De natte duinen zijn weer terug op Texel

In de duinen, meldt de gisteren verschenen Natuurbalans 2001, leiden herstelmaatregelen tot de terugkeer van bijzondere, van goed grondwater afhankelijke planten. Een plaats waar met succes aan het herstel van vochtige duinvalleien wordt gewerkt, is het Mokslootgebied op Texel.

TEXEL - Het Mokslootgebied in het zuidelijke toekomstig Nationaal Park Duinen van Texel, kende een natuurlijke afwatering via een duinbeek. Door deze beek stroomde zoet water vanuit de zeer natte duinvalleien naar de Mokbaai en de Waddenzee.

Dankzij de 19de-eeuwse botanicus F. Holkema is bekend welke bijzondere planten er toen groeiden, zegt boswachter Kees Bruin van Staatsbosbeheer. ,,Holkema, die de flora van de Waddeneilanden in kaart heeft gebracht, heeft in 1870 het Mokslootgebied en omgeving onderzocht. Het gebied was rijk aan zeldzame soorten als teer guichelheil, groenknolorchis en oeverkruid. Het was een voedselarm en nat milieu, met enkele permanente duinplassen.''

In 1880 en 1881 werd de duinbeek vergraven en alle grote valleien rechtstreeks door de Moksloot ontwaterd. Deze zijn toen voor de landbouw in cultuur gebracht. Bruin: ,,De landbouw maakte in 1956 plaats voor de waterwinning. Het gebied werd natter, omdat niet al het water nodig was. Door de groei van het toerisme nam de waterwinning echter toe en verdroogden de duinen. Begin jaren '70 verbeterde de situatie door de ingebruikname van een ontziltingsinstallatie elders op het eiland.''

Toen die installatie versleten raakte, legde de provincie een drinkwaterleiding door het Marsdiep aan. Daardoor kon in 1993 de waterwinning worden beëindigd. Bruin: ,,De vraag was: wat gaan we doen? Omdat het terrein vroeger via de duinbeek afwaterde, is gekozen voor een natuurlijke afwatering. Daarvoor is een 65 meter lange afvoerleiding met stormkering door de Deltakering aangelegd, waardoor het water weer vrij kan afstromen.''

,,Die aanpassing alleen was niet voldoende om het doel -herstel van een voedselarm, vochtig tot nat milieu in de verdroogde duinvalleien- te bereiken. Door stapeling van voedingsstoffen was de bodem verrijkt en waren veel ruigtevegetaties. Daarom hebben we 35 hectare van de verruigde valleien, waar geen bijzondere vegetatie was, afgeplagd. Om te voorkomen dat het gebied weer dichtgroeit, worden ruim 500 hectare het hele jaar door beweid met Schotse hooglanders en Exmoor-ponies.

Tenslotte hebben we de Moksloot weer toegankelijk gemaakt voor vissen. Met een vistrap hebben we een hoogteverschil van anderhalve meter overbrugd. De stekelbaarzen kunnen het gebied weer in en daar profiteren fuut, dodaars, lepelaar en kleine zilverreiger van.''

De resultaten van de inspanningen worden nu zichtbaar. Het gebied is natter geworden, er zijn stukken permanent open water ontstaan. Er doen zich veelbelovende ontwikkelingen voor, zo blijkt uit de aanwezigheid van soorten als hondsviooltje, geelhartje, parnassia en moeraswespenorchis. In de heldere duinplassen komen diverse kranswieren en fonteinkruiden, waaronder het ongelijkbladig fonteinkruid dat in 1870 voor het laatst op Texel is gezien.

Investeren in het herstel van natuur loont, constateert Kees Bruin. En het is zeker betaalbaar: de maatregelen in het Mokslootgebied, inclusief het opruimen van de voorzieningen voor de waterwinning, hebben sinds 1973 ongeveer twee miljoen gulden gekost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden