De Noordpool is zich vreemd aan het gedragen

Het ijs van de Noordpool zou moeten groeien nu de zon er voor een half jaar onder is gegaan. Maar het is juist aan het smelten.

De temperatuur op de Noordpool ligt op dit moment zo'n twintig graden hoger dan gebruikelijk is voor deze tijd van het jaar. In plaats van zich uit te breiden, is het ijs een beetje aan het smelten. Opmerkelijk, schrijft Scientific American.

Normaal gesproken begint het ijs op de Noordpool in hoog tempo te groeien vanaf half oktober, zodra de zon er voor een half jaar onder gaat. Maar dit jaar is daar nog geen sprake van. Sinds half oktober vertraagde de groei van het zee-ijs juist. Inmiddels is het ijs zelfs een beetje aan het slinken. "Ik heb nog nooit zoiets gezien", zegt de directeur van de het Amerikaanse NSIDC, het nationale onderzoekscentrum voor sneeuw en ijs.

Het begon halverwege oktober. De temperaturen bleven toen hangen rond gemiddelden die gebruikelijk zijn voor september. Ook deze maand gedraagt de Noordpool zich nog niet zoals die zou moeten doen. In een groot deel van het gebied is de temperatuur zo'n twintig graden hoger dan normaal. Ondanks het gebrek aan zonlicht begon het zee-ijs dan ook te krimpen in plaats van te groeien.

De oorzaak ligt zowel bij de klimaatverandering als gewoon bij het weer. Bovendien heeft El Niño - het weerfenomeen waarbij warm oceaanwater aan de oppervlakte komt - de wereldtemperatuur omhooggedreven.

Een andere belangrijke oorzaak is de verdwijning van oud ijs op de Noordpool. Sinds 1980 is bijna al het oude ijs op de Noordpool gesmolten. Daarvoor is jong ijs in de plaats gekomen. Maar dat jonge ijs is brosser en het breekt makkelijker af.

Ten slotte is het zeewater warmer omdat er deze zomer minder ijs lag. Het zeewater absorbeerde de warmte van de zon in plaats van het - zoals ijs doet - te weerkaatsen.

Jennifer Francis, klimaatwetenschapper bij Rutgers University in New Jersey, vertelde Scientific American dat "dit niet alleen het bevriezingsproces vertraagde, maar ook de lucht verwarmde en vochtiger maakte. Dat vocht is belangrijk, want waterdamp houdt warmte vast en heeft de neiging wolken te creëren - beide hebben een verwarmend effect."

Ondertussen kwam gisteren een waarschuwing van wetenschappers die het Noordpoolgebied bestuderen dat het de laatste jaren steeds sneller smeltende ijs negentien 'tipping points' in gang kan zetten, die het klimaat nog sneller kunnen veranderen.

In het 'Arctic Resilience Report' noemden zij kantelpunten als meer vegetatie op de toendra in plaats van sneeuw, en een hogere uitstoot van methaan.

Allebei die kantelpunten komen door de temperatuurstijging dichterbij, maar het is onbekend bij welke opwarming het klimaat kan kantelen.

Opwarming

Al 73 maanden op rij is de gemiddelde maandtemperatuur op Spitsbergen boven normaal. Noorse meteorologen houden voor dit jaar zelfs rekening met een gemiddelde jaartemperatuur die er voor het eerst rond nul uitkomt. De zeeijsbedekking in het Noordpoolgebied was aan het einde van de zomer op het op een na laagste niveau ooit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden