De nieuwe start die een fiasco werd

Een recordaantal faillissementen en bijstandsaanvragen, minder vakanties, onverkoopbare huizen. De crisis eist steeds meer slachtoffers. Deel 3 van een serie over mensen in financiële nood: de werkloze nieuwe Nederlander Abdirahman Caamir.

ROB PIETERSEN

Er razen vier kinderen door zijn huis, uitgelaten in verband met het Suikerfeest. Maar het zijn niet zijn kinderen. Een vrouw schenkt thee, maar het is niet zijn vrouw. Abdirahman Caamir vertelt over zijn ellendige situatie, uiterlijk onbewogen. Vanaf zijn bank, in zijn huis, dat niet meer als zijn thuis voelt. "Het is raar: ik ben te gast in mijn eigen flatje."

Nog niet zo lang geleden dacht de 41-jarige Nederlandse Somaliër dat het leven ook hem eindelijk ging toelachen. Toen kwam de financiële crisis, een huwelijkscrisis, een persoonlijke crisis. Ineens lijkt het Grote Geluk verder weg dan ooit. "Ik logeer nu al maanden steeds ergens anders. Je wilt niet weten in wat voor rotzooi, op wat voor een oude, vieze, kleine banken ik nu slaap. Je hoorde mij niet klagen over mijn plicht te vasten. Ik vond de ramadan heerlijk, kon elke avond gratis mee-eten in de moskee. Nu moet ik maar weer kijken hoe ik mijn dagelijkse maaltijd bij elkaar scharrel."

Hij is een held, je zou iedereen zo'n onzelfzuchtige, lieve vriend toewensen, zegt zijn advocaat Pim Fischer. "Maar de gemeente Haarlem behandelt hem als een fraudeur. Een mooi mens wordt kapot gemaakt."

Caamir vluchtte in 1994 naar Nederland, hij kreeg na twaalf jaar leven in asielzoekerscentra, een verblijfsvergunning. "Een paar maanden later had ik al werk als magazijnwerker. Ik wilde zo graag mijn eigen geld verdienen, iets moois opbouwen."

Zijn baan raakte hij kwijt in een ontslagronde bij zijn werkgever, in augustus 2011. Hij zat weer thuis, dat had ook zijn weerslag op zijn huwelijk. Zijn vrouw besloot medio vorig jaar naar Engeland te emigreren, met hun vier kinderen in de leeftijd van 1 tot 9 jaar. "Ze is er redelijk tevreden, maar de kinderen missen hun papa", zegt hij met gebroken stem en doffe ogen.

Caamir verhuurde een kamer in zijn veel te lege huis aan landgenoot Mohamud Warfa (44), die een Nederlands paspoort heeft, werkt bij sociale werkplaats Paswerk en al vier jaar probeerde zijn vrouw en vier kinderen vanuit Somalië naar Nederland te krijgen. De toestemming daarvoor kwam in november 2012. Ineens kreeg Caamir er vijf huisgenoten bij. "We hebben de gemeente meteen om eigen woonruimte gevraagd", zegt Warfa. Caamir: "We hadden afgesproken dat ik een maandje ergens zou logeren. Totdat hij en zijn gezin ergens anders onderdak hadden." Inmiddels trekt hij al negen maanden van de ene naar de andere vriend. "Het enige dat de gemeente tot nu toe heeft gedaan, is jeugdzorg op ons afsturen. Omdat ze zich zorgen maakt over onze kinderen", zegt Warfa.

Tot overmaat van ramp werd de uitkering van Caamir stopgezet. Er is sprake van fraude, zo luidde de motivering. Caamir woonde niet waar hij opgaf te wonen. "Toen ik het ging uitleggen, zeiden ze dat ik dat gezin dan maar uit mijn huis moest knikkeren. Maar ik kan een vriend toch niet op straat zetten? De gemeente heeft gedreigd meteen zijn kinderen af te pakken, als ze dakloos zijn. Ik weet hoe het is je kinderen te moeten missen. Dan zwerf ik liever zelf rond."

Door het stopzetten van de uitkering is er nu een huurschuld. De verhuurder startte een ontruimingsprocedure. "Vroeger kon je als advocaat nog wel eens iets regelen met het UWV, de woningbouwvereniging, gemeente of deurwaarder. Nu niet meer", aldus advocaat Fischer. "Het armoedebeleid is in deze crisis verder uitgekleed, er lijkt tegenwoordig alleen nog maar geld te gaan naar fraudecontrole. Ik ruik fraude op een kilometer afstand: dit is geen fraude, maar armoede. Als Caamir zijn huis opeist, staat Warfa op straat en meldt die zich bij de gemeente. Maar daar lijken ze te denken: dat zoekt het volgende loket maar uit."

Behalve de huurschuld heeft hij een betalingsachterstand in de ziektekosten. Zo'n 10.000 euro, alles bij elkaar. Er is geen geld zijn kinderen te bellen, al helemaal niet ze te bezoeken. De nieuwe start in Nederland is vooralsnog een fiasco. "Ik voel me schuldig", zegt Warfa. "Natuurlijk neem ik hem niets kwalijk", reageert Caamir, naast hem op de bank. Zijn bank. "We dachten allebei dat dit maximaal een maandje zou duren. Maar ik hoop nu wel snel weer in mijn eigen huis te kunnen wonen."

De gemeente Haarlem wil niet te diep op de klachten ingaan, omdat er nog juridische procedures lopen en om de privacy van Caamir en Warfa te respecteren. "Wij gaan uit van wettelijke regels en door de gemeenteraad vastgesteld beleid. Wij hanteren en handhaven deze regels zonder aanziens des persoons", zegt een woordvoerder.

Jarige kinderen melden zich ziek uit schaamte
"Eerst was alles gefocust op de komst van mijn gezin naar Nederland. Nu is er het probleem van de woonruimte. Als dit is opgelost, moet ik ervoor zorgen dat we kunnen rondkomen en dat mijn kinderen een toekomst hebben", zegt Mohamud Warfa.

Zo'n 377.000 kinderen in Nederland groeien op in armoede, stelt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Eén op de negen, volgens Kinderombudsman Marc Dullaert. Daarmee ligt het aantal kinderen in armoede veel hoger dan bijvoorbeeld het aantal arme vijftigers (1 op 20) of arme gepensioneerden (1 op 33). "Het gaat om kinderen die het moeten doen met één maaltijd per dag, in de winter op zomerschoenen naar school moeten of bij wie de elektriciteit thuis is afgesloten", zegt Dullaert. "Basale levensbehoeften."

De stichting Jarige Job berekende dat jaarlijks ruim 60.000 kinderen hun verjaardag niet kunnen vieren. "Gewoon omdat er thuis te weinig geld is", zegt Huib Lloyd die de stichting samen met zijn vriendin Barbara Kathmann begon. "Na de geboorte van onze oudste zoon kregen we zoveel cadeaus. Na een week hadden we vier fietsjes staan... We wonen in de Rotterdamse wijk Spangen. Het contrast met buurtgenoten die zichtbaar tekortkomen, is enorm. Zo kwamen we op dit idee. Jarige Job maakt een einde aan het verjaardagsleed van kinderen uit de armste gezinnen en trakteert ze op een leuke dag. Die kinderen krijgen een verjaardagsbox met alles erop en eraan. Ballonnen en slingers, traktaties voor op school en thuis en een mooi cadeau."

In 2012 bezorgde Jarig Job 10.000 boxen bij gezinnen die afhankelijk zijn van de voedselbank. In 2014 moeten dat er 60.000 zijn, zegt Lloyd. "Dit gaat om de eigenwaarde van ouders. En om die van het kind. We hebben in Amsterdam onderzoek gedaan. Daaruit bleek dat 24 procent van de jarige kinderen zich uit schaamte ziek meldde, omdat ze niet konden trakteren."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden