De nachtmerrie van Kosovo

De auteur heeft voor het schrijven van een boek over asielzoekers veelvuldig contact gehad met Albanese vluchtelingen uit Kosovo in verschillende asielzoekerscentra.

ELS DE GROEN

Natuurlijk krijgen ook kinderen met de situatie te maken. In 'onschuldige' mate als Sint en Piet in de creche Nederlandse peuters opsluiten en de anderen snoep geven. In bedreigende mate als Nederlandse schoollokalen vol zenuwgas worden gespoten en kinderen schuimbekkend en stuiptrekkend afgevoerd moeten worden.

Uiteraard naar een arts. Maar ook die vertrouwt u niet meer, sinds alle Nederlandse artsen door buitenlanders zijn vervangen en er een gerucht gaat dat pasgeboren baby's door medici worden vermoord. In uw Hollandse nuchterheid hecht u daar niet zomaar geloof aan, totdat in uw familiekring slachtoffers lijken te vallen. Uw neefje sterft in de kraamkliniek en zijn moeder ondergaat een behandeling, waarna ze onvruchtbaarheid vreest.

Misschien was het kind niet gezond en beeldt de moeder zich dingen in. Toch dringt zich de gedachte op, dat de Nederlandse bevolkingsaanwas opzettelijk afgeremd wordt. Tegelijkertijd bent u getuige van de toestroom van buitenlanders. Ze nemen de plaatsen in van ontslagen Nederlanders en vestigen zich in leeggekomen gevorderde bedrijfswoningen.

Ook u hebt uw werk verloren, maar u bent van het koppige slag. U trotseert de tanks in de straten, accepteert met gekromde tenen dat zelfs in een kerk wordt geschoten (voorjaar '92), ondergaat de vele controles, geeft uw kinderen taalles en houdt hen en uzelf in leven met de opbrengsten van een moestuin.

Maar dan komt de dag waarop ze uw huis binnendringen, het hele gezin martelen en u dwingen een papier te tekenen waarmee u uw land verloochent en de zijde kiest van de bezetter. Stel dat u weigert, bent u dan een nationalist?

De hierboven geschetste nachtmerrie is helaas geen fictie, maar een reconstructie van de vele verhalen die Albanese vluchtelingen, afkomstig uit Kosovo, hier in asielzoekerscentra vertellen. Hun verklaringen worden gestaafd door amateur-videobanden, een rapport van Amnesty International en bovendien door het feit dat hun uitlatingen elkaar dekken. Allen vertellen hetzelfde en wat ze vertellen impliceert dat Servie nazi-methoden hanteert om Kosovo met zijn goud- en ijzerertsen te overheersen.

In Trouw van 11 juli schreef Gerrit Bogaard dat "Kosovo sterker dan ooit in het mythische en historische bewustzijn van Serviers voortleeft als gewijde grond, waar de Serviers in 1389 op heroische wijze van de Turken hebben verloren" .

En die verloren slag, zes eeuwen geleden, zou, zo menen de Serviers, hun aanspraken op de bodem van Kosovo legitimeren. Ter vergelijking: zes eeuwen geleden was Nederland nog een graafschap, vermalen tussen Engeland en Frankrijk. Major en Mitterrand laten ons echter met rust en ook Felipe Gonzalez heeft bij mijn weten nog nooit over beeldenstormen gerept of het bloedig verzet van geuzen gememoreerd.

Vooral in tijden van oorlog moet men zich niet door bedenkelijke nostalgie laten infecteren. Of men, zoals Bogaard, de Servische handelwijze verklaart uit een ver verleden of het geknal in Joegoslavie afdoet als een derderangs Western, men neemt in beide gevallen afstand tot het gebeuren. Men plaatst het buiten zichzelf, als iets waarvan de oorzaken elders zijn aan te wijzen. Daarmee begaat men een fout. Onze passiviteit is immers voorwaarde voor en onderdeel van het proces dat in Joegoslavie plaatsvindt.

In de jaren dertig kon Hitler zijn macht vergroten doordat het ziek-criminele in zijn handelen niet werd erkend. Pas later, toen het te laat was, zag men de gevolgen van een perfecte idioterie. Fascisme is niet iets dat ons overkomt als een wereldnatuurramp, maar iets dat we laten gebeuren. We hopen dat het ophoudt onder druk van economische sancties, en zijn verbaasd als het voortschrijdt. We verplaatsen ons niet in de Servier die al honderd burgers gedood heeft en sowieso is verloren. Wiens denkwereld is begrensd tot 'doden om te overleven'.

Binnenkort zal een onderzoeksteam van de Verenigde Naties naar Kosovo gaan. Ik hoop dat men niet zal spreken in termen van nationalismen, maar in termen van mensenrechten.

Voor de oorlog bestond ik nog niet. Nu wel, en ik schaam me.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden