De moordpartij op de Kopten kwam niet onverwacht

(Trouw) Beeld EPA

De moord op zeven Egyptische Kopten was mogelijk een vorm van bloedwraak. Maar er kunnen ook terroristen aan het werk zijn geweest.

Achteraf is het makkelijk de toekomst te voorspellen. De moordpartij in de koptische kerstnacht in het stadje Nag Hamadi (ook wel Nagaa Hamady), in het zuiden van Egypte, kwam achteraf niet onverwacht.

De dood sloeg woensdagnacht toe vanuit een olijfkleurige Fiat 131, waarvan de inzittenden op kerkgangers schoten na afloop van de kerstdienst. Bisschop Karolos zei dat hij dreigbrieven had ontvangen. „Denk niet dat we jullie je feest laten vieren”, stond in een daarvan. Om die reden zou hij de dienst vroeger dan normaal hebben beëindigd.

Voor zover de berichtgeving klopt, want bij dit soort gebeurtenissen komt in Egypte meteen een geruchtenindustrie op gang. Wat wel vaststaat is dat er zeven doden waren: zes kerkgangers en één moslimpolitieman, die de kerk bewaakte. Een aantal gewonden is in levensgevaar.

Het drama heeft verschillende contexten. Een daarvan is plaatselijk, maar de autoriteiten zullen ook zoeken naar ruimere, nog dreigender contexten. Over de plaatselijkje achtergrond lijkt men het redelijk eens. Zolang de dader(s) niet zijn opgepakt, is weinig zeker. Maar een verband met een eerdere botsing tussen moslims en christenen, in het stadje Farsjoet, ligt voor de hand. Farsjoet ligt op enige tientallen kilometers afstand van Nag Hamadi. In november brandmerkten moslims in Farsjoet winkels van christenen. Dat gebeurde na de (vermoedelijke) verkrachting door een christen van een twaalfjarig moslimmeisje.

De schietpartij van woensdagnacht zou kunnen passen in de logica van de bloedwraak voor het verkrachte meisje. Bloedwraak is de gesel van het zuiden van Egypte. In de afgelopen decennia kreeg bloedwraak tot overmaat van ramp godsdienstige trekken. Vroeger ging de strijd tussen familieclans van daders en slachtoffers, godsdienst was van ondergeschikt belang. Maar tegenwoordig gelden al snel de christenen samen als één clan. Als een christen een moslim kwaad berokkent, zoals waarschijnlijk in Farsjoet, dan is vanaf dan niet alleen de dader maar ook elke andere christen vogelvrij.

Als ze nadenken over andere contexten zal de geografie de autoriteiten zorgen baren. Nag Hamadi en Farsjoet liggen in de provincie Qena, samen met de beroemde toeristenplaats Luxor. In november 1997 doodde een aanslag daar bijna tachtig mensen, onder wie 61 toeristen. In die periode probeerden extremisten de Egyptische toeristenindustrie kapot te maken. In de jaren daarna verplaatste het zwaartepunt van het toerisme zich naar de Rode Zeekust en de Sinaï. Het terrorisme verhuisde mee, in 2004, 2005 en 2006 waren er aanslagen in de Sinaï.

Luxor is een schakel tussen het ouderwetse Egypte-toerisme en de Rode Zeekust. Badgasten in Hurghada maken dagtripjes naar Luxor. De provincie Qena blijft daarom, net als in de jaren negentig, een uitstekend doelwit voor extremisten, die twee vliegen in een klap slaan: verzuring van de relaties tussen christenen en moslims (waarin juist enige ontspanning leek op te treden) en beschadiging van de Egyptische economie, waarvan toerisme een belangrijke pijler is. Het is in het explosieve Egyptische zuiden voor extremisten vrij eenvoudig om, met enige gestook, een plaatselijk conflict te benutten voor hun eigen doeleinden.

In de nasleep van de bloedige koptische kerstnacht botsten Kopten gisteren met de Egyptische politie. (FOTO EPA) Beeld AP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden