De Nacht van de Poëzie maakt voormalig slam-kampioen Erik Jan Harmens toch wat beverig.

De Nacht is een instituut, zegt Erik Jan Harmens (33) en daarom is hij toch nerveus. Ook al stond hij eerder op 400 podia, ook al las hij zijn gedichten voor tijdens de festivals Lowlands, Poetry International en Crossing Border. De Nacht van de Poëzie is anders, massaler, serieuzer vooral: ,,Ik ben toch wat beverig voor de confrontatie met 2400 hardcore poëzieliefhebbers.''

Vannacht om 01.00 uur moet Harmens zich gaan bewijzen, als debutant op de Nacht van de Poëzie. Zeven minuten heeft hij om zo'n negen gedichten voor te dragen. Claus of Wolkers af, spot aan, zaallichten uit en dan wil Harmens wél die zwarte zaal in knallen. Zijn definitieve selectie moet hij nog maken, maar hij gaat zeker ook nieuwe gedichten doen: ,,Ik neem graag risico.''

Afgelopen herfst debuteerde Harmens met 'In menigten', een bundel met bijtende, wrang-komische gedichten vol seks, drank, chaos en geweld. Spijkerbommen ontploffen in zijn poëzie, mensen kwijlen, gillen en vrijen tot het bloedt. Vrolijk is de wereld volgens Harmens niet: Ik vind een lijk op de Kloveniersburgwal / en maak dat maar 'ns weg. Maar lachen mag wel, al is het zurig, al is het even: Ik moet lachen tot ik jou zie / dan wil ik alleen nog maar brandy.

Met zijn verzen in een keurig kaftje maakte Harmens zijn officiële entree in de literaire wereld. Maar al veel eerder roerde hij zich in het poetry slam-circuit, waarin het óók of vooral om de voordracht draait. Harmens deed het goed op de slam-podia en werd in 2002 zelfs de nationale slam-kampioen. Snelle performance, jong publiek, poëzie als wedstrijd op rokerige poppodia: tussen de slammers en het literaire circuit gaapt een flinke cultuurkloof. Harmens: ,,Op een literaire avond in Zutphen zei meneer Kopland laatst tegen me: meneer Harmens, u en ik hebben een wat andere stijl.''

Aan zijn stijl zal Harmens voor deze Nacht niet veel veranderen. Hij leest het liefst met een harde, dreunende, monotone stem, met 'de klankkleur van een parkeergarage': ,,Zo'n voordracht past bij de woede en de frustratie van mijn poëzie.'' Van zijn slam-verleden zal hij ook vanavond veel profijt hebben. Altijd de zaal inkijken, af en toe pauze nemen, niet te veel drinken van tevoren, dat zijn de lessen die slam hem heeft geleerd. En vooral ook: goed timen, niet te lang doorpraten: ,,Bij een poetry slam word je na twee minuten al weggedrukt. Dat is misschien wel mijn grootste angst: dat ik vanavond veel te vroeg met mijn voordracht stop.''

Slammers hebben geen goede reputatie in literaire kringen, weet Harmens: ,,Ik denk dat mijn bundel is uitgegeven ondanks mijn slam-verleden.'' Critici schreven enthousiast over 'In menigten', maar ook een beetje verbaasd: verdomd, op papier werken zijn gedichten óók. Want slammers zijn performers, vindt het establishment, die met humor, oneliners en effectbejag kortstondig een publiek vermaken. Maar zwart-op-wit, in de stilte van de huiskamer, blijft er van hun werk maar weinig over.

Harmens schaamt zich absoluut niet voor zijn slam-achtergrond, maar hij benadrukt dat zijn bundel wel een serieus literair debuut is. En vanavond is er géén wedstrijd, vanavond draait het om de poëzie. Daarom wil hij zijn voordracht niet besluiten met een vette 'roffel', een beproefde grap: ,,Dat is amusement, dat is te veel effectbejag, dat vind ik niet interessant.'' Juist op de Nacht van de Poëzie wil hij rustig eindigen met een 'non-event' en dus niet met een apotheose.

Een gedicht dat hij vanavond zeker niet gaat voorlezen is zijn slam-classic 'Prei', over een moeder die valt. ,,Dat gedicht is te fuifnummerig, dat gebruik ik alleen als ik de zaal echt niet meer plat krijg.'' Het is niet zijn ambitie om buldergelach te oogsten, dat heeft hij nu wel gezien. ,,Ik heb liever een spanning tussen mij en het publiek.'' Die hoopt hij onder meer te creëren met zijn lievelingsgedicht 'Soon'. Daarin staat die ene absurdistische, beeldende regel, die zo lekker van het podium knalt: en ik wéét dat de eland pas geschoten is als het gewei is / vastgeklonken aan de grill van mijn pick-uptruck.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden