De nacht van De Telegraaf

De nacht is voor het ongedierte. Geheel in de stijl van dit spreekwoord roepen de meeste politieke nachten een negatief beeld op. In 1925, in de nacht van Kersten, struikelde het eerste kabinet-Colijn op het gezantschap bij de paus; een gebeurtenis met een wrange bijsmaak, omdat de liberalen op puur politieke gronden voor de motie van de SGP'er Kersten hadden gestemd.

De nacht van Schmelzer ging zelfs de geschiedenis in als de nacht van het verraad, van de moord met voorbedachten rade. Pas na vijfentwintig jaar bleek er ruimte voor eerherstel van de aldus ten onrecht verguisde hoofdrolspeler.

Kenmerkend voor deze nachten is dat zij terstond negatief konden worden ingekleurd. De nacht van Wiegel daarentegen heeft tot dusverre geen enkele kleur aangenomen, behalve dan dat zij de meeste Binnenhofwatchers met verbijstering heeft vervuld. Zo niet in De Telegraaf, die van deze gebeurtenis binnen de kortste keren een kerstnacht blijkt te hebben gemaakt, een nacht waarin niemand minder dan de held Wiegel zijn heldere licht heeft laten schijnen in de immense duisternis van paars.

De krant somt de droeve daden van elk van de individuele bewindslieden nog eens genadeloos op en laat Paars II 'roemloos ten onder' gaan. Dankzij Wiegel natuurlijk die in een afzonderlijke brievenpagina een 'oorverdovend applaus' in ontvangst mag nemen. Compleet met een kloeke tekening van Bert Witte waarin we senator Hans Wiegel zien als rots in de politieke branding zien, waarop 'het gedram van D66 is stukgelopen': Bravo, Hans Wiegel, die ons van paars heeft verlost!

In De Telegraaf geen anomalieën, dubbele bodems of tegenstrijdigheden die ten nauwste met deze crisis samenhangen. Zoals die over de zogenaamde principiële opstelling van Wiegel. Niemand betwist hem het recht betwisten zonder last of ruggespraak zijn stem te bepalen en al helemaal niet waar het hier om zaken gaat die de grondslagen van ons bestel raken. Punt is alleen: hoe principieel moet je vervolgens die vier andere VVD'ers noemen die wel omgingen? Hoe principieel ook is Wiegel zelf die ooit (bij het vertrek van Andriessen uit het kabinet-Van Agt) als principe uitsprak maar één principe te kennen, namelijk het kabinet overeind te houden?

De VVD is voor invoering van het referendum. Maar ik kan me niet herinneren dat Bolkestein of welke VVD'er ook er ooit met warmte over heeft gesproken. Dit versterkt de indruk dat het kroonjuweel uitsluitend in de etalage is gezet om D66 bij de coalitie te betrekken. Men had Calimero nodig om met de PvdA in één kabinet te durven zitten. En bij de PvdA dacht men er al precies zo over. Bij de verdediging zei minister Peper: als het over tien jaar niet blijkt te werken, dan gooien we het toch weer gewoon uit de Grondwet.

Vanuit deze gedachtegang is de rol van D66 het meest curieus. Deze partij is aan het avontuur begonnen in het volle besef dat niemand het referendum echt begeerde, in het besef ook dat het een dubbeltje op zijn kant zou worden. Dat bleek ook wel want één tegenstem van Bierman zou voldoende zijn geweest om het te verwerpen. Maar gek genoeg zou het kabinet dan wel vrolijk zijn paarse deuntjes hebben kunnen blijven fluiten. Het ging D66 dus niet zozeer om het referendum. De VVD moest unaniem zijn. De democraten eisten kadaverdiscipline.

Waar gaan de verkiezingen straks over? Voor of tegen het referendum? Onzin. De VVD is ook voor. De betrouwbaarheid dan van de VVD? Jazeker. Het zit D66 dwars dat de club één man niet plat heeft kunnen krijgen. Die man heet Wiegel, die tegen die andere vier VVD'ers zei: laten jullie het maar aan mij over. Om D66 extra te pesten. Een man die dat bedenkt verdient een eigen nacht. Het zou alleen niet in mijn hoofd opkomen er een kerstnacht van te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden