De muziek van Sela schept een band

kerkconcert | Al jaren zitten de kerken waar Sela optreedt tjokvol. Wat zegt het succes van de christelijke band over de kerk? 'Ik heb aan zo'n avond meer dan aan een kerkdienst.'

Terwijl roodblauwe lichten de Grote Kerk van Delft in een geheimzinnig decor omtoveren, luidt een van de bandleden van Sela op het podium een kerkklok. Bim, bam, bim, bam. Het is halfdonker in het oude godshuis. Mensen zoeken nog schuifelend een plekje.

Het in rook gehulde ritueel kondigt het begin van het concert aan. Voor veel bezoekers is het een herkenbaar geluid: iedere zondag luiden in Nederland duizenden kerkklokken, ze roepen gelovigen op om op hun fiets te springen, ter kerke te gaan.

Het is een feit dat steeds meer mensen dat laten. Maar als Sela optreedt, is de kerkbank te krap. Al jaren zijn de concerten van de christelijke band volledig uitverkocht, vertelt bandcoördinator Paul de Vos.

Waar Sela tijdens paas- en kersttours een jaar of tien geleden nog in zes kerken speelde, speelt de band nu in de 21 grootste protestantse kerken van Nederland. De Laurenskerk in Rotterdam bijvoorbeeld, de Sint Jan in Gouda, de St. Michaelskerk in Zwolle - kerken die met gemak 800 mensen herbergen.

Dat ook bij een concert van Sela de kerkklokken worden geluid, lijkt bijna symbolisch. Vervangt de band de kerk, of is zij juist een welkome aanvulling daarop? Hoe is het succes van Sela te verklaren, de band die nu elf jaar aanbiddingsmuziek componeert en oude kerkliederen in een nieuw jasje stopt?

In de Grote Kerk in Delft zwelt de muziek aan. Uit de liederen die Sela uitvoert, spreekt troost: 'Wees stil als je geen toekomst ziet, vertrouw op God want hij vergeet ons niet.' Zanger Frans Korpershoek vraagt de bezoekers mee te zingen. "Samen zingen is belangrijk", vertelt hij, en tijdens de liederen die volgen, geeft hij de toonhoogte aan met zijn hand.

Martin Hoondert, universitair docent in muziek, religie en ritueel aan de Tilburg University, vindt vooral het taalgebruik van Sela vernieuwend. "De band gaat voorbij aan strikt kerkelijke, traditionele taal, maar verwoordt het geloof op een herkenbare en authentieke manier, zodat het mensen weer raakt."

De authenticiteit van de teksten wordt ondersteund door de rijke muzikale taal van de band, ziet Hoondert. "De combinatie zorgt ervoor dat de liederen iets heel meeslepends hebben. Muzikaliteit brengt een soort eenheid. Omdat de band dat ook nog combineert met rituelen als schriftlezingen, ontstaat een gevoel van gedeelde ervaring. Door ritualisering word je uitgedaagd om je te engageren met wat er gebeurt."

Als het pauze is, verlaat mevrouw Van der Vliet (66) ontroerd haar kerkbank. "Ik word door Sela helemaal aangestoken voor de liefde voor Jezus", zegt ze. "Wat Sela zingt, dat zie ik in mijn hoofd gebeuren, ik word er emotioneel van." Haar zoon Jeordie is 'vriend van Sela', dat betekent niet alleen dat hij van de muziek houdt, maar ook dat hij de band financieel ondersteunt en af en toe naar speciale concerten en evenementen kan, zoals kerstnacht op een landgoed, of een jaarlijkse barbecue met de band.

De groei van Sela merkt hij naast de krapte in de kerkbank aan kleine dingen: "Vroeger moest je bij de barbecue zelf je vlees meenemen, later was er catering. De bandleden zijn trouwens niet gericht op zichzelf tijdens zo'n evenement, ze zijn net medegelovigen die zondag naast je in de kerk zitten."

Wat universitair docent Hoondert verrast aan Sela, is de sterke gemeenschap rond de band: al die mensen die via de website betrokken zijn, die naar barbecues gaan, jaarlijks concerten bezoeken. Hoondert: "Je kunt je engageren met deze groep, erbij horen en het zelf gaan doen. Dat heeft een krachtige werking."

Dat is ook de visie van Sela, zegt bandcoördinator Paul de Vos. "De band is er niet voor de concerten, maar voor de kerk. Daarom is de bladmuziek zo te downloaden op de website en leren de muzikanten nieuwe liederen tijdens concerten aan."

Hierdoor verspreidt de muziek van Sela zich snel, ziet Hoondert. "Het is een beweging die voorbij de grenzen van de kerkelijke gemeente gaat. Nu steeds meer mensen de fysieke plek van het kerkgebouw niet meer betreden, blijven zij toch zoeken naar verbanden die herkenbaar zijn, en Sela is dat."

Voorin het Delftse godshuis zitten vriendinnen Nel de Vries (51) en Nicolette Brik (48) in de kerkbank. Zij laten de koffiepauze maar even zitten, want ze willen hun plekjes bewaken. De Vries luistert veel naar Sela. "De muziek raakt me gewoon."

Ze bezoekt wekelijks een gereformeerde bondskerk in Hekendorp, een dorpje in de buurt van Gouda. De psalmen die daar gezongen worden mogen van haar 'wel wat moderner'. Vriendin Brik valt haar bij: "Ik mag het eigenlijk niet zeggen, maar ik heb aan zo'n avond meer dan aan een kerkdienst. Hier belééf je het geloof helemaal."

Bij de koffietafels zijn wat leden van de hervormde kerk van Monster elkaar tegen het lijf gelopen. Esther Spies (33): "Ik zie in de bandleden de kracht van God terug, dat bemoedigt mij. Ik hoef dit niet elke week in de kerk, maar het is fijn extra buiten de zondagse diensten om." Marion van Delden (12) staat ernaast een beetje te dralen. "De kerk is anders véél saaier dan dit. Hier zijn coole lichten."

Frans en Marieke de Boer (25 en 26) gaan vooral naar Sela om 'lekker te praisen'. Het stel bezoekt wekelijks de gereformeerd-vrijgemaakte kerk in Delft en daar zijn de Sela-liederen al ingeburgerd. Frans: "Ik vind het vooral fijn dat Sela oude kerknummers in een modern jasje steekt. En als ik naar een concert ga, neem ik ook weer nieuwe nummers mee naar huis."

Volgens religie- en ritueelexpert Hoondert vormt wat Frans de Boer zegt een groot deel van de succesformule van Sela: "Omdat Sela zowel aansluit bij de traditie van de kerk, als iets nieuws brengt, bindt de band mensen aan zich."

Na de pauze, stapt Kinga Ban, de leadzangeres, naar voren op het podium. De band heeft net met een muzikaal intermezzo Jezus' lijden en sterven vertolkt. Ban, die als dertiger jonger is dan het grootste deel van haar publiek, gaat op een kruk zitten en begint te vertellen. "Drie jaar geleden werd ik ongeneeslijk ziek verklaard. In de droge woestijn van het leven heb ik in Jezus mijn onuitputtelijke bron gevonden. Mijn eigen bron bleek maar een klein regenplasje."

De verbinding leggen tussen het grote verhaal van het christendom en het persoonlijke leven - het is Sela ten voeten uit. "Hoe groter de menselijke factor, hoe meer belangstelling iets krijgt - het is een bekend principe in de marketingwereld", zegt Hoondert.

De bandleden fungeren als identificatiefiguren in een tijd waarin geloven niet meer zo normaal is, ziet hij. "Ze zijn oprecht, laten zichzelf zien. Zij belijden daarin openlijk hun geloof in God en schamen zich er niet voor. Dat wordt bewonderd."

Daarnaast vinden protestanten bij de band iets wat ze misschien missen in hun eigen kerk, ziet De Vos. Net zoals vriendinnen Nel de Vries en Nicolette Brik op de voorste bank in Delft zeiden. De discussie over of 'het lied' naast de psalmen deel van de eredienst mag zijn, is in sommige orthodoxe PKN-kerken een gebed zonder eind.

Overigens: uit die orthodoxe hoek is de band Sela wel ontstaan. De band werd opgericht door de Hervormd Gereformeerde Jeugdbond (HGJB), de jeugdvereniging van de rechterflank van de PKN, om de eigen zangbundel 'Op Toonhoogte' op te frissen. Volgens De Vos die indertijd vrijwilliger was bij de HGJB, merkte de bond onder de achterban een behoefte aan muziek die meer ruimte geeft aan het emotionele deel van geloven. "Sela is in dat gat gesprongen," aldus de bandcoördinator.

Hoewel de band dus voor orthodoxe protestanten is opgericht, heeft Sela inmiddels in de gehele breedte van de kerk fans. Als mevrouw Van Vliet na het concert in Delft de Grote Kerk uitloopt, zegt ze dat ze het vooral zo mooi vindt dat tijdens het zingen 'alle kerkmuren wegvallen'.

Zo divers als de fans van Sela inmiddels zijn, zo divers is ook haar functie voor de kerk geworden. Toch lijken de bezoekers in de Grote Kerk één behoefte te delen: ze willen een ervaring delen, ze willen geraakt worden op een emotionelere manier. Ze willen dat de God waarin ze geloven via hun oren hun hele wezen beroert.

Een concert van Sela in de Groninger Martinikerk.

'Ik vind het vooral fijn dat Sela oude kerknummers in een nieuw jasje steekt'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden