Column

De morele maatstaven van de Jehovah's Getuigen

Beeld Maartje Geels

De Jehovah's Getuige op de parkeerplaats - fel geel neonjasje op een net donker pak, schuilend onder een grote zwarte paraplu - wijst naar de hoek van het immense terrein: daar zijn nog een paar plekken over. De rest van de bijna 1200 parkeerplaatsen zijn allemaal al ingenomen. 

Het congrescentrum van de Jehovah's Getuigen staat op een plek waar je dat niet direct zou verwachten: aan de rand van Swifterbant, Flevoland. Een paar jaar terug voetbalden hier de spelers van v.v. Swift '64 nog. De Getuigen wilden graag uitbreiden. Naast de al bestaande congreshal moest een nog veel grotere hal verrijzen. De voetbalclub verkocht twee van zijn velden en er verrees een enorme, grijze, industrieterrein-achtige hal.

Het is zaterdagochtend en de oude en de nieuwe congreshal zijn gevuld met zowat 3500 Jehovah's Getuigen. Drie dagen duurt het congres en dat betekent vooral: heel veel lezingen, met de Bijbel op schoot. Sommige van die lezingen dragen bemoedigende titels als 'Hoe Jehovah volharding en troost geeft'. Maar de meeste dragen namen als opdrachten: 'Wees tevreden met wat je hebt', 'Geef niet toe aan angst', 'Zorg dat je nooit zult falen'. En: 'Bescherm je kinderen tegen het kwade'.

Die laatste titel lokte me naar Swifterbant. De lezing zou gaan over kindermisbruik. Een week eerder hadden in deze krant aangrijpende verhalen gestaan over seksueel misbruik bij de Jehovah's Getuigen. Dat aangrijpende zat niet zozeer in het feit dát er bij de Getuigen misbruik plaatsvindt. Seksueel misbruik vindt overal plaats. Schokkend was vooral de wijze waarop de Jehovah's Getuigen omgaan met aan het licht gekomen misbruik. Die wijze - met een intern rechtssysteem dat hoger wordt geacht dan het 'wereldse' - is traumatisch voor slachtoffers en houdt daders uit de wind, vertelden slachtoffers, leden en ex-leden.

Veel reacties

Deze krant kreeg tientallen reacties op die verhalen: van slachtoffers van misbruik door Getuigen, van ex-Getuigen die vanwege de omgang met misbruik de geloofsgemeenschap hadden verlaten. Maar ook van Jehovah's Getuigen die vonden dat de misbruikverhalen een eenzijdig beeld schetsten. Zij wezen erop dat de Getuigen juist zeer hoge morele maatstaven hanteren en veel energie steken in voorlichting die seksueel misbruik moet helpen voorkomen.

Dat laatste klopt, merk ik in Swifterbant. Niet eerder hoorde ik in een geloofsgemeenschap zo expliciet tegen kindermisbruik waarschuwen. 'Leer je kinderen om nee te zeggen', zegt de spreker. 'Leer ze dat bepaalde manieren van knuffelen en kietelen en aanraken absoluut niet kunnen. Praat er met ze over. Communiceren is cruciaal.' En meer van dat soort volstrekt verstandige uitspraken.

(En ook één heel onverstandige: 'Ouders, zorg ervoor dat je kinderen bescheiden gekleed gaan'. Waarmee de bekende, zeer foute suggestie werd gewekt dat bij een minder bescheiden wijze van kleding - wat dat ook wezen moge - het slachtoffer het misbruik misschien ook wel een beetje heeft uitgelokt.)

Vieze, immorele buitenwereld

Maar over het misbruik in de eigen kring, zoals opgetekend in deze krant, gaat het in Swifterbant met geen woord. Wel gaat het telkens over die 'vieze, immorele' buitenwereld.

Het is mooi dat de Getuigen er zulke hoge morele maatstaven op na houden. Maar die maatstaven zijn niet alleen wezenlijk in het tegenhouden van het kwaad. Veel belangrijker worden ze als het kwaad zich daadwerkelijk heeft aangediend, in die eigen gekoesterde en gesloten binnenwereld. Dan komt het er pas echt op aan.

Nico de Fijter is chef religie & filosofie bij Trouw. Tijdens de vakantie van Stijn Fens schrijft hij wekelijks op deze plek een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden