De natuur is aan de winnende hand in het Gooi

'Zàkaz vjezdu autobus'u'. de vreemde tekst staat op het verkeersbord even voor Naarden-Vesting, en moet aangeven dat als autobussen hier niet mogen komen. Het bord is bedoeld voor de duizenden Tsjechen en Slowaken die jaarlijks naar het Gooise stadje komen om het graf van de hier gestorven geleerde Comenius (Jan Amos Komensky) te bezoeken. We laten het oude Naarden liggen, musea, Grote Kerk, meubelontwerper Jan des Bouvrie en al dat moois ten spijt. De borden Naarden (en VVV) volgend vanaf het station rijden wij om de vestinggracht heen, beginnend bij de kinderboerderij.

HANS MASSELINK

Een hangbuikzwijn met kroost schuifelt door de modder, knort tevreden, geniet wellicht van de rust die hem even wordt gegund. De kinderen zijn naar school op dit tijdstip. We volgen het vestingpad, richting Valkeveen en Huizen, gaan onder de A1 door en over de oude winterdijk van de Zuiderzee, ooit bedoeld om bij woeste stormvloeden het Gooi te beschermen tegen het zeewater. Het oude Naarden verdween er in de zee. Het IJsselmeer, ontstaan na de bouw van de Afsluitdijk (1932) en later het Gooimeer na het ontstaan van Flevoland ('59 tot '67) vormden geen enkele bedreiging meer. De winterdijk doet nog slechts dienst als fietspad en uitkijkpost. Koeien en schapen grazen er in de oude erfgooiersgebieden, in de verte is een enkele zeiler te zien en aan de overkant van het meer ontwaren we de contouren van de polder en de nieuwbouw van Almere.

We dalen af het bos in, slaan linksaf richting voormalige zee. Een Gooise dame berijdt in volle uitrusting haar paard, net even tussen het ontbijt en het koffieuurtje in. Op deze doordeweekse morgen is het doodstil op deze weg die loopt langs een theosofisch centrum en de uitspanning Oud Valkeveen waar de circusfamilie Boltini voor lange tijd haar tenten heeft opgeslagen. Slechts een stoet Amsterdamse schoffies, sommigen in Ajax-tenue, op stap onder leiding van een onderwijzer, doorbreekt de rust. Zingend lopen ze naar het strand op de plek waar ooit het oude Naarden in zee verdween. De bedoeling is de 'Gooilustroute' te volgen, maar we kunnen de verleiding niet weerstaan een kort uitstapje te maken naar die oude Zuiderzeekust, er even bij stil te staan dat daar begin deze eeuw nog sprake was van eb en vloed en soms hoge golven.

Terug bij de Gooilustroute gaan we richting Bussum via de Limitische en de Nieuw Bussumer Heide. De paarse heidestruiken zijn er schaars, voor een groot deel is de heide vergrast. Natuurbeheerorganisaties proberen overal in het Gooi de vergroening van de hei tegen te gaan. Het lijkt een moeizame strijd. Na het oversteken van de weg rijden we via de Bikbergerweg door een villawijk met fraaie woningen en even fraaie tuinen. Een van de vele in dit deel van het Gooi. De Gooise 'riche' woont er. Speculanten, fabrieksdirecteuren, tv-presentatoren en anderen. En soms, in die zwaarbewaakte panden met hoge hekken en vervaarlijk blaffende honden, mensen die met minder duidelijke praktijken hun brood verdienen.

We gaan het fietspad op via natuurgebied Bikbergen naar de Tafelbergheide (nog steeds Gooilustroute), de 'hoogste' berg van het Gooi op. Links en rechts grazen schapen, hier uitgezet om de heide in zijn oude natuurlijke staat te krijgen. Menig hondenbezitter moest even slikken toen er in 1990 hekken om de heide heen werd gezet en hun viervoeter werd verbannen. Ook op andere heide- en grasgebieden tussen Hilversum, Laren, Bussum en Huizen lopen schapen, Charolais-runderen of ruigbehaarde Schotse hooglanders vrij rond. Wildroosters en hekken moeten voorkomen dat de dieren de bewoonde wereld intrekken.

De Tafelberg af richting Laren (nog steeds die Gooilustroute), en dan rechtsaf langs het fameuze Singermuseum, waar tot eind september nog een tentoonstelling over de hoogtepunten uit de eigen collectie te zien is. Wie het niet laten kan zou tussendoor de prachtige oude brink van het dorp kunnen bezoeken. De route loopt verder via het zandpad dat begint bij het museum. Even verder zorgt een tunnel ervoor dat we de drukke A1 nauwelijks opmerken. Een groepje mensen rijdt er wat onwennig rondjes op de fiets. Een Somalische vrouw in kleurige kledij gehuld, probeert met moeite op de tweewieler te stappen. Hier in de buurt is het asielzoekerscentrum Crailo, gelegen vlakbij de militaire schietbaan. Nog maar enkele jaren geleden werden hier Bosniërs gevestigd die gevlucht waren voor het oorlogsgeweld. In hun land vlogen de kogels hen om de oren, hier konden ze nog nagenieten van het knallend geluid. Om af te kicken zullen we maar zeggen.

We volgen het lange rechte pad door het uitgestrekte heidegebied naar de Crailose brug. In de verte doemt de toren van de Wereldomroep (Radio Nederland) op. Van hieruit worden dagelijks radiouitzendingen voor de gehele wereld verzorgd. De spoorlijn over richting Spanderswoud en Bantam. Rechts ligt een volstrekt nieuw natuurgebied in aanbouw, op een plek waar voorheen het zand voor de stad Amsterdam werd afgegraven.

Een beheerder van het Goois Natuurreservaat vertelt dat daar binnen enkele jaren een gebied met plassen zal liggen. Een zogeheten ecobrug wordt aangelegd over de spoorlijn heen. Zo moet een natuurlijk contact ontstaan tussen de Heidegebieden en het Spanderswoud. De natuur krijgt er de vrije hand, niets wordt aangeplant. We steken over naar het Spanderswoud langs de Bistro, volgen de weg door de hoge bebossing en nemen de Erfgooiersroute naar en langs Bantam, het schitterende wandelgebied van Natuurmonumenten. We verlaten de bossen op weg naar het poldergebied. Voor het benzinestation wagen we de gevaarlijke oversteek over de provinciale weg en nemen de Melkstraat.

Even verder komen we op de plek waar de burgemeester van Juinen met zijn onvolprezen wethouder Hekking via de televisie den volke toesprak. Een nieuw natuurgebied in ontwikkeling dient zich aan. De verbinding van het Naardermeer met de Ankeveense Plassen zal hier tot stand moeten komen. Weilanden, altijd gebruikt voor de veeteelt, worden hier en daar bewerkt door graafmachines en veranderen in vogelgebieden. De waterstand is verhoogd, soms tot ongenoegen van de plaatselijke boeren en hun vee.

Het natuurgebied rukt hier op richting stad en dorp. Natuurmonumenten heeft er met financiële steun van de Europese Unie de macht overgenomen. Overwogen wordt zelfs om de Provinciale weg op poten te zetten om een directe aansluiting te krijgen tussen het Naardermeergebied en de Ankeveense plassen. We volgen de weg, gaan rechtsaf langs de Karnemelksloot en na twee verdedigingsforten opnieuw rechtsaf. Rijden door tot de Zwarte Weg, dan linksaf en komen bij het station. Een ervaring rijker. De natuur is aan de winnende hand in dit deel van de Randstad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden