Column

De moraal van de vrije markt drukt elke andere moraal weg

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

In de Volkskrant van zaterdag stond een ingezonden brief die de nodige aandacht trok. Hilda Pater uit Zeegse beschreef daarin hoe haar moeder haar leven lang contributie betaalde aan crematoriumvereniging De Facultatieve, en hoe dat in 2012, toen zij op 92-jarige leeftijd overleed, leidde tot een uitkering van 70,34 euro. 

Dat bedrag viel de briefschrijfster nogal tegen, maar De Facultieve zei dat het helemaal klopte; dit was wat het was.

Toen diezelfde Facultatieve afgelopen week het nieuws haalde vanwege de financiële capriolen van VVD-partijvoorzitter Henry Keizer, ging bij mevrouw Pater een lichtje branden: ‘Het verbaast me helemaal niet dat De Facultatieve inmiddels meer dan 30 miljoen euro waard is. Schaamteloos.’ Het steekt haar des te meer omdat het lidmaatschap van de vereniging voor haar moeder een ideële kwestie was geweest. ‘Moeder werd geboren in een rood, atheïstisch arbeidersmilieu en daarin werd het als een schande beschouwd als je je eigen crematie niet kon betalen, dus zorgde je dat je verzekerd was.’

Cliché

We zien dus dit: corpulente VVD’er in krijtstreep, beschikkend over een Mercedes-S die net zo glimt als zijn schoenen, harkt miljoenen binnen dankzij de moeizaam bijeen gespaarde contributies van eenvoudige arbeiders. Clichématiger kan het niet en een beetje columnist zal direct denken: dit kan niet waar zijn. Dat is ook wat Henry Keizer zelf zegt. De onderzoeksjournalisten van Follow the Money hebben volgens hem ‘een sfeertje gecreëerd van: die dikke deugt niet’, terwijl hij ‘100 procent integer is opgetreden’.

Maar wat als het cliché gewoon een keer de werkelijkheid is? De commerciële activiteiten van De Facultieve zijn voor een vriendenprijs overgegaan naar Keizer en zijn compagnons, mede dankzij een dividend van 12 miljoen dat de vereniging uitkeerde. Keizer was adviseur van de vereniging én directeur van het bedrijf dat die commerciële activiteiten (het exploiteren van crematoria) uitvoerde. Deze ‘hele goede deal’ kwam tot stand onder toezicht van de VVD’ers Loek Hermans en Anne-Wil Duthler.

“We hebben alles nauwkeurig volgens de regels laten verlopen”, zei Keizer vrijdag, voordat hij zich gedwongen zag alsnog akkoord te gaan met een onderzoek door de integriteitscommissie van de VVD. Die commissie kwam er juist onder zijn leiding, na eerdere schandalen rond VVD-figuren als de Roermondse wethouder Jos van Rey. “Wij reageren als partij heel alert en streng als het gaat om integriteit”, verklaarde Keizer in 2015. “Als iemand bewijsbaar niet deugt, gaat die er met kop en kont uit.”

Nu is de vraag natuurlijk wat integriteit betekent. Zelfs al zou de gang van zaken rond De Facultatieve voldoet aan de regels, dan nog is dit een typisch geval van ‘het klopt wel, maar het deugt niet’. Wat begon als een vereniging die een maatschappelijk belang wilde dienen, is een geldmachine geworden voor enkele heren die een slimme financiële constructie in elkaar hebben getimmerd.

Ziedaar de moraal van de vrije markt die, zelfs bij de behandeling van onze doden, elke andere moraal wegdrukt.

Lees ook: VVD-voorzitter Keizer laat zijn 'goede deal' onderzoeken

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden