gebouwd is er tot op heden nog niet. De CGN wil op het terrein ook twintig zorgwoningen bouwen, maar dat plan heeft de gemeenteraad afgewezen.

Sekte

De Christelijke Gemeente Nederland (zo'n tweeduizend leden in elf gemeenten) staat bekend als een gesloten gemeenschap. Sinds de jaren negentig komt ze geregeld negatief in het nieuws. Ex-leden spreken van een sekte, misbruik, mishandeling en geldklopperij. Een kijkje op de landelijke - moderne en goed bijgehouden - website bevestigt het gesloten karakter. Nergens staan telefoonnummers of adressen, enkel een e-mailadres van de persvoorlichter.

Hoe het nu staat met de nieuwbouw? 'Dit project bevindt zich in een fase van besluitvorming waarin het overleg plaatsvindt met de lokale overheid. Het is daarom nu niet het geschikte moment om in te gaan op vragen van de pers. Over ongeveer één à anderhalf jaar hopen we meer te weten', mailt de voorlichtster.

Dat is nog erg lang wachten. Een bezoek aan het Ambtshuys op een zondagochtend zou duidelijk kunnen maken waar de CGN voor staat en wat de gemeenschap voor de leden betekent. De voordeur wordt deze ochtend hartelijk opengehouden. Verschillende gemeenteleden informeren belangstellend naar de onverwachte bezoeker. "Trek je jas uit, pak thee of koffie. De voorzitter zal zo naar je toe komen." Ondertussen druppelen steeds meer bezoekers het gebouw binnen. Vooral gezinnen met jonge kinderen. Alle vrouwen, van jong tot oud, dragen een rok. Een enkele oudere draagt een hoofddoek. Veel leden hebben muziekinstrumenten bij zich.

Volgens een oud-CGN-lid, dat anoniem wil blijven, is de gemeenschap de laatste jaren veranderd in een geldmachine. "Het enige doel lijkt nog te zijn om zoveel mogelijk geld op te halen. Wat daarmee gebeurt, is volstrekt onduidelijk." Volgens hem worden leden elk jaar ingeschaald voor een bepaalde opbrengst: er wordt vastgesteld welk bedrag zij moeten schenken. "In de samenkomstzaal wordt de voortgang weergegeven. Lig je als lid of gezin op schema, dan ben je 'groen', anders sta je in het rood."

Groen en rood
In de gang van het Ambtshuys in Almelo staat een groot vel papier tegen de muur, deels verscholen achter de jassen. Toch is er nog genoeg zichtbaar. 40.000 euro, 20.000 euro zijn bedragen die erop geschreven staan. Onder aan het vel zijn nog net de woorden 'groen' en 'rood' te zien.

"De Bavinckel zorgt ervoor dat CGN Almelo haar leden, veelal Almelose burgers, kan bieden waarvoor zij jarenlang gespaard en zich ingezet hebben." Die woorden sprak voorzitter Wim Flierman in de gemeenteraad van Almelo, toen de bouwplannen van de CGN werden besproken. De landelijke site van de CGN stelt: "De totale inkomsten worden voor ongeveer de helft verkregen uit giften van geloofsgenoten."

In de hal van het Ambtshuys verschijnt voorzitter Flierman. Er volgt een ongemakkelijke handdruk. "In samenspraak met onze landelijke persvoorlichter heb ik besloten om jou niet tot de dienst toe te laten", zegt hij. "We zitten vandaag helemaal vol. En ik ga ook niet in op je vragen." Hoeveel bezoekers de zondagse dienst trekt, wil Flierman niet zeggen. Hij kijkt zenuwachtig op zijn horloge. "Je zult nu toch echt moeten gaan."

Sinds vorig najaar de wens van CGN Almelo om zorgwoningen te bouwen bij hun gemeenschapscentrum door de gemeente is afgewezen, vanwege de agrarische bestemming van de locatie, wacht de gemeente Almelo nog op het nieuwe bouwplan van CGN.

"Maar daar is geen termijn aan verbonden", laat een woordvoerder van de gemeente weten. "Zodra het binnen is, wordt het getoetst op de ruimtelijke uitgangspunten en dan kan het bestemmingsplan in procedure worden gebracht."

Tot die tijd zal de gemeenschap Noorse Broeders blijven samenkomen in het kleine Ambtshuys, hoe vol het daar nu ook elke zondagochtend is.

Noorse Broeders
De Christelijke Gemeente Nederland (CGN) bestaat uit elf gemeenten en telt naar schatting 2000 tot 2500 leden. De geloofsgemeenschap groeit vooral door organische groei, wat inhoudt dat een meerderheid van de huidige leden in de gemeente is geboren. Sinds 2004 is het hoofdkwartier van de landelijke CGN in het Groningse Stadskanaal gevestigd.

De broederschap kocht in Stadskanaal recreatiecentrum Pagedal en houdt daar jaarlijks nationale en internationale conferenties met gemeenteleden uit verschillende regio's. Het hoogtepunt is de meiweek waar zo'n 1500 leden uit Nederland samenkomen. Deze conferentieweek bestaat uit activiteiten voor alle leeftijdsgroepen en samenkomsten met verkondiging van Gods woord. Maar ook Pagedal voldoet niet meer aan de behoeften. De Groningse afdeling van CGN werkt aan de ontwikkeling van een eigen terrein met een ontmoetingscentrum. De bouw moet over enkele jaren beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden