Reportage

De moeizame strijd tegen de wetteloosheid op de Amsterdamse grachten

Rob, links en Alle, rechts, spreken een schipper aan die tegen het scheepsverkeer invoer op de Prinsengracht. Beeld Patrick Post
Rob, links en Alle, rechts, spreken een schipper aan die tegen het scheepsverkeer invoer op de Prinsengracht.Beeld Patrick Post

Snelheidsduivels op het water en herrie tot diep in de nacht. Aan de inspecteurs van Waternet de taak de Amsterdamse grachten te controleren op uitwassen.

"Nou, heb ik die mensen net effe een boete van 210 euro bespaard", zegt Alle Runhart laconiek. De toezichthouder - 61 jaar oud, zongebruind, wit shirt en reddingsvest - staat achterin de kuip van de felgele controleboot van Waternet Amsterdam. In de Prinsengracht heeft hij net wat mensen aangesproken: ondanks een groot bord met een parkeerverbod ligt er een sloep aangemeerd. "Ik neem aan dat jullie zo weer gaan varen, hè? We hebben daar niet voor niets een bord neergezet." Een boete uitschrijven doet Runhart niet. "In de aanloop naar de Gay Pride zijn we tolerant."

Zaterdag barst de grachtengordel weer uit zijn voegen tijdens de botenparade van de Gay Pride in Amsterdam. In de aanloop naar het feest heeft onder meer Waternet de taak om de grachten schoon te vegen. Zo ook gistermiddag. "Het doel is om het water bewoonbaar en bevaarbaar te houden", legt Runhart uit. "Te grote boten, langer dan tien meter, of boten zonder aanmeervergunning moeten de grachten uit. En de vaarweg moet zo'n twaalf meter breed blijven, rijendik aanleggen is dus verboden."

Schipper Rob vaart op de Prinsengracht. Beeld Patrick Post
Schipper Rob vaart op de Prinsengracht.Beeld Patrick Post

Het is een rustige middag. Op een enkele snelheidsovertreding of een schipper die tegen de richting in vaart na, is er weinig waartegen Runhart en zijn collega Rob Fischer (60) in actie moeten komen. Wel constateren ze dat veel boten op plekken liggen die gereserveerd zijn voor de Gay Pride. "Vanaf morgen slepen we die de grachten uit", kondigt Runhart aan.

Klachten

Heel anders is het meestal in het weekend. "Boten vol dronken mensen, bijvoorbeeld vrijgezellenfeesten, geven veel overlast. Onder meer Engelsen, die kunnen er wat van", zegt Fischer. "Soms sta je met twee man tegenover een groep van tachtig lallende jongelui. Dan moeten wij ze met onze babbel tot rust manen."

Twee weken terug bleek al dat bewoners zich meer en meer gaan ergeren aan de wetteloosheid op de grachten. Het aantal klachten was omhoog geschoten naar 2800 in dit nog lopende jaar, waar de teller vorig jaar stokte op 1139. Geluidsoverlast staat met stip op nummer één, snelheidsovertredingen van boten is een goede nummer twee.

Ale waarschuwt de schipper van de motorboot dat hij ligt afgemeerd waar dat niet is toegestaan. Beeld Patrick Post
Ale waarschuwt de schipper van de motorboot dat hij ligt afgemeerd waar dat niet is toegestaan.Beeld Patrick Post

Toch moeten de mannen van Waternet het doen met zo'n zes tot acht toezichthouders per dag, verdeeld in ploegendiensten. Wethouder Sharon Dijksma (water) is eerlijk: "We moeten meer doen dan we kunnen bieden."

De twee toezichthouders van Waternet erkennen dat het drukker wordt op de Amsterdamse grachten. "Maar zoveel overlast, dat beeld herken ik niet. Soms heb ik ook het gevoel dat mensen minder tolerant zijn geworden", zegt Runhart. Wel hoopt hij op meer slagkracht. "Met twee man en een paardenkop kunnen we al die kilometers gracht niet bewaken. En: mensen die zingen of joelen zijn niet per definitie strafbaar. Bewijs dan maar dat er sprake is van overlast."

Verminderen

Illegale passagiersvaart is nog zo'n heikel punt. De Amsterdamse ombudsman Arre Zuurmond stelde zaterdag in Trouw dat er '350 snorrende boten zonder vergunning hun gasten zwart rondvaren'. Een overleggroep van Amsterdamse reders en bewoners schat dit aantal zelfs op zeshonderd tot duizend boten.

Ongefundeerd, zegt Runhart over die cijfers, al gelooft ook hij wel dat er sprake is van illegale verhuur. "Als wij een boot met een grote groep aanhouden zijn het altijd 'goede vrienden' en is er geen sprake van betaling. Aan ons dan de taak het tegendeel te bewijzen. Als ons dat al niet lukt, waarop zijn die cijfers dan gebaseerd?"

Alle Runhart, toezichthouder van Waternet, spreekt een schipper aan die te hard vaart. Beeld Patrick Post
Alle Runhart, toezichthouder van Waternet, spreekt een schipper aan die te hard vaart.Beeld Patrick Post

De gemeente werkt aan plannen om illegale pleziervaart tegen te gaan. Zo overweegt wethouder Dijksma een vergunningsplicht voor kapiteins van boten met meer dan twaalf mensen aan boord. In het najaar komt de wethouder met haar definitieve plannen om overlast op de grachten te verminderen.

Voor de botenparade van zaterdag moet Runhart het nog doen met de huidige regels. Runhart wist zich alvast het zweet van zijn voorhoofd en zet zich schrap. Gekscherend: "Ik heb vrijdagavond én zaterdag dienst, dat wordt nog wat."

Lees ook:

Ombudsman slaat alarm: 'Het centrum van Amsterdam is 's nachts een wetteloze jungle'

Overlast, illegale taxi's, crimineel geld dat welig tiert en agenten die machteloos toekijken: de ombudsman schetst een onthutsend beeld van nachtelijk Amsterdam.

Aan die toeristenstroom komt geen einde - Amsterdam maakt er maar het beste van

Niemand verwacht dat de groei van het toerisme in Amsterdam zal stilvallen. En dus probeert de stad de drukte maar zo goed mogelijk te managen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden