De nieuwe wereld volgens Tony Blair

AMSTERDAM - Terwijl het Congres danste op de voorlaatste dag van de Labour-conferentie in Brighton keerde zonnekoning Tony Blair terug op aarde. De bewierookte Britse president-premier, de 'man for all seasons', verliet met zijn minister van binnenlandse zaken Jack Straw het vergadercomplex en mengde zich onder het straatvolk.

Om te laten zien dat het hem en zijn New Labour-regering ernst is met de tijdens de conferentie veelvuldig en plechtig uitgesproken gelofte over orde en gezag. Daar, in een Brightonse wijk met hoge criminaliteits- en werkloosheidscijfers botste de retoriek op de realiteit.

“Als ik mijn was buiten hang, wordt die gejat”, zei een 38-jarige huisvrouw tegen de premier en zijn gevolg. “Ze hebben een paar dagen geleden mijn handdoeken en de kleren van mijn zoon gestolen. Prachtig, die beloften, maar ik kan mijn was niet meer buiten hangen, en wie helpt me?”

Wat de premier op haar klacht heeft geantwoord, bleef voor de buitenwacht verborgen, maar dat de welhaast onbegrensde populariteit van Blair door de dagelijkse levenslast zal worden achterhaald, kan niet uitblijven. Het politieke dier Tony Blair beseft dat zelf als geen ander. Gisteren, op de sluitingsdag van Labours triomfale conferentieweek, het eerste jaarcongres als regeringspartij sinds 19 jaar, hield hij zijn jubelende aanhang via de hem welgezinde krant The Daily Mirror voor dat het feest ten einde loopt. Dat de 'wittebroodsweken' van de Labour-regering weldra voorbij zijn.

“Zware beslissingen liggen in het verschiet over de modernisering van de welzijnsstaat. Het zal niet altijd gemakkelijk zijn, het kán niet altijd populair zijn”, waarschuwde hij de nog in de euforie zwelgende congresgangers. Maar, “het is juist en we zullen de moed hebben om die beslissingen onder ogen te zien”, zei hij. Blairs droom is, zo liet hij weten, leiding te geven aan een regering, “die niet populair is voor één tijd, maar herinnerd wordt voor áltijd”. En zo kende men de leider weer, bevlogen, bijna messiaans.

Een voorman die de afgelopen week vanuit zijn eigen gelederen gelauwerd werd voor leiderschap van de door vier opeenvolgende verkiezingsnederlagen tegen de Conservatieven zwaar aangeslagen sociaal-democratische partij. Een driejarig leiderschap waarin hij de bezem haalde door de partij en meedogenloos afrekende met alle restanten van de klassieke, verstarde Old Labour-ideologie. Met als kroon op het werk de verbluffende verkiezingstriomf op 1 mei van dit jaar, waarbij de Tories zowat werden weggevaagd.

“We hebben de partij gemoderniseerd en nu moeten we het land moderniseren”, was Blairs credo deze week, daarmee aangevend dat hij zijn taak als Labour-leider al bijna volbracht ziet. Want Blairs droom, zijn missie, is niet slechts leider te zijn van een Labour-regering die beter functioneert, beter regeert kortom, dan de Tories, maar van een die de geschiedenis ingaat als een van de grote, radicaal hervormende regeringen uit de Britse historie.

Blair heeft voor zijn modernisering van de Britse samenleving niet genoeg aan één termijn. Hij heeft New Labour in zijn visie, zijn planning, 'gouvernementabel' gemaakt voor tien jaar, minstens, en liefst niet gehinderd door een oppositie die hem het vuur aan de schenen kan leggen. Waar het voorlopig, gezien de deplorabele staat waarin de Conservatieven verkeren en het gehengel van de Liberaal-Democraten naar nauwe samwenwerking met Labour, ook bepaald niet naar uitziet.

In wezen treedt Blair daarmee in het voetspoor van zijn illustere voogangster Margaret Thatcher. Die was er op gebrand om Labour en de Britse vakbonden de nek om te draaien, en de natie naar haar hand te zetten. In dat eerste is ze redelijk geslaagd, wat de vakbonden betreft dan. Maar in haar gedrevenheid naar transformatie van de Britse maatschappij onder het motto “er bestaat niet zoiets als een samenleving”, met andere woorden, slechts het individu bestaat, onderschatte ze de soms wat latente gevoelens van solidariteit en lotsverbondenheid die de Britten deep down kenmerken. Vooral die der midden- en lagere klasse, en daar drijft een natie toch op.

Met haar eigengereide en vaak hardvochtige leer van de heerschappij van het individu vervreemde Thatcher zich van de door haar verloochende samenleving, kwam ze op den duur zelfs in botsing met de eigen partij, en moest ze plaats maken voor de kleur- en inhoudsloze John Major. Geen partij voor de flamboyante en gedreven Tony Blair, deze Major, en de omvang van de politieke aardverschuiving ten gunste van New Labour, die zelfs de grootste optimisten rondom Blair verbijsterde, gaf aleen maar aan hoezeer de Britten smachtten naar verandering. “We hebben onze regering terug”, klonk het op 2 mei uit de feestende massa voor 10, Downing street, waar Blair en zijn gezin het echtpaar-Major kwamen aflossen.

Blair heeft dat goed in zijn oren geknoopt. Meteen na de zege zette hij zichzelf en zijn kabinet neer als 'bevrijders van het volk'. En op het congres zelf sprak hij over de hoofden van de congresgangers heen vooral dat volk toe en legde hij het accent op een “sterke en veilige samenleving”, met - en dat klonk bijna Hollands confessioneel - het gezin als hoeksteen, als fundament van die samenleving.

Tony Blair, leider van 'de partij van het volk', kroonde zichzelf wat pathetisch tot de 'premier van het volk', die zich na de dood van prinses Diana namens 'het volk' ontfermde over deze 'prinses van het volk' - ongetwijfeld gemeend, maar electoraal gezien een meesterzet.

“Een kruisje op het stembriefje, en een natie was herboren”, klonk het deze week uit Blairs mond. “We kunnen nooit meer de grootste worden. We zullen wellicht nooit meer de machtigste zijn. Maar we kunnen wel de beste zijn.” Een grootmoedige natie in een 'tijdperk van geven', beloofde hij.

Hij zag, niet gehinderd door bescheidenheid, zijn toekomstig Groot-Brittannië als een 'baken voor de wereld'. Een land dat als bestemming heeft “opnieuw in Europa de leiding te nemen”. Europa heeft de Britten nodig, zei Blair, want “wij bezitten een visie op Europa, een Europa voor het volk”.

Na de hervorming van Labour (gelukt) en de hervorming van Groot-Brittannië (in volle gang) straks dus de hervorming van de wereld. Aan het einde van het Labour-congres keek een Blair-adept vanaf het spreekgestoelte al uit naar de conferentie van volgend jaar. Waarop, zo verwachtte hij, “ons verteld zal worden hoe we de wereld zullen verlossen van ellende en vernietiging”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden