De moraal staat boven alles, maar nu even niet

Klaar met de jaaroverzichten, op tv is weer ruimte voor een nieuwe start - en hoe. Het nieuwe, zestiende seizoen van 'Wie is de Mol?' leek wel een kwestie van nationaal belang. De nieuwe kandidaten waren in het hart van de hoofdstad, op de Dam, voorgesteld. De verhuizing van de donderdag- naar de zaterdagavond riep discussie op. De Mol begon weer.

'Wie is de Mol?' moet je volgen vanaf het begin, anders heb je al gauw een cruciale aanwijzing gemist. Jarenlang heb ik het daarom juist genegeerd. Moest ik echt in de hoeken van het beeldscherm gaan zoeken naar een terugkomend kleurtje, logo of versleuteld teken, om erachter te komen wie de mol is?

Voor de leken: de mol is de 'kandidaat' die in het reality-spelprogramma stiekem de opdrachten om geld te verdienen, loopt te saboteren. De anderen gaan ook 'mol-acties' verrichten om hun medekandidaten op het verkeerde been te brengen. In de test over wie de mol is, geven zij dan foute antwoorden en vliegen eruit. De winnaar en de mol blijven over.

Als je het eenmaal een beetje begrijpt, raak je eraan verslingerd. Dit programma is nu eens geen belediging van je intelligentie. Het spel 'verandert niet voor je ogen, maar achter je rug', zegt presentator Art Rooijakkers tegen de kandidaten. Hoe slim het spel ook is, het laat vooral zien hoe ook 'weldenkende' mensen worstelen met de keuze tussen moraal en eigenbelang als ze strategisch moeten handelen. De moraal staat boven alles, maar nu soms even niet.

Verder is het razend knap hoe de makers al vijftien jaar de puzzel zo moeilijk weten te maken dat de mol nooit voortijdig ontmaskerd is. Sociale media-analisten worden steeds slimmer in het monitoren van de tweets en facebookberichten van deelnemende semi-BN'ers. Wie is er in de opnamemaanden mei en juni opeens afwezig met een smoes, of gaat na afloop vaak met nieuwe 'vrienden' om?

En scoren deed 'Wie is de Mol' zaterdag. Het stond na het NOS Journaal op de tweede plaats in de kijkcijfer-top-25, met 2,16 miljoen kijkers. De live-nabeschouwing ('Moltalk') trok daarna 1,12 miljoen kijkers. Voor het eerst was het na-kletsen niet online bij Avrotros, maar kreeg het eigen zendtijd - net als voetbalwedstrijden van het nationale elftal. Ex-mollen disten hun ervaringen op alsof heel Nederland die zich zouden herinneren.

Laten we hopen dat het programma de werkelijke proporties blijft zien. Want een kanttekening: hoe gênant is het niet als de kandidaten weer in zo'n half ontwikkelingsland tussen de lokale mensen door rennen. In hun haast laten ze de omgangsvormen maar zitten en vragen hen brutaal hun eigenbelang te dienen. Vorig seizoen moesten ze in een trein vol arme mensen briefjes nepgeld zoeken. "Did you find any money?", vroeg (mol) Margriet van der Linden. 'Zit het niet in je zak? Geef het aan me!' Ze keken aardig benauwd. Dit keer moesten mannen en vrouwen uit de Dominicaanse Republiek in een metro meekomen naar het eindstation. Is er ìemand van de redactie die hen naderhand de situatie uitlegt en een kaartje terug koopt? Dat zou ik in de 'backstage-spin off' wel willen zien. Een beetje balans tussen egocentrisme en het bredere belang mag wel op de publieke omroep.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden