de Mosasaurus: Maashagedis Lars was een toproofdier uit de Krijttijd

Het was Museumweek, en met een perfect gevoel voor timing maakte het Natuurhistorisch Museum Maastricht tijdens de onthulling door burgemeester Hoes van een holografisch geprojecteerde gouden Mosasaurus bekend dat er een nieuwe echte Mosasaurus was gevonden. Een van versteende botten, geen hologram.

De vondst kwam uit de ENCI-groeve waar al sinds mensenheugenis kalk voor de cementindustrie wordt gewonnen en waaruit het ene na het andere mooie fossiel tevoorschijn komt. Ook al in de achttiende eeuw gebeurde dat. In 1766 werd de eerste Mosasaurus gevonden in de Limburgse kalk (die onterecht meestal 'mergel' wordt genoemd). Dat eerste exemplaar kan nu nog altijd in Teylers Museum worden bekeken.

Een paar jaar later werd een nog veel mooier exemplaar gevonden, een puntgave schedel met kaken en vervaarlijk gebit. Dat is het exemplaar dat door de Fransen in 1794 als oorlogsbuit werd meegenomen. Wie het fossiel wil zien, moet er helemaal voor naar het Parijse museum in de Jardin des Plantes, wat op zich geen straf is.

Het duurde daarna lang voordat de volgende Mosasaurus uit de versteende zeebodem opdook, afgezien van vondsten van losse tanden en botten. In 1998 vonden amateurpaleontologen een werkelijk enorm gevaarte, stukken groter dan wat er eerder was ontdekt. Het monster, dat conform de gekke gewoonte om belangrijke fossielen een naam te geven, de bijnaam Bèr kreeg, ligt tentoongesteld in een eigen vitrine in de tuin van het Maastrichtse museum.

Een paar jaar geleden werd er weer een gevonden, Carlo, helaas lelijk met brokken vuursteen verkoekt, maar wel een completer geraamte dan al de eerdere. En nu dus weer een.

Het lijkt wel of de Maastrichtse ondergrond de personele krimp van het museum compenseert met charismatische fossielen. Deze nieuwe Mosa is ook weer gevonden door twee amateuronderzoekers, vader en zoon, en het fossiel is naar zoonlief Lars genoemd.

De naam Mosasaurus betekent letterlijk 'Maashagedis', en dat is raak gekozen. In tegenstelling tot veel andere fossiele reptielen wier naam op -saurus eindigt, is de Mosasaurus een echte hagedis, nauw verwant dus aan de muurhagedisjes die de Maastrichter stadsmuur bevolken. Het duurde lang voordat dat helder was.

Na de vondst van de twee achttiende-eeuwse exemplaren was er verwarring over hun positie. Het was een periode waarin het begrip uitsterven nog niet was gemunt. Het idee 'uitsterven' stond gelijk aan een blasfemische belediging van de volmaaktheid van de Schepping, en dus van de Schepper himself.

De enorme kakementen uit de Sint-Pietersberg moesten dus toebehoren aan een nog onontdekte walvis. Of misschien was het wel een reuzenkrokodil die nog altijd leefde in een onbekend deel van de wereld en hier ooit was verdwaald, of met de zondvloed hierheen gespoeld en langs de Maas gestrand.

Pas in de negentiende eeuw werd duidelijk dat sprake was van een tot enorme proporties uitgegroeide zeehagedis. Mosasaurus was het toproofdier uit de Krijttijd, we zien hem hier op de reconstructie een zeekrokodil van het geslacht Thoracosaurus te grazen nemen.

Voorlopig is Lars een paar plastic kratten vol wervels en flipperbotten. Naar de rest wordt de komende weken nog verder gezocht.

Jelle Reumer is directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden