De negentiende eeuwse schilderijen hangen wat al te slap in hun lijsten

AMSTERDAM - Vier miljoen gulden mist directeur Van Os nog voor de renovatie van de Zuidvleugel van het Rijksmuseum. Tijd voor een nationaal actieplan: aandacht op tv, een boek, entreegelden en een loterij van drie 19de-eeuwse schilderijen uit de kunsthandel moeten het gat in de begroting helpen vullen.

Na het Rembrandtjaar, de verbouwingen van de eerste verdieping en de twee ingangen aan de voorzijde van het Rijksmuseum, is de Zuidvleugel aan de beurt voor renovatie. Deze zogenoemde Drucker-aanbouw (gebouwd voor de collectie laat-19de-eeuwse kunst die het echtpaar Drucker aan het museum naliet) voldoet van geen kanten aan de hedendaagse museumeisen. Behalve dat het bouwsel verwaarloosd is en op de begane grond een soort sombere kruip-door-sluip-doordoolhof heeft, ontbreekt elke technische voorziening, op een beetje verwarming en enkele losstaande luchtbevochtigingsapparaten na. Bovendien laten de lichtkappen boven de zalen 's zomers zoveel warmte door, dat de schilderijen slap in hun lijsten hangen.

Gisteren presenteerden Henk van Os en architect Wim Quist de verbouwingsplannen voor de Zuidvleugel. Tot eind 1995 is deze gesloten voor publiek. Tot dan verdwijnt veel van de kunst die hier hing in het depot. Om echter te voorkomen dat alles lang niet te zien is, gaat een deel tijdelijk naar andere Nederlandse musea, die er thema-tentoonstellingen van maken. Zo is een deel van de collectie Asiatica, die op de begane grond van de Zuidvleugel huisde, tot 25 april in het Groninger Museum te zien. De 18de- en 19deeeuwse schilderkunst staat nu ingepakt klaar voor logeerpartijen naar ondermeer Nijmegen, Slochteren, Zwolle en Venlo.

Een eigen entree aan de Hobbemastraat had de Zuidvleugel altijd al. Quist verplaatst de huidige smalle ingang naar een gevel verderop, die een veel bredere deuropening heeft en dus een grotere bezoekersstroom kan verwerken. Om de klimaatsbeheersing binnen optimaal te kunnen houden, komt voor deze deuren een soort luchtsluis in de vorm van een vierkante, glazen doos met een draaideur: 'een vitrine voor een historisch gebouw', zoals Quist het zelf noemt.

Verreweg het meest ingrijpend zijn de verbouwingen om voorzieningen aan te brengen: een depot, een lift en een installatieruimte daarboven. Voor het depot wordt een deel van de Drucker-uitbouw gesloopt en een kelder gegraven, die ter bescherming tegen indringend grondwater een stalen damwand en een betonnen vloer van drie meter dikte krijgt. De lift wordt groot, ovaal en van glas en komt midden in de vernieuwde Aziatische afdeling te staan. Er omheen draait een brede trap, welke visueel een hedendaagse tegenhanger moet vormen van de bestaande, 17de-eeuwse trap, die bij de bouw in de Zuidvleugel verwerkt werd.

Overzichtelijker

Door veel van de scheidingswandjes door te breken, maakt Quist grotere en veel overzichtelijker tentoonstellingsruimtes. De bedoeling is om van de 19de-eeuwse collectie wisselende opstellingen te maken, naast een vaste zaal 18de eeuw en een met kostuums en textilia. De hele renovatie gaat twintig miljoen gulden kosten, waarvan het Rijk er twaalf betaalt en de PTT vier. Voor de resterende vier miljoen bedachten Van Os en het museum een uitgebreide publiekscampagne. Per entreekaart van een tientje gaat de komende jaren een gulden naar de renovatie van de Zuidvleugel. Van het boek 'Een eeuw apart' - een zeer leesbaar en mooi geillustreerd publieksboek over het museum en de 19de -eeuwse schilderkunst - gaan vijf van de 25 gulden naar de verbouwing.

Van Os zelf wijdt komend jaar elke uitzending van zijn tv-programma 'Museumschatten' aan 19de eeuwse kunst. Voor extra aandacht voor de campagne presenteerde hij gisteren in het museum het eerste exemplaar van 'Een eeuw apart' aan Sonja Barend, die 17 april in haar praatshow ingaat op de derde poot van de campagne: een internationale loterij. Door de kunsthandels Noortman, Bouwman en Borzo zijn twee schilderijen en een aquarel (totale verzekeringswaarde: 95 000 gulden) ter beschikking gesteld om ten bate van de verbouwing te verloten. Elk lot van vijftien gulden betekent een kans op verwerwing van - naar keuze - de Ulrich Mayer, de Isaac Israels of de Marius Bauer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden