Arbeidsmigranten

De nieuwe Poolse arbeider is vaak een Filippijn

De eerste asperges uit de koude grond. Beeld ANP, Rob Engelaar

Hoe kunnen Nederlandse werkgevers het toekomstige vertrek van Oost-Europese arbeidsmigranten opvangen? Sommige uitzendbureaus zoeken nu al in Aziatische landen.

“Om heel eerlijk te zijn”, zegt Nora Neuteboom, “is dit helemaal geen nieuw fenomeen”. De ABN Amro-econoom doelt op de trendschets van de bank dat de Oost-Europese arbeidsmigrant vaker bedankt voor Nederlandse transport-, bouw- of seizoensbaantjes. Liever gaan ze in eigen land aan de slag, tonen ook de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. 

Sinds een jaar of drie groeit de groep vertrekkende Polen. Van bijna 11.000 in 2013 naar zo’n 15.000 uitzwaaiers twee jaar terug. Neuteboom: “Maar pas nu de vacatures omhoog schieten, worden de nijpende tekorten voelbaar voor werkgevers. Dat gaat op termijn voor frictie zorgen.”

Het zijn tekorten waar ook werkgeversorganisatie AWVN regelmatig over bericht. Donderdag nog bracht de vereniging enquêteresultaten naar buiten waaruit blijkt dat 80 procent van de werkgevers moeite heeft met het strikken van nieuw personeel. Om toch de juiste mensen te werven, trekt bijna 70 procent de portemonnee. In de hoop met hogere salarissen en forse bonussen nieuwe krachten binnen te halen.

Trukendozen

Maar zulke trukendozen kunnen agrariërs – van alle werkgevers misschien wel het meest afhankelijk van buitenlandse arbeidskrachten – niet openen. De marges in de landbouw zijn nog uiterst dun, zeggen deskundigen. Ze wijzen op de extra kosten die het terugdringen van de CO2-uitstoot met zich meebrengt. Ook de voedselprijzen zijn drastisch laag. Tegelijkertijd stellen supermarkten wel allerlei (soms prijzige) eisen aan dat voedsel. Het gevolg: te weinig ruimte om kostenverhogingen en dus loonsverhogingen door te voeren. Het is dan ook niet voor niks, zegt Jannes van der Velde van AWVN, dat de cao-lonen in de landbouw onderaan de ladder bungelen als het gaat om loonsverhogingen.

Alleen al in de tuinbouw vervullen buitenlandse krachten 50.000 banen. Hoe dan toch de Oost-Europeanen te verleiden alsnog in Nederland te blijven werken? Volgens sector-econoom Nadia Menkveld, ook van ABN, schuilt het antwoord in automatisering. Maar ook een opgekalefaterd onderkomen voor de werknemers kan zoden aan de dijk zetten, zeggen Menkveld en de boerenbelangenvereniging LTO-Nederland. Want wie aan buitenlandse landbouwkrachten denkt, ziet al vaak een stuk of tien Polen voor zich die bivakkeren in een aftands flatje in het Westland. Om daar verandering in te brengen, introduceerde LTO onlangs een huisvestingskeurmerk voor buitenlands personeel, laat een woordvoerder weten.

Een andere optie, zeggen de ABN-economen, is het vissen in andere buitenlandse vijvers. Niet alleen in de landbouw, maar ook in de bouw en de transport denken werkgevers er al over na. “Ik krijg van uitzendbureaus signalen binnen dat ze nu al kijken naar personeel in Zuidoost-Azië”, zegt Neuteboom. Ze noemt landen als Cambodja, Vietnam en de Filippijnen als mogelijk nieuwe leveranciers van arbeidskrachten. Waarom juist daar? “In die landen ligt het loon nog ver onder dat van het Westen. Dus het loont wel om deze kant op te komen.” Wat ook meespeelt, is dat een land als de Filippijnen veel katholieken kent. Dat maakt de transitie naar het Westen mogelijkerwijs ook eenvoudiger.

Werkvergunning

Maar om arbeidsmigranten uit Azië over te laten komen, moet politiek Den Haag wel een duidelijke keuze maken. Polen, Bulgarije en Roemenië zijn lid van de Europese Unie, wat het makkelijk maakt om hier aan het werk te gaan. “Voor mensen uit Zuidoost-Azië moet een werkvergunning aangevraagd worden. Ze kunnen ook niet zo snel terug. Je kunt niet van ze verwachten dat ze een paar weken asperges gaan steken en dan weer terug gaan naar Azië. Ze willen zekerheid dat ze hier twee jaar wonen en hun kinderen hier naar school kunnen sturen.”

In Nederland aan het werk, de familie is thuis

Ze werken in de bouw, komen uit Servië en Polen en hebben het in Nederland nog steeds naar hun zin. Drie werknemers uit Oost-Europa vertellen hoe ze hier terecht kwamen.

Danilo Obradovic, constructiemedewerker
Danilo Obradovic (26) vertrok, samen met zijn vader, zes jaar geleden uit Belgrado, Servië. Ze reisden eerst naar Polen en werkten daar twee jaar. Sinds vier jaar zijn ze beiden in Nederland werkzaam in de bouw.

Danilo Obradovic uit Servië. Beeld Jean-Pierre Jans

“In Servië zijn de lonen nog steeds vrij laag voor hetzelfde werk”, zegt Obradovic. “We zijn onder andere daarom naar Nederland gekomen.” Vader en zoon keren nu twee keer per jaar terug naar Belgrado, waar moeder en zusje nog wonen. Obradovic: “Ik hoop ooit mijn eigen bouwbedrijf in Servië te kunnen beginnen. Maar ik wil eerst hier geld verdienen en sparen.”

Kamil Janik, betontimmerman
De uit Kielce in Polen afkomstige Kamil Janik is sinds april 2018 in Nederland. Na een aantal eerdere banen in de constructiesector was het gisteren zijn tweede dag als betontimmerman. “Mijn moeder en zus zijn nog in Polen’’, vertelt de 28-jarige Janik. “Ik ben hier naartoe gekomen omdat de mogelijkheden hier veel beter zijn. Maar ik vind het ook leuk om nieuwe mensen te ontmoeten. Het leven is voor mij een reis door verschillende landen.”

Kamil Janik uit Polen. Beeld Jean-Pierre Jans

Janik gaat elke zomer een paar weken terug naar Polen. Of hij ooit permanent terug gaat weet hij niet. “Misschien wel, maar ik hou van het werk en de mensen hier.”

Jarek Daczkowski, betonvlechter
De 30-jarige Jarek Daczkowski is nu zo’n zes maanden werkzaam als betonstaalvlechter in Nederland. Hij vertrok, samen met zijn vrouw, een paar jaar geleden uit Polen omdat hij net was getrouwd en om geld verlegen zat. 

Jarek Daczkowski uit Polen Beeld Jean-Pierre Jans

Voordat hij naar Nederland kwam, heeft hij gewerkt in Noorwegen en Groot-Brittannië. “In Noorwegen vond mijn vrouw het weer niks en in Groot-Brittannië vond ik de mensen niet zo aardig”, zegt hij lachend. Zo’n drie à vier keer per jaar gaan ze terug naar Polen. Of dat ooit permanent wordt? “Ik heb het hier goed naar mijn zin. Mijn collega’s hier in Nederland zijn vriendelijk en hulpvaardig.”

Lees ook: 

Slecht nieuws voor Nederlandse bedrijven, Polen werken liever thuis

Oost-Europese arbeidsmigranten gaan liever in eigen land aan de slag. Personeelstekort in Nederland is het gevolg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden