De Mol is weer onder ons, en daar valt niet aan te ontkomen

Het was nog niet begonnen zaterdag of het was al spannend. De hype van het nieuwe seizoen 'Wie is de Mol?' (AvroTros) begon donderdag met een uur voorbeschouwing. O wat hadden ex-deelnemer Chris Zeegers en ex-mol Margriet van der Linden het er druk mee. Op NPO Radio 4 zelfs kletsten presentatoren over het programma. En zaterdag keken bijna 2,9 miljoen mensen naar aflevering 1 van het zeventiende seizoen. Welk ander programma begon in 1999 en breekt in 2017 nog records?


In seizoen 1 vertelde presentator Angela Groothuizen wat er ging gebeuren. "Tien gewone mensen, vijf vrouwen, vijf mannen, reisden naar Australië om een heel bijzonder spel te spelen: de mol. Ze weten helemaal niets, behalve dat ze goed op elkaar moeten letten." Inderdaad, in hun midden zat een mol, een verrader, die alle opdrachten saboteerde en geld weghield uit de pot. Letten op wat iedereen doet en inschatten wie wanneer te vertrouwen is, is de kern van het programma.


In 1999 waren de kandidaten nog gewone mensen: een vrouwelijke edelsmid, een mannelijke kleuterleider, een ingenieur, huisvrouw, verpleegkundige, barkeeper, arts en zo meer. Hoe verfrissend; wij moeten het doen met de ster(retjes) van tv, het witte doek en andere podia. Allemaal performers, gewend om een rol te spelen. Misschien is die ervaring nu wel nodig als harnas tegen het mediaspektakel waarin het spel is uitgegroeid.


Er valt namelijk niet aan 'WIDM' te ontsnappen. Dat is fijn voor de 'Molloten' en gewone enthousiastelingen van het spel - zoals ik sinds ik het snap - maar het is absurd voor wie niet kijkt of het niet wil snappen. Die mensen vinden het een onbegrijpelijk gedoe van gestreste kandidaten die als een kip zonder kop door arme steden rennen en de inwoners schaamteloos voor hun karretje spannen.


Ze hebben gelijk natuurlijk. Gênant neokoloniaal opportunisme is het soms, in de trant van: 'Help jij mij eens gauw mijn opdracht te winnen, want ik heb geen tijd voor beleefdheden'. De arme mensen uit zo'n land doen mee aan hun zelfvernedering, omdat het hopelijk wat geld oplevert - precies zoals de gevallen Peter Jan Rens zich leent voor zijn gênante RTL-realityshow 'Doen ze 't of doen ze 't niet?'. Moet je wanhopige mensen niet tegen zichzelf in bescherming nemen?


Gelukkig speelt het nieuwe mollenseizoen zich af in Amerika, waar de inwoners het riedeltje 'het is voor tv' wel snappen. Dan is er nog het legertje aan ex-deelnemers in nabeschouwingsprogramma 'Moltalk', ook lichtelijk irritant. Ze cultiveren hun deelname alsof ze ingewijden zijn van een illuster, geheim elitegenootschap. Zoveel betekent het allemaal niet, hoor. Maar ja, het spel zelf is slim, doortrapt, geniaal in elkaar gezet. En de Molshype raakt aan een essentiële levensvraag: moet alles nuttig zijn of willen we dat het leven sjeu heeft?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden