De muze en haar misère

maria, i need your lovin' | interview | Fotograaf Martijn van de Griendt legde het heftige leven vast van Maria, die hij op straat tegenkwam. Hij bleek meer op haar te lijken dan hij dacht.

Er wordt altijd gehoopt dat mensen die zelfmoord plegen een briefje achterlaten met uitleg. Ik heb denk ik geen uitleg nodig. Dat wat ik wil, zal ik nooit krijgen. Dat is ware LIEFDE.


Maria leest haar afscheidsbrief voor aan Martijn van de Griendt. Ze laat een foto zien 'die ze wel zes keer heeft bewerkt' op haar laptop: haar grote, bruine ogen kijken de camera in. Op haar slaap rust de loop van een pistool. Het meisje uit Eindhoven, dat uit Brazilië geadopteerd werd toen ze drie maanden oud was, heeft haar capuchon over haar hoofd getrokken. Met lege ogen kijkt ze Van de Griendt aan.


De fotograaf vraagt hoe het nu met haar is. Ze is net thuis van een spoedopname in een psychiatrisch ziekenhuis, na een enorme inzinking. "Hetzelfde", zegt ze.


Het is de indringendste scène uit de film die Van de Griendt over Maria heeft gemaakt. Hij ontmoette haar toen ze stond te blowen in een parkje. Ze was achttien, had al een kind en werkte toen tijdelijk in een seksclub om de hoek. De volgende dag fotografeerde hij haar met een polaroidcamera bij zijn broer thuis. Ze vertelde over haar leven vol drugs, verkeerde mannen en psychische problemen.


Van de Griendt dacht direct: over haar wil ik een boek maken. Nu, tien jaar later, is er een boek én een film. Titel: 'Maria, I need your lovin'. In het nawoord van het fotoboek schrijft Maria:


Waarom zou iemand mij in godsnaam zo lang willen volgen? Is mijn leven zo interessant? Blijkbaar wel. In het begin vroeg ik me af of hij (Martijn, red.) niet gewoon een viespeuk was met bijbedoelingen, maar eigenlijk had ik al snel in de gaten dat hij echt geïnteresseerd in mij als persoon was. Onze gesprekken waren allesbehalve oppervlakkig en ik voelde me erg vrij bij hem.


Is Maria uw muze?


"Ik heb nooit een relatie met Maria gehad en heb dat nooit gewild. Maar als je een muze definieert als inspiratiebron, dan is ze dat zeker. Maar ze is geen muze zoals ik het begrip muze kende, waarop je verliefd bent."


Bent u nooit verliefd op haar geweest?


"Nee, ik ben nooit verliefd geweest. Kijk, ik vind haar een heel mooie vrouw, visueel gezien. Maar het was vooral haar heftige leven dat mij aantrok, misschien omdat ik zelf juist braaf ben opgevoed. Ook haar ogen fascineren me; wat ik daarin zag toen ik die eerste polaroid van haar maakte. Er zit een enorme melancholie in haar blik.


"Maria kan heel verleidelijk zijn, maar dat is ze nooit naar mij geweest. We hebben daar duidelijke afspraken over gemaakt. Zij was gewend dat mannen maar één ding van haar willen. Richting mannen neemt ze ook zo'n houding aan. Ik heb al heel snel gezegd: 'Maria, daar ben ik niet naar op zoek. Wij gaan niets samen hebben'. Dat was ook de enige reden waardoor ik zo dicht bij haar kon komen."


Hebben jullie nooit ruzie gehad?


"Zeker wel, Maria heeft een enorm grote bek. Ze zei vaak: 'Rot op met die camera'. Als ik bijvoorbeeld vroeg: 'Wil je die deur opnieuw dichtdoen, want ik was net te laat met filmen, dan werd ze heel boos. 'Mijn leven zet je niet in scène!', zei ze. Maria is oprecht en zuiver. Maar soms ook heel irritant.


"Ze probeerde me wel eens voor haar karretje te spannen toen ze een conflict had met de woningbouwvereniging, omdat ik mensen bij de pers ken. Daar ben ik niet in meegegaan. Ze is daar heel boos over geworden. Wat haar ook ergerde, is dat ik vooral het negatieve filmde en fotografeerde. 'Je komt alleen langs als het slecht met me gaat', heeft ze wel eens gezegd. En op die manier spande ik haar voor mijn karretje."


Zegt dat iets over u?


"Ik laat mensen nooit lachen op foto's, dat vind ik stom. Lachende foto's horen voor mij bij de plastic wereld die iedereen probeert te laten zien. Zeker nu er selfies zijn. Ik wil mensen laten zien zoals ze echt zijn. Of zoals ik ze zie. Daarom sprak Maria mij zo aan: ze is een open boek qua expressie. Mijn foto's van haar zijn eigenlijk een pleidooi voor kwetsbaarheid, voor jezelf durven zijn. Ik wil laten zien wat er achter de glimlach schuilgaat."


Al die jaren was het onwerkelijk, de gedachte dat er echt een fotoboek over mij zou uitkomen. Martijn sprak er vaak over, maar ik dacht dat al die honderden polaroids uiteindelijk op een stapel zouden belanden en er niets mee gedaan zou worden. Nu dit toch niet zo blijkt te zijn, vind ik het best eng.


Dit stuk van mijn leven zal voor altijd terug te zien zijn, door de ogen van een ander. Ik heb vaak gezegd dat ik schijt heb aan heel de wereld en het me niets kan schelen wat anderen over me denken. Maar als er een intiem fotoboek en ook nog een film over je leven wordt uitgebracht, praat je wel anders.


Wil Maria met het project stoppen?


"Dat speelt zelfs nu weer: ze wil sinds vorige week liever niet meer aan interviews meedoen. Maria werd zwanger toen ze vijftien was, en die dochter wordt door Maria's adoptieouders opgevoed. Ze heeft wel contact met haar, ze is twaalf nu. Omdat ze zich realiseert dat haar dochter begint te begrijpen wat haar moeder doormaakt, is ze heel voorzichtig.


"Ze wil haar dochter, die overigens niet in de film zit, beschermen. Dat snap ik heel goed. In diezelfde reflex is ze een keer eerder geschoten. Toen heeft ze ons contact even stopgezet. Ik heb haar een tijd met rust gelaten, en toen draaide ze wel bij. Maria gaat nu eenmaal zo."


Lees verder op pagina 4


Van de Griendt maakt golven met zijn hand. "Dat is nu ook het geval. Ze vindt het heel spannend dat haar ziel wordt blootgelegd in de film."


Is het ingewikkeld om een meisje met zo veel problemen te fotograferen?


"Ik vond het soms moeilijk om in mijn rol als maker te blijven. Van nature ben ik een helper. Toen Maria's vriend zichzelf doodde, een van de heftigste dingen die ze meemaakte in de tijd dat ik haar volg, gingen wij een paar dagen later naar die plek toe. Hoe moeilijk het ook was, ik heb toch mijn camera gepakt en gefilmd hoe ze in huilen uitbarstte in de auto. Omdat ik in eerste instantie maker blijf."


Ook als ze van de psychiatrische afdeling af is en haar afscheidsbrief aan u laat zien, filmt u haar. Kon u niet beter een kop thee gaan drinken?


"Ik praat ook met haar via de camera. Die zat niet altijd in de weg om goede gesprekken te voeren. Vaak stopte ik na een tijdje met filmen en praatten we verder. Als ik Maria's grens over ging, zei ze gewoon 'Rot op'. Dan wist ik waar ik aan toe was. Ik voelde zelf ook wel aan wat wel en niet kon."


Als het slecht met Maria gaat, geeft u haar een beeldje van de heilige maagd. Ziet u verband tussen haar en de bijbelse Maria?


"Maria en ik hebben allebei iets met het decorum van de katholieke kerk. Zij draagt gouden kruizen, ik had als student een Mariabeeld en een Jezusbeeld op mijn kamer. Beyoncé poseerde onlangs met bloemen om zich heen als een zwangere Maria. Ik dacht: ik heb mijn eigen Beyoncé. Ik heb Maria niet voor niets heel veel gefotografeerd toen ze haar tweede kindje kreeg, op haar eenentwintigste. De bijbelse symboliek zit impliciet in de polaroids: omdat ze een goudachtige kleur hebben, en een aureoolachtige sfeer. Ik zag Maria veranderen doordat ze Phoenix kreeg en ze besloot zelf voor haar te zorgen."


Gelukkig ben ik volwassener en wijzer geworden. Denk ik. Ik heb er een prachtige tweede dochter bij gekregen die mij nog altijd de kracht geeft om een stabiele toekomst op te bouwen voor ons drietjes. De keuzes die ik nu maak, vertellen me dat ik heb geleerd van het verleden. Een verleden vol drugs, mannen, feesten en vooral een hoop drama. Ik heb mensen verloren door domme ongelukken, drugs of zelfmoord. Mijn leven is altijd heftig geweest.


Maar ik ben er nog. En ik wil er ook zijn.


Waarom fascineert Maria u zo?


"Toen ik haar leerde kennen, was mijn relatie een jaar uit. Mijn ex is op dezelfde dag jarig als Maria en had borderline. Ik heb haar niet kunnen helpen. Ik herkende iets van mijn ex-vriendin in de melancholie in Maria's ogen.


"Maria zei vorige week tegen me: 'Dat die film helemaal over ellende met relaties gaat, is jouw interpretatie van mijn leven. Je had ook mijn krakersbestaan of relatie tot mijn adoptieouders als rode draad kunnen kiezen'. Maar dat deed ik niet. Het lukt Maria maar niet om haar ideale liefde te vinden, en dat raakt mij omdat het herkenbaar is."


Leg eens uit.


"Dit gaat veel te diep, ik ben even op mijn koekje aan het kauwen nu." Van de Griendt lacht een beetje zenuwachtig.


"Ik heb op de fiets hiernaartoe besloten dat ik dit wel zou vertellen, dus nu ga ik het doen ook. Ik heb dus óók heel erg geworsteld met relaties. Nu gaat het toevallig heel goed, maar daarvoor ging het keer op keer mis. Ik moest eerst een weg leren vinden met mezelf, net als Maria. Ze heeft haar adoptieverleden een plek gegeven, in de tien jaar dat ik haar volg. Dit vertellen is voor mij een manier om mezelf gelijk te stellen aan haar. Ik wil geen maker zijn die iemands ellende vastlegt, maar zelf niet het achterste van mijn tong laat zien."


Hoe het in de liefde is?


Het kan niet beter.


Eindelijk heb ik de ware ontmoet.


Ze is grappig, slim, mooi, zorgzaam, muzikaal, creatief, een tikkeltje gestoord en moeder van twee prachtige dochters die precies op mij lijken.


Ja, ik heb mezelf gevonden. En ik hou van haar.


Maria

documentaire en boek

De documentaire 'Maria, I need your lovin' wordt woensdag 1 maart uitgezonden op NPO2 om 23.10 uur. De première zondag in bioscoop FC Hyena in Amsterdam is uitverkocht. Vanwege de grote belangstelling draait de film daar op 28 februari nogmaals, om 19.30. Het boek verschijnt eind februari.

Martijn van de Griendt

Fotograaf Martijn van de Griendt (1970) studeerde aan de School voor Journalistiek in Utrecht en later aan de kunstacademie in Den Haag. Hij werkt onder andere voor Het Parool en Oor. Van de Griendt is bekend om zijn portretten en documentaire fotografie. Jeugdcultuur fascineert hem. 'Maria, I need your lovin'' is zijn negende fotoboek. Voor het eerst maakte hij ook een film. Of hij Maria blijft volgen, weten hij en Maria nog niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden