De nieuwe Brünnhilde

De Nederlandse Opera boekte Catherine Foster al in een vroeg stadium van haar carrière. En dus zingt de Britse sopraan de rol nu in Amsterdam en pas daarna in het Wagner-mekka Bayreuth.

Ze staan ons nog goed voor de geest - de verschillende Brünnhildes in Pierre Audi's epische enscenering van Wagners 'Der Ring des Nibelungen' bij De Nederlandse Opera. Allereerst was er Jeannine Altmeyer, die de rol deelde met Nadine Secunde. In een latere reeks voorstellingen deelde Secunde vervolgens de rol met Linda Watson. Altmeyer, Secunde en Watson zijn alledrie toevallig Amerikaanse sopranen. De nieuwe Brünnhilde is Britse, en ze heet Catherine Foster.

Als zij over haar voorgangsters in Amsterdam hoort, en als ze begrijpt dat er voor Brünnhilde dus altijd twee sopranen tegelijk voorradig waren, gaan haar wenkbrauwen omhoog. Ietsjes, maar toch. Sopraan Foster staat haar mannetje, zegt die wenkbrauw. In alle zeven voorstellingen van 'Die Walküre', die morgenavond van start gaan, is zij de enige, echte Brünnhilde. Geen enkel probleem.

"Brünnhilde is inmiddels een deel van mijn leven geworden", zegt Foster. "Het personage is er eigenlijk altijd. Er floepen elk moment van de dag hele zinnen en frases van haar door mijn hoofd. Brünnhilde is als een goede handtas die je altijd bij je hebt. En dan te bedenken dat ik eerst helemaal geen Wagner wilde zingen. Ik begreep de goede man gewoonweg niet. Maar hoe vaker je zijn muziek gaat zingen, hoe meer je ervan gaat houden. Steeds meer en steeds groter doemt dan het genie op dat Wagner was. Wagner had psychologisch inzicht in hoe mensen in elkaar zitten. Hij trekt je zijn personage in.

"Voordat ik zangeres werd, werkte ik als verpleegster en verloskundige. Ik hou van mensen. Als verloskundige moet je direct op kunnen schieten met de ouders; met de moeder ben je bovendien meteen heel intiem. Ik heb de eigenschap om me snel aan iemand over te geven, zo ook aan Brünnhilde. Wagner maakt van haar een vrouw die veel over zichzelf en over het leven ontdekt. Ze leert te leven, ze ontwaakt eigenlijk. In 'Die Walküre' zien we een soort opgewonden tiener, die de betekenis van verwijdering leert begrijpen. Zij is in 'Der Ring des Nibelungen' het personage dat het meest groeit. Sieglinde heeft die mogelijkheid niet, omdat ze al snel sterft."

Foster heeft een atypische weg afgelegd naar Brünnhilde, zo ongeveer de langste en zwaarste rol die er voor een dramatische sopraan bestaat. Weliswaar is die rol over drie opera's en evenveel avonden verdeeld, maar toch. Normaal is dat een zangeres met de lichtere Wagner-rollen begint en dan na jaren eelt op de stembanden te hebben gekweekt doorstoomt naar Brünnhilde. Zo niet Foster.

"Ik heb de rol van Sieglinde gezongen, maar dat voelde niet goed. Ik was pas zes jaar officieel aan het zingen toen men mij in Weimar, waar ik een vast contract had, vroeg of ik misschien over Brünnhilde wilde nadenken. Ja, dat was heel snel voor een beginnende sopraan, maar nee, ik ben er nooit bang voor geweest. Natuurlijk had ik de verschrikkelijke verhalen die over de rol de ronde doen gehoord. Het zou je stem verknallen, en je zou nooit meer voor iets anders gevraagd worden. Het deerde me niet. Ik ben de rol gaan instuderen en de noten voelden meteen goed. Ik heb nog geen moment spijt gehad dat ik toen ja heb gezegd."

De zangeres, die prachtig Duits spreekt, doorspekt haar enthousiaste betoog over Brünnhilde met ettelijke citaten. Ze heeft de hele cyclus van de 'Ring' inmiddels vijf keer gedaan. In Weimar begonnen ze steeds met het declameren van het libretto. Dat heeft erg geholpen. En dan nu in de beroemde Amsterdamse enscenering van Pierre Audi, waarvan ze bewust niets van tevoren wilde zien.

"Ik vind Audi's enscenering van 'Die Walküre' briljant. Echt! En van het orkest dat niet in de bak, maar op de bühne zit, heb ik helemaal geen last. Integendeel. Ik hoor lijnen in het orkest die ik nog nooit gehoord heb. Zo mooi! Het samenwerken met dirigent Hartmut Haenchen is bijzonder fijn. I love him! Met hem heb je helemaal geen souffleur nodig, want hij mimet de hele tekst mee - geweldig. En ik heb bij hem geen idee wie wie leidt, ik voel me niet gedomineerd. Het is een mooie symbiose.

"Brünnhilde heeft de macht van de liefde, zij kan liefhebben. Haar vader Wotan heeft die macht niet. Zij begrijpt niets van de straf die hij haar oplegt. Zijn 'Leb wohl' aan het einde van de opera voelt voor haar als een mes in haar rug. Ze verwijt hem dat hij de ring niet heeft teruggegeven aan de Rijndochters. Hij wist wat hem te doen stond, maar hij had er de ballen niet voor.

"In deze enscenering doet Wotan dan zijn rode mantel uit en legt die om Brünnhildes schouders. Hij pelt als het ware zijn pijn af en bedekt er zijn dochter mee. Ik vind dat zo'n schitterend moment in deze productie; het getuigt van Audi's psychologisch inzicht. Inzicht en verlichting komt immers meestal pas na grote pijn."

Een echte voorkeur voor een van de drie opera's heeft Foster niet. Ze ziet de rol als een lange ontwikkeling over drie avonden tot het onvermijdelijke eind. In haar visie moest Brünnhilde geboren worden om de wereld te veranderen, om de zaken recht te zetten. En straks mag ze dat ook laten zien en horen in Bayreuth. Een Brünnhilde in een spiksplinternieuwe Bayreuther 'Ring', ook nog eens in dit Wagner-jaar. Dat is nogal wat.

"Heel bijzonder ja. Ik heb ooit al eens auditie gedaan in Bayreuth, maar dat was geen succes. Auditeren doe ik niet meer. Mensen kunnen me beter ergens in een complete rol komen zien. Zo is Eva Wagner voor mij naar Riga gekomen om me in 'Götterdämmerung' te horen. Dat was trouwens nog bijna niet gelukt omdat ik op het vliegveld van Wenen, na al een enorme omweg, te horen kreeg dat er op het vliegtuig naar Riga geen stoel meer was. Na een beetje hardnekkig en wanhopig aandringen van mijn kant werd de grondstewardess, die natuurlijk niet wist wie ik was, heel pissig en zei tegen mij: 'Gaan we de diva uithangen?' Nou toen had ze me natuurlijk! 'Ik hoef de diva helemaal niet uit te hangen, ik bén een diva', riep ik. Uiteindelijk kon ik toch mee en hoorde Eva Wagner mij in Riga. Zodoende zing ik nu deze zomer in Bayreuth. Het idee dat dat vanwege een onwillige stewardess bijna in de soep was gelopen!

"Ik wil natuurlijk zo goed mogelijk voorbereid in Bayreuth aankomen. Het werk dat ik nu hier met Haenchen doe helpt me daar enorm bij. In Bayreuth kent iedereen elke komma, elke noot in de partituur. En toch boezemt het me geen angst in. Niemand wil zijn goeie geld uitgeven aan een angstig persoon, toch? En ik heb inmiddels ook geleerd dat het helemaal niet erg is om fouten te maken. We zijn allemaal maar mensen.

"En ja, die opkomst van Brünnhilde - de beruchte 'Hojotoho's'. Hemel! Als er één lastige opkomst bestaat, dan deze wel. Het voelt alsof je de 200 meter sprint hebt gelopen. Daar moet je dan ook nog van alles bij doen. Kijk, de legendarische Kirsten Flagstad, die ging gewoon op een rots staan met een speer in haar hand - en zong. Die hoefde niet te rennen of zo. Makkelijk!"

De Nederlandse Opera en het Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Hartmut Haenchen met 'Die Walküre' van Wagner. In een regie van Pierre Audi, vanaf 20/4 te zien in het Muziektheater Amsterdam. www.dno.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden