Review

De mythe als een vorm van spraak

Van de Franse filosoof Roland Barthes verscheen begin 2002 al een vertaling van 'Uit de taal van een verliefde'. Nu is er ook een herziene vertaling verschenen van zijn boek 'Mythologieën'.

Barthes analyseert hierin de rol die moderne mythen spelen in de westerse samenleving, en vooral in het Frankrijk van zijn eigen tijd. Ze komen tot uiting in het dagelijks leven, de reclame, massacultuur, sport of politiek. Een overeenkomst tussen beide boeken is de nadruk op de taal. In het tweede, theoretische deel van 'Mythologieën' beschouwt Barthes de mythe als een vorm van spraak, een 'semiologisch systeem' waarin het gaat om tekens en hun betekenis. Maar hij stelt zich, geïnspireerd door het marxisme, ook een maatschappijkritische taak. Het grote doel van alle mythen is 'de wereld tot stilstand te brengen'. Welnu, de hedendaagse mythen die Barthes beschrijft, ziet hij als middelen die de heersende bourgeoisie gebruikt om de door haar gedomineerde maatschappelijke status- quo te vereeuwigen en zo te verhullen dat deze een historisch ontstaan kent en ook weer kan worden gewijzigd.

In de ruim 50 hoofdstukjes die de hoofdmoot van het boek vormen, klinken deze theoretische achtergronden door, maar lang niet altijd direct. Gelukkig maar, want de rasintellectueel Barthes schrijft toegankelijker naarmate zijn theoretische keurslijf hem minder beknelt en hij zijn essayistische kwaliteiten vrijer kan uiten. Wie aan zijn diepere bedoelingen weinig boodschap heeft, kan dit in 1957 gepubliceerde boek altijd nog lezen als een indringende en scherpzinnige beschouwing over de jaren vijftig: de Citroën DS, Abbé Pierre, Billy Graham, de kind-dichteres Minou Drouet, de plasticmode, de Marsmannetjes en de dood van Einstein.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden