De nachtmerrie van boer en brandweerman: een stalbrand

De stal in het Gelderse Didam waar 2500 varkens door een grote brand in een stal omkwamen. Beeld ANP

In Didam ging deze week een stal met 2.500 varkens in
vlammen op. Jaarlijks zijn er tientallen stalbranden waarbij duizenden dieren omkomen. Een actieplan moet stallen veiliger maken.

Het geluid van krijsende varkens, dat vergeten brandweermannen nooit meer. “Het zijn vreselijke klussen”, zegt Roelf Knoop van Brandweer Nederland. De kans op een stalbrand is weliswaar niet groot – in 2017 waren er volgens cijfers van de brandweer 47 stalbranden, bij 28 kwamen dieren om –  maar als het gebeurt is het verschrikkelijk, zegt Alfred Jansen van boerenbelangenorganisatie LTO  Nederland. “Het heeft een enorme impact. Op de boer en op de omgeving.”

Beeld Sander Soewargana

De Dierenbescherming, het Verbond van Verzekeraars, Brandweer Nederland, LTO Nederland en de Producentenorganisatie Varkenshouderij lanceerden deze maand een actieplan om stallen brandveiliger te maken. Het is het tweede, het eerste plan resulteerde onder meer in strengere eisen voor nieuwe stallen. Maar omdat de meeste stallen gebouwd zijn voor die in 2014 van kracht werden, heeft dat nog niet geleid tot minder branden en minder dode dieren.

In 2016 verbrandden, volgens de evaluatie van het vorige actieplan, zo'n tweehonderdduizend runderen, kalveren, varkens en kippen. Dierenactivisten eisen maatregelen, maar het is niet gemakkelijk om dieren uit een vuurzee te redden, zeggen zowel de boeren, de brandweer als de Dierenbescherming.

Beeld Sander Soewargana

Net fakkels

“Kippen, varkens en in mindere mate runderen vertonen geen vluchtgedrag”, zegt boer Jansen van LTO. “Ze zitten in hun habitat en willen daar niet uit.” De woordvoerder van de Dierenbescherming kent een verhaal van een boer die zijn geredde varkens in paniek terug de brandende stal in zag rennen. Kippen maken sowieso geen schijn van kans, zegt Knoop van de brandweer. “Die verbranden zo snel, het zijn net fakkels.” Koeien maken de meeste kans, omdat die vaker gewend zijn naar buiten te gaan.

Daar komt bij dat oplossingen als openklappende deuren om dieren een vluchtweg te bieden, de brand alleen maar heviger maken. Er komt in zo’n geval een enorme dot zuurstof bij het vuur. “We gaan nader onderzoek hoe we het voor dieren makkelijker kunnen maken om te vluchten”, zegt Jansen.

Het nieuwe plan richt zich vooral op het brandveiliger maken van bestaande stallen. Periodieke elektrakeuringen zijn al voor veel boeren verplicht, en er komt onderzoek naar het nut en de kosten van bijvoorbeeld bliksemafleiders, bluswatervoorzieningen of branddetectoren.

Beeld Sander Soewargana

Oorzaak vaak onbekend

De Dierenbescherming is daar blij mee maar een woordvoerder zegt ook: “Het mag allemaal wel een tandje meer en een tandje sneller. Wat moet je nog onderzoeken aan het nut van bliksemafleiders?” Aan de andere kant: “Een
bliksemafleider is duur en boeren krijgen er geen korting voor op hun verzekering. Daar hebben we het wel over gehad, maar het is niet in het actieplan gekomen.”

Branden worden volgens de brandweer vaak veroorzaakt door kortsluiting in de elektrische installatie, boeren die bijvoorbeeld lassen in de stal of door blikseminslag. Maar van het grootste deel van de branden is de oorzaak onbekend. “Omdat de brand te vernietigend is”, aldus brandweerman Knoop. Volgens hem is het voor de brandveiligheid vooral belangrijk dat elektrische installaties in een aparte ruimte staan en dat de stal wordt opgedeeld in compartimenten zodat vuur minder snel om zich heen kan grijpen.

Lees ook: 

Varkenshouder Kees van der Meijden sloeg na een stalbrand een volledig nieuwe weg in

Bij branden in megastallen zijn dit jaar al meer dieren omgekomen dan vorig jaar. In Oirschot sloeg varkenshouder Kees van der Meijden, na een brand vorig jaar, een volledig nieuwe weg in.

Wakker Dier wil meer actie tegen stalbranden

Bij een brand in een kippenstal in Swifterband zijn vanochtend circa 40.000 kippen omgekomen. Afgelopen weekeinde ging er ook al een schuur in de fik, met varkens. Voor Wakker Dier is de maat nu echt vol: de dierenbelangenorganisatie vindt dat de sector en de minister in actie moeten komen tegen de branden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden