De mythe van de 'femme fatale'

Mythes horen bij de cinema. ,,De ster is een halfheidense persoonlijkheid bij wie geen onderscheid gemaakt kan worden tussen de persoon die ze werkelijk is, de persoon die de droomfabrieken hebben gefabriceerd, en de persoon die de kijkers hebben bedacht. Wat ooit de mythische macht van een godin was is bij de ster veranderd in een daadwerkelijke macht want zij kan films veranderen, maar ook het lot van haar bewonderaars richting geven.''

Het was filosoof Edgar Morin die dit schreef in zijn boek 'Les Stars' uit 1960, toen filmsterren nog een macht hadden die nu eerder voor popsterren is weggelegd. Het citaat vond ik in een vorige maand verschenen, verrassend boek van Arjen Mulder over de Amerikaanse actrice Constance Dowling. Nooit van gehoord zult U denken en dat is niet raar. Dowlings enige wapenfeit is dat ze debuteerde in het filmdebuut van Danny Kaye. Daarna had ze kleine rollen in b-films, veel 'film noirs', vaak als de 'femme fatale' die snel het loodje legt.

Toch kwam deze onbekende Constance Dowling hard in botsing met de macht van de cinema. Ze was lange tijd de minnares van Hollywood-regisseur Elia Kazan, en ze was, en zo hoorde Mulder voor het eerst over haar, de vrouw voor wie zijn lievelingsschrijver Cesare Pavese zelfmoord pleegde. Na een romance van tien dagen in 1950 in Rome schreef Pavese zijn gedichtencyclus 'De dood zal jouw ogen hebben'. Hij uitte (en redigeerde) liefdesverdriet en zelfhaat in de laatste bladzijden van zijn voor publicatie bestemde dagboek, en nam in zijn hotelkamer slaappillen in.

Het bracht Constance Dowling alsnog faam: zij het niet onder eigen naam. Ze ging voortaan te boek als het onbekende actricetje dat in reactie op het slechte nieuws alleen zou hebben gezegd niet te hebben geweten dat haar ex-minnaar zo beroemd was.

Mulder biedt haar eerherstel. Niet met een standaardbiografie over de vrouw achter de beroemde man, zijn boek is eerder een cultuurgeschiedenis. Hij diept Dowling op in diverse dagboeken en autobiografieën en wijst vervolgens aan hoe Kazan in zijn autobiografie alleen in termen van het zinnelijke blondje over zijn geliefde schrijft, en hoe de cinefiele Pavese, die zelf langdurig onderzoek deed naar de werking van de mythe, in dagboek en gedichten de 'femme fatale' herschept die zijn zelfgekozen dood mag vervolmaken.

Het is een voorspelbare analyse en toch fascinerend. Onthutsend is het ook een beetje; die macht van de mythe. Hoe zij een bestaan vervormt. Want na Pavese's dood ging Dowlings leven wel gewoon door.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden