De nieuwe gapende wond in de Amerikaanse illusie

Het hoofd van de politie in Dallas spreekt over de dood van vijf van zijn agenten. Beeld epa
Het hoofd van de politie in Dallas spreekt over de dood van vijf van zijn agenten.Beeld epa

Het was een eenling, zo leek het gisteravond, die besloot dat de Amerikaanse politie mores geleerd moest worden. Micah X. Johnson, 25 jaar oud, Afro-Amerikaan, voormalig reservist in het leger, posteerde zich donderdagavond met een lang geweer, de zakken uitpuilend van de munitie, bij een schoolgebouw in Dallas, Texas, en begon op blanke agenten te mikken.

Enkele uren, vijf doden en zeven gewonden later werd hij opgeblazen met een op afstand bestuurde bom. En kon Amerika beginnen met het betasten van een nieuwe gapende wond in de nationale illusie, die van de eenheid in verscheidenheid.

Het is de dure plicht van politieke leiders om die eenheid te benoemen en te verdedigen. Ze deden hun best. "Ik geloof dat ik spreek voor elke Amerikaan als ik zeg dat we deze gebeurtenissen verafschuwen", zei president Barack Obama. Minister van justitie Loretta Lynch: "Boven alles moeten we voor ogen houden dat we allemaal Amerikanen zijn, en dat we als Amerikanen niet alleen een land delen, maar een leven." Zelfs Donald Trump, de Republikeinse presidentskandidaat, geroutineerd schoffeerder van groepen die niet 'gewoon' blank Amerikaans zijn, kwam politiek correct uit de hoek. Hij noemde de aanslag 'een aanval op ons land', maar zei ook over de vermoedelijke aanleiding: "Het zinloze, tragische overlijden van twee mensen in Louisiana en Minnesota herinnert ons eraan hoeveel er nog moet gebeuren."

'Zo zijn wij niet'
Eigenlijk vertelt dat het verhaal: in twee staten, de een aan de Golf van Mexico, de ander tegen Canada aan, grepen politiemensen naar hun wapen zodra ze doorkregen dat de zwarte burger waar ze mee te maken hadden er ook een had. En toen het misging, werden politiemensen in Texas ervoor 'gestraft'.

'Zo zijn wij niet', wordt na een gebeurtenis als in Dallas snel geroepen. Net zo goed als 'wij' niet zo zijn dat een blanke jongeman negen zwarten in een kerk in South Carolina afknalt, of een Afghaanse Amerikaan 49 mensen in een homoclub in Orlando.

Maar daarmee draait Amerika zich een rad voor ogen. Elke Amerikaan is ook lid van een groep die iets te klagen heeft. Blanken voelen hun overwicht wegebben, moslims worden verdacht gemaakt, zwarten zwaarder gestraft. Om het bij die laatste groep te houden: de wanhoop bij Afro-Amerikanen spatte de laatste dagen van de televisieschermen af over het gevaar dat ze lopen bij elke ontmoeting met een agent. Commentator Charles Blow legde het op CNN het mooist uit: "Je kunt een slechte buurt vermijden, maar de politie? Weglopen helpt niet, meer gaan verdienen helpt niet. Ze zijn immers overal."

Statistiek
En dan doet de statistiek haar werk. Op de miljoenen leden van een groep met een grief zijn er tienduizenden die de straat op willen, duizenden die een rood waas voor de ogen krijgen en tientallen bij wie zodanig een steekje los is dat ze, als de aanleiding zich voordoet, een geweer pakken.

Wat had Dallas anders, beter kunnen doen om de tragedie te voorkomen? De vraag werd gisteren vaak gesteld, en het antwoord was steeds: niets. Want Dallas ligt in Amerika, en Amerika is één. Overal wonen zwarten met minder kansen dan blanken en dat is al eeuwen zo. Overal zijn wapens gemakkelijk te krijgen en dat moet van de grondwet. En van de grens met Canada tot aan de Golf van Mexico vind je politiediensten die hun werk slecht doen, met agenten die een eenvoudige bekeuring laten uitlopen op een dodelijk schot. Misschien is het aanpakken van dat laatste nog de snelste weg naar een land waarin de wapens minder vaak spreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden